The post Okullarda Yüz Yüze Eğitime Başlanmasına İlişkin Rapor appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Kaynaklar:

1. COVID-19 Vaccine Introduction Readiness Assessment Tool https://www.technet-21.org/en/forums/discussions/new-virat-vraf-2-0-the-updated-COVID-19-vaccine-introduction-readiness-assessment-tool

2. WHO SAGE Roadmap for prioritizing uses of COVID-19 Vaccines in the context of limited supply. Version 1.1. 13 November 2020, WHO

The post Ülkelerin COVID-19 Aşılamasına Başlamak İçin Hazırlıkları Değerlendirme Formu appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Geçici Kılavuz

Dünya Sağlık Örgütü

21 Eylül 2020

Rehbere ulaşmak için tıklayınız

Çeviri: Arş. Gör. Dr. Fatma Karsavurdan (Akdeniz Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı)

Bu doküman; Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubunun (SAGE ) COVID-19 pandemi sürecinde influenza aşısıyla bağışıklama yapılması hakkındaki geçici önerilerini içermektedir. Doküman aynı zamanda kendi ulusal influenza aşılama programını planlayan ve yürüten ulusal otoritelere programatik düşünmeyi sağladığı gibi, mevcut bilgi boşluklarının üzerine eğilmek amacıyla bilimsel araştırma konularını da kapsıyor.

Güvenli ve etkili grip aşıları; aynı zamanda farmasötik olmayan müdahaleleri (NPI) (örneğin el hijyeni, fiziksel mesafe, solunum hijyeni / görgü kuralları) ve antiviralleri de içeren daha geniş grip önleme ve kontrol çabalarının bir parçasıdır. DSÖ 2012 aşı görüş belgesinde ana hatları verilen ve şu an yürürlükteki aşılama politikası, grip aşısının kullanımında öncelik sıralamasının belirlenmesi adına  bir dizi risk gruplarını tanımlar; hamile kadınlar en büyük öncelik olmak üzere,  çocuklar, orta yaşın üzerindekiler, altta yatan hastalığı olan bireyler ve sağlık çalışanları aralarında belirli bir öncelik sıralaması olmadan diğer risk gruplarını oluşturmaktadır.

COVID-19 sebebiyle hala uygulamada olan farmakolojik olmayan önlemler, seyahat kısıtlamaları ve sınır kapatılmaları sayesinde ülke içine virüs dolaşımının kısıtlanmış olması influenza bulaşında değişiklik yapmış olabilir. Buna rağmen; farmakolojik olmayan önlemler ve seyahat kısıtlamaları ülkeden ülkeye değişkenlik göstermektedir ve bu kısıtlamalar kaldırıldıkça bu kısıtlamaların kaldırılmasının grip ve SARS-CoV-2’nin yeniden dolaşımınına sebep olması, duyarlı nüfus  ve sağlık sistemi üzerine yük bindirmesi nedeniyle influenza yayılımında artış görülebilmektedir. Dolayısıyla aşağıdaki sebeplerden ötürü COVID-19 pandemisi sürecinde, grip aşısıyla bağışıklamada risk grupları önceliklendirmesi yapılmasına ihtiyaç vardır:

• Grip hastalarındaki influenza kontrolünün yanı sıra şiddetli COVID-19 hastalığı geçirme riski yüksek gruplar arasında da İnfluenza hastalarına sağlık tesislerinde tedavi verilmesi, SARS-CoV-2’ye maruz kalma riskinde dolayısıyla da  şiddetli COVID-19 gelişimi riskinde artışa sebep olabilir.
• Grip nedeniyle tıbbi yardım ihtiyacı olan veya hastaneye yatırılan hastaların sağlık sistemleri üzerine bindirecekleri ek yük potansiyelini azaltmak
• COVID-19’a karşı müdahalede  için gerekli olan sağlık çalışanları ve diğer bakım sağlayıcılar arasında işe devamsızlıkları azaltmak;
• Dünya genelinde, aşı üretimi yaklaşık bir yıl önceden hazırlandığı için, özellikle de düşük ve orta gelirli ülkelerde, sınırlı olması muhtemel olan mevsimsel influenza aşısının en uygun yönetimini ve kullanımını sağlamak.

Bu belgede önerilen önceliklendirmenin; 2012 öneri belgesi, ulusal politikalar, yerel epidemiyoloji ve grip aşıları için artan talep potansiyelini göz önünde bulundurarak dikkate alınması önemlidir. Bu yazıda belirtilen risk gruplarındaki geçici değişiklik sadece COVID-19 süresince influenzanın optimal kontrolünü sağlamayı hedeflemektedir ve hem influenza hem de COVID-19’un ulusal politika ve epidemiyolojik durumuna dayanarak belirlenen hali hazırda var olan hedef grupların kapsanmasını ve influenza aşı programını negatif etkilememelidir.

Yukarıdaki bahsedilen hususlara dayanarak, Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubu (SAGE) COVID-19 sürecinde mevsimsel grip aşılamasında aşağıdaki risk gruplarına öncelik verilmesini öneriyor:

En yüksek öncelikli risk grupları;

• Sağlık çalışanları: Hastanelerdeki , uzun vadeli bakım tesislerindeki (ör. huzurevleri, konut tesisleri, vb.),toplumdaki  sağlık çalışanları bakım veren çalışanlar da dahil olmak üzere şunları en aza indirmek için COVİD19 sürecinde grip aşısı için en öncelikli gruplardan biri olarak önerilmektedir; İnfluenza olmaları nedenli işe gelememek ve işgücünde kesintiler, bakım sağlayıcılardan duyarlı hastalara influenzanın  yayılması, sağlık sistemleri üzerindeki yükü en aza indirmek. Aşı tedariğinin izin verdiği yerlerde önceliklendirme, ayakta tedavi personeli ve destek personeli (ör. temizlik ve güvenlik personeli) de dahil olmak üzere sağlık hizmeti kurumlarındaki tüm çalışanlarına grip aşılaması yapılacak şekilde genişletilmelidir. Aşı temini bunun için yetersizse personel, sağlık çalışanları; kendi aralarındaki enfeksiyon riskine  ve bakım verdikleri kişiler arasındaki enfeksiyon riskine göre önceliklendirilmelidir.

• Yaşlılar: 2012 öneri belgesinde 65 yaşın üzerindeki yetişkinlerin ağır influenza geçirme açısından daha yüksek riskli  grupta olduğundan bahsetmekle birlikte, tedariğin izin verdiği yerlerde, ulusal otoriteler; Ulusal Aşılama Teknik Danışma Grubu da dahil, uzun süreli bakım tesislerinde, gündüz bakım hastanelerinde veya evde bakım gören yaşlı yetişkinlere öncelik vermeyi göz önünde bulundurmalıdır. Dahası, bu risk grubunun, 50 yaşın üzerinde  ve şiddetli COVID-19 açısından  daha yüksek risk altında olan yetişkinleri  de kapsayacak şekilde genişletilmesi düşünülmelidir.

Belirli bir sıralama olmaksızın diğer risk grupları

• Gebe kadınlar: Gebe kadınlar grip için en öncelikli grup olmaya devam ediyor; aşılama ve  eldeki malzemenin izin verdiği ölçüde bu grubun aşılanmasına öncelik verilmelidir. Hamilelik sırasında COVID-19 enfeksiyonu geçirilmesi  ile ilgili elde edilen veriler, hamile kadınlarda şiddetli COVID-19 hastalığı potansiyeli riskinde bir artışa işaret ediyor, ancak eldeki veriler hala çok sınırlıdır; yeni veriler ortaya çıktıkça bu durum değerlendirilmeye devam edilecektir.
• Altta yatan sağlık problemi olan kişiler: Ek bir risk grubu olarak, 2012 öneri belgesinde de tanımlanan, altta yatan sağlık problemlerine sahip kişilerdir; bunlar; diyabet, hipertansiyon, HIV / AIDS, astım ve kronik kalp veya akciğer hastalıkları gibi diğer hastalıklara sahip bireylerdir.

Altta yatan sağlık sorunlarına sahip bireyler COVID-19 hastalığını şiddetli geçirmeleri  açısından muhtemel olarak daha yüksek risk altında olduğundan,  tespit edilebildikleri yerde, bu bireyleri gribe karşı korumak için ve ayrıca grip nedeniyle tedavi almak veya hastaneye yatış sebebiyle artan SARS-CoV-2 enfeksiyonuna yakalanma riskini en aza indirmek için ve böylece ilerde sağlık sistemini daha fazla strese sokabilecek durumları da önlemek amacıyla bu bireylere influenza aşılamasında öncelik verilmeye devam edilmelidir.

• Çocuklar: Mevcut veriler çocukların, özellikle 5 yaşın altındaki çocukların, şiddetli COVID-19 enfeksiyonu geçirmesinde artmış bir risk altında olmadıklarına gösterse de, çocuklar, özellikle 6 ay iki yaş arası olanlar, şiddetli grip riski grubunda olmalarından dolayı grip aşısında öncelikli olmaya devam ediyor. Özellikle çocuklarda kullanılması hedeflenerek üretilen grip aşılarından (ör. canlı zayıflatılmış grip aşıları) temin eden ülkeler buna devam etmelidir.

COVID-19 sırasında ulusal grip aşılama programlarını uygularken, ulusal otoriteler aşağıdakileri dikkatle göz önünde bulundurmalıdır:

• 2021-2022 influenza sezonuna kadar uzayabileceği öngörülen influenza aşısı tedarik sıkıntısı nedeniyle, özellikle yerleşik influenza programı bulunmayan ülkeler için influenza aşısı temin edebilmek zor olabilir. Buna bağlı olarak özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerin influenza aşısının sürdürülebilir tedariği veya üretimini desteklemek ve güçlendirmek için varolan çalışmalar teşvik edildi.
• Sağlık çalışanlarının veya yaşlıların aşılanmasına yönelik mevcut bir platforma sahip olmayan ülkeler için, influenza aşıları dağıtmak için böyle bir platform oluşturmak, bu grupların gelecekte COVID-19 aşıları ile aşılanmasına yönelik planlamaya fayda sağlayacaktır.
• Mevcut bir platforma sahip ülkeler için, COVID-19 salgını, grip programlarını salgının ötesinde güçlendirme ve yetişkin aşılama programları için bir yol oluşturma fırsatı sunar.
• Ulusal influenza aşılama programları, ulusal politikalara ve influenza ve COVID-19 epidemiyolojik durumuna dayanmalıdır. Risk değerlendirmeleri yapıldıktan sonra, ulusal otoriteler, yerli halk ve etnik azınlıklar ve ayrıca kurumlarda mevsimsel grip aşılamasından fayda sağlayacak kişiler, gruplar ve ortamları belirleyebilir. Bununla birlikte, belirlenen ek gruplar ve ortamlar arasında eşitliği sağlamak için risk gruplarına (yani sağlık çalışanları, yaşlı yetişkinler, altta yatan sağlık sorunları olan kişiler, hamile kadınlar ve çocuklar) öncelik verilmelidir.
• Tüm gruplar için rutin influenza aşılamasının yürütülmesinde COVID-19’a maruziyetin artma riski dikkate alınmalıdır. COVID-19 enfeksiyonu riskini en aza indirmek için uygun farmakolojik olmayan önlemler benimsenmelidir.

• COVID-19 aşısı geliştiricileri, gelecekteki politikacıları bilgilendirmek için, COVID-19 aşılarının influenza aşıları ile eşzamanlı kullanımını ve pnömokok aşıları gibi yukarıda belirtilen öncelikli gruplarda uygulanan diğer aşıları değerlendirmeye teşvik edilmelidir. Ulusal düzenleyici otoriteler de bu müdahalelerin eşlik eden etkilerini izlemeye teşvik edilmektedir.
• İnfluenza ve COVID-19 hastalığı ile ko-enfeksiyonun etkisi ve COVID-19 ile birlikte veya sonrasında pnömokok hastalığı riski hakkında veri toplayan çalışmalar değerli olacaktır.

Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubu(SAGE), 2020 DSÖ kılavuzunda yer alan “Etik ve COVID-19: kaynak tahsisi ve öncelik belirleme”de etik değerlendirmelere dayanarak kaynaklara erişimi önceliklendirmeye yönelik, başkalarına yardım etmekle görevli olanlara ve enfeksiyon ve ciddi hastalık riski en yüksek olanlara öncelik vermek dahil olmak üzere geçici tavsiyelerde bulunmaktadır.

Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubu (SAGE), kanıta dayalı tıp ilkelerini uygulamaktadır ve tavsiyelerin yayınlanması veya güncellenmesi için kapsamlı bir metodolojik süreç belirlemiştir, bunlar sonuçta DSÖ aşı öneri belgelerinde yansıtılmıştır. Bu geçici tavsiyeler dahilinde, SAGE, kanıtların derinlemesine bir incelemesini garanti edecek olan 2012 DSÖ influenza aşısı öneri belgesinde belirtildiği gibi, influenza risk grubu önceliklendirmesinde hiçbir değişiklik önermemektedir.

Bu geçici güncellemeler; COVID-19 uluslararası endişe verici halk sağlığı acil durumu (PHEIC) sona erene veya DSÖ; 2012 DSÖ grip aşısı öneri belgesindeki önerilerine bir güncelleme yansıtıp bunu yayınlayana kadar geçerli olacaktır. Ancak Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubu (SAGE) ve onun çalışma grupları durumu izlemeye devam edecek ve yeni bulgular ortaya çıkarsa önerileri düzeltme girişimlerinde bulunabilecektir.

Bu belge şunlara danışılarak geliştirilmiştir:

Dışarıdan: Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubu(SAGE) nun şu anki üyeleri ve SAGE Grip Çalışma Grubu

WHO: Christopher Chadwick, Martin Friede, Joachim Hombach, Pernille Jorgensen, Melanie Marti, Ann Moen, Katherine O’Brien, Richard Pebody 

Tüm dış katılımcılardan çıkar çatışması beyanları toplandı ve herhangi bir çıkar çatışmalarıı olup olmaması açısından değerlendirildi. Bildirilen hiçbir çıkar beyanı önemli olarak değerlendirilmedi. Bildirilen çıkar çatışmalarının özetleri Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubu (SAGE) ve SAGE Çalışma Grubu web sitesinde bulunabilir.

Kaynakça

1. Vaccines against influenza WHO position paper—November 2012. World Health Organization. 2012. Available at: https://www.who.int/wer/2012/wer8747.pdf?ua=1, accessed 17 September 2020.
2. How to implement seasonal influenza vaccination of health workers: An introduction manual for national immunization programme managers and policy makers. World Health Organization. 2019. Available at: https://www.who.int/immunization/documents/ISBN_9789241515597/en/, accessed 17 September 2020.
3. Maintaining essential health services: operational guidance for the COVID-19 context. World Health Organization. 2020. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/covid-19-operationalguidance-for-maintaining-essential-health-services-during-an-outbreak, accessed 17 September 2020.
4. Ethics and COVID-19: resource allocation and priority setting. World Health Organization. 2020. Available at: https://www.who.int/ethics/publications/ethics-covid-19-resource-allocation.pdf?ua=1, accessed 17 September 2020.
5. SAGE Guidance for The Development of Evidence-Based Vaccination-Related Recommendations. World Health Organization. 2017. Available at: https://www.who.int/immunization/sage/Guidelines_development_recommendations.pdf?ua=1, accessed 17 September 2020
6. SAGE Working Group on COVID-19 vaccines. World Health Organization. Available at: https://www.who.int/immunization/sage/sage_wg_covid-19/en/, accessed 17 September 2020.
7. SAGE Working Group on Influenza. World Health Organization. Available at: https://www.who.int/immunization/policy/sage/sage_wg_influenza_dec2017/en/, accessed 17 September 2020.

© World Health Organization 2020. Some rights reserved. This work is available under the CC BY-NC-SA 3.0 IGO license.

WHO reference number: WHO/2019-nCoV-19/SAGE_influenza/2020.1

The post COVID-19 Pandemi Sürecinde DSÖ Uzmanların Bağışıklama ile ilgili Stratejik Danışma Grubunun (SAGE) Mevsimsel İnfluenza Aşılaması ile İlgili Önerileri appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Kaynaklar

1. Çeviri ve kalın italik yazıların sahibi: Prof Dr Ali Doğan Bozdağ, bozdaga@gmail.com
2. https://english.elpais.com/spanish_news/2020-06-17/an-analysis-of-three-covid-19-outbreaks-how-they-happened-and-how-they-can-be-avoided.html?rel=mas
3. https://english.elpais.com/society/2020-10-28/a-room-a-bar-and-a-class-how-the-coronavirus-is-spread-through-the-air.html

The post COVİD-19 SALGIN ANALİZİ: NE OLDU, NASIL ÖNLENİRDİ? KORONAVİRÜS HAVADAN NASIL BULAŞIR? (6 Örnek) appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

3 Kasım 2020 tarihinde yapılan “Nusret Fişek Anma Etkinliği”nde Ahmet Saltık hocamızın sunduğu sunum:

The post Ahmet Saltık – Salgın Yönetimi: Epidemiyolojik Stratejiler appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

HASUDER Toplum Ruh Sağlığı Çalışma Grubu’nun Mesajı
COVID-19’un Gölgesinde Dünya Ruh Sağlığı Günü

Bu yılki 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü, COVID-19 salgını nedeniyle günlük hayatımızın önemli ölçüde değiştiği bir zamanda geliyor. Geçtiğimiz aylar birçok zorluğu beraberinde getirdi:

• Zor koşullarda bakım sağlayan COVID-19’u eve getirmekten korkarak işe giden sağlık çalışanları için,
• Okula gidemeyen, evden ders almaya uyum sağlamaya çalışan, öğretmenleri ve arkadaşları ile çok az teması olabilen ve gelecekleri konusunda endişeli öğrenciler için,
• Geçim kaynakları tehdit altında olan işçiler için,
• COVID-19’dan son derece sınırlı koruma ile yoksulluk içinde yaşayan veya kırılgan insani yardım ortamlarında hayatta kalma mücadelesi veren çok sayıda insan için,
• Çoğu öncekinden daha fazla sosyal izolasyon yaşayan, kronik ruh sağlığı sorunları olan insanlar için,
• Ve elbette, bazen vedalaşamadan kaybedilen yakınlarının acısıyla baş etmek durumunda kalan insanlar için.

Çok sayıda işyeri salgın nedeniyle ya kapanıyor ya çalışanların işine son veriliyor, bu nedenle salgının ekonomik sonuçları şimdiden hissediliyor.

Geçmişteki acil durum deneyimleri göz önüne alındığında, ruh sağlığı ve psikososyal desteğe olan ihtiyacın önümüzdeki aylarda ve yıllarda önemli ölçüde artması beklenmektedir. Halihazırda yıllardır bu alana ayrılan yetersiz fonlardan muzdarip olan ulusal ve uluslararası düzeydeki ruh sağlığı programlarına yatırım, şimdi her zamankinden daha önemli.

Bu yılki Dünya Ruh Sağlığı Günü kampanyasının amacı bu nedenle ruh sağlığına yapılan yatırımı artırmaktır.

Zaten Yetersiz Olan Ruh Sağlığı Hizmetleri COVID-19 Pandemisi Nedeniyle Hepten Kesintiye Uğradı!

DSÖ, pandemiden önce de ülkelerin ulusal sağlık bütçelerinin % 2’sinden daha azını ruh sağlığı için harcadıklarının ve bunun yetersiz olduğunun altını çizmişti. Öte yandan pandemi ruh sağlığı hizmetlerine olan talebi artırıyor. Yas, tecrit, gelir kaybı ve korku, ruh sağlığı sorunlarını tetikliyor veya mevcut olanları kötüleştiriyor. Alkol ve uyuşturucu kullanımında artış, uykusuzluk ve anksiyete çok sayıda insanın yaşadığı sorunlardandır. Bu arada, COVID-19’un kendisi de deliryum, ajitasyon ve felç gibi nörolojik ve zihinsel komplikasyonlara yol açabilmektedir. Önceden var olan zihinsel, nörolojik veya madde kullanım bozuklukları olan kişiler de SARS-CoV-2 enfeksiyonuna karşı daha savunmasızdır. Hastalık bu kişilerde daha şiddetli seyredebilir, hatta ölüm riski daha yüksek olabilir.

DSÖ Haziran-Ağustos 2020 arasında, altı bölgede 130 ülkede gerçekleştirilen araştırmanın sonuçlarına göre COVID-19 salgını dünya çapındaki ülkelerin % 93’ünde kritik ruh sağlığı hizmetlerini aksattı veya durdurdu. Çalışmada ülkelerin;

• % 72’sinde çocuk ve ergenlere, % 70’inde yaşlılara, % 61’inde ise doğum öncesi veya doğum sonrası hizmetlere ihtiyaç duyan kadınlara yönelik sunulan hizmetlerde olmak üzere  %60’tan fazlasında kırılgan gruplara yönelik ruh sağlığı hizmetlerinde kesinti olduğu,
• % 67’sinde danışmanlık ve psikoterapide aksamalar görüldüğü,
• % 35’inde acil müdahalelerde kesinti olduğu,
• % 30’unda ruhsal, nörolojik ve madde kullanım bozukluklarına yönelik ilaçlara erişimde kesinti olduğu,
• % 78’inde okul ve % 75’inde işyeri ruh sağlığı hizmetlerinde en azından kısmi aksaklıklar olduğu bildirildi.

Birçok ülke (% 70) yüz yüze hizmetlerde yaşanan aksaklıkların üstesinden gelmek için teletıp veya teleterapiyi benimsemiş olsa da, bu hizmetlere erişimde önemli eşitsizlikler vardır. Yüksek gelirli ülkelerin % 80’inden fazlası, düşük gelirli ülkelerin % 50’sinden azı, ruh sağlığı hizmetlerindeki boşluğu telafi etmek için teletıp ve teleterapi uygulandığını bildirdi.

Çalışmada ülkelerin % 89’u ruh sağlığı ve psikososyal desteğin ulusal COVID-19 müdahale planlarının bir parçası olduğunu bildirmesine rağmen, bu ülkelerin yalnızca % 17’sinin bu faaliyetleri kapsamak için yeterli ek fona sahip olduğu da belirlendi.

Öte yandan ruh sağlığı hizmetlerinin ekonomik getirisi bir hayli yüksektir. COVID-19 öncesi tahminler, yalnızca depresyon ve anksiyeteden dolayı oluşan üretkenlik azalması nedeniyle yaklaşık 1 trilyon ABD dolarının kaybedildiğini, depresyon ve anksiyete için etkinliği kanıtlanmış yöntemler için harcanan her 1 ABD dolarının 5 ABD doları getirdiğini göstermektedir.

Kaynaklar:

 ^[1]https://www.who.int/campaigns/world-mental-health-day/world-mental-health-day-2020) (Erişim tarihi 6 Ekim 2020)

^[2]https://www.who.int/news-room/detail/05-10-2020-covid-19-disrupting-mental-health-services-in-most-countries-who-survey (Erişim tarihi 6 Ekim 2020)

* Bu metin HASUDER Toplum Ruh Sağlığı Çalışma Grubu tarafından hazırlanmıştır.

The post COVID-19’un Gölgesinde Dünya Ruh Sağlığı Günü appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

HALK SAĞLIĞI UZMANLARI DERNEĞİNİN (HASUDER)

YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) HASTALIĞI SÜRECİ İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ-7

01.10.2020

Salgının çok önemli bir dönemine giriyoruz.

Önümüz kış; kapalı ortamlar ve başta grip olmak üzere solunum yolu enfeksiyonları bizi bekliyor.

Salgınla birçok yönden savaşmaya, insanları korumaya ya da tedavi etmeye çalışıyoruz. Bir yandan da virüsün özelliklerini, hastalığın görülme sıklığını, yayılma dinamiklerini ve kontrol önlemlerinin etkisini öğrenmeye, hastalığa karşı güçlenmeye çalışıyoruz.

Geçen her gün salgınla mücadele de en önemli gücün “bilgi” olduğunu bir kez daha gösterdi.

Daha güçlü sürveyans sistemlerine ve daha fazla araştırmanın gerçekleştirilmesine gereksinimimiz var.

Sürveyans, bulaşıcı hastalıkların kontrolünde çok önemli bir süreçtir. Sürveyans 21. Dünya Sağlık Asamblesi’nde (1968); “verilerin sistematik olarak toplanması, düzenli yorumu ve ilgili yapılara sonuçların hızla geribildirimidir” şeklinde tanımlanmış ve “eylem için bilgi” olarak özetlenmiştir. Halk sağlığı sürveyansı, halk sağlığı uygulamalarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi için gerekli olan sağlıkla ilgili verilerin sürekli, sistematik olarak toplanması, analizi ve yorumlanmasıdır.

COVID-19 sürveyansı, hastalığın yayılmasını izlemek, hastalık şiddetini, spektrumunu ve bulaşma için risk faktörlerini anlamak, hastalık yükünü tahmin etmek, sağlık sisteminin kapasitesinin nasıl etkilendiğini izlemek gibi birçok amaçla yapılmaktadır. Toplanan bu verilerin, en doğru ve en hızlı şekilde yerel, bölgesel, ulusal ya da uluslararası politika belirleyicilere, toplum sağlığı ile ilgili çalışmalar gerçekleştirilen sivil toplum örgütlerine ve kendi sağlığını daha iyi korumak ve iyileştirmek isteyenlere ulaştırılması gerekmektedir.

Verilerin toplanmasıyla başlayan bu süreçte en önemli hususlardan biri farklı ülkelerden gelen verilerin karşılaştırılabilir olmasıdır. Bunu sağlamanın yolu ise verinin elde edilmesi ve aktarımında gereksinim duyulan standartların belirlenmesi ve kullanılmasıdır. Bunun ilk ve en önemli aşaması da bilgi toplanacak hastalığın tanımlanmasıdır.

Bu nedenle, uluslararası bir karşılaştırmayı da sağlayacak şekilde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Avrupa Hastalıkların Kontrolü Merkezi (ECDC), Amerika Hastalıkların Kontrolü Merkezi (CDC)  gibi kurumlar güncel epidemiyolojik verilere olgu tanımı yapar ve ülkelerden bildirimlerini bu tanıma göre yapmalarını isterler. Her ülkenin bildirimlerinde kullandığı tanımı açıkça belirtmesi de esastır.

Örneğin;

Almanya’nın verilerini yayımlayan Robert Koch Enstitüsünün (RKI) 1 Ekim 2020 tarihli Günlük Durum Raporuna bakıldığında, bu sürecin açık şekilde işletildiği görülür: “DSÖ ve ECDC’nin uluslararası standartlarına uygun olarak RKI, klinik semptomların varlığına ve ciddiyetine bakılmaksızın SARS-CoV-2’nin tüm laboratuvar onaylarını COVID-19 vakaları olarak kabul eder.”¹

Her ülke, bildirim yaparken “doğrulanmış yani laboratuvar onaylı olgular”ı mutlaka, ek olarak da şüpheli ya da olası olguları da yine standart tanımlar doğrultusunda bildirmelidirler. Her tanım, epidemiyolojik olarak kabul edilebilir ve kesin olarak anlaşılır olmalıdır.  

Örneğin;

ABD, 5 Nisan 2020 tarihinden itibaren onaylanmış olguların yanı sıra olası olguları da bildirmektedir. CDC tarafından, bir COVID-19 vakası, doğrulanmış ve olası vakaları ve ölümleri içerir. Olası vaka, 1)COVID-19 için hiçbir doğrulayıcı laboratuvar testi yapılmayan klinik kriterleri VE epidemiyolojik kanıtı karşılayan kişi; 2) muhtemel laboratuvar kanıtlarını VE klinik kriterleri VEYA epidemiyolojik kanıtları karşılayan bir kişi; 3)COVID-19 için hiçbir doğrulayıcı laboratuvar testi yapılmadan hayati kayıt kriterlerini karşılayan bir kişi olarak kabul edilmiştir.²

Olgularda tanımlanan her standart, ölümlerin bildiriminde de geçerlidir.

Bu standart tanımların kullanımı, hem ülke içinde hastalığın aynı tanım altındaki değişiminin izlenmesine hem de başka ülkelerle karşılaştırılma yapılabilmesine olanak veren tek yoldur.

Ülkemizde COVID-19 bildiriminin, DSÖ önerileri doğrultusunda doğrulanmış olguların hepsini içerdiği düşünülürken, Sayın Sağlık Bakanımızın 30 Eylül 2020 tarihli basın toplantısındaki açıklamaları ile farklı bir tanımlama kullanıldığı öğrenilmiştir. Sayın Bakanın ifadesi ile, ilgili tabloda “hasta sayısı” olarak gösterilen sayının “PCR testi pozitif ve belirti (semptom) yani hastalık belirtisi gösterenler” olduğu açıklık kazanmıştır. Bir başka deyişle, açıklama ile semptom, yani hastalık belirtisi göstermeyen PCR (+) kişiler “hasta” olarak sayılmamakta ve tabloda da gösterilmemektedir. Bu nedenle de, ülkemizde her gün bildirilen hasta sayısından daha fazla o gün içerisinde test sonucu pozitif çıkmış enfekte kişiler bulunduğu ifade edilebilir.

Bu tanımlama, bugüne kadar Sağlık Bakanlığının yayımladığı herhangi bir belgenin açıklamasında yer almamıştır.  Oysa, bilinen bir standarttan farklı şekilde bildirilen her sayı için  “kullanılan tanım ve bu tanımın seçilme gerekçesi” açıklanmalıdır. Bu değişiklikler öncesinde bilim insanlarına danışılmalı ve değişiklik öncesindeki verilerle entegrasyonu yani izleme sürecinin sürekliliği güvence altına alınmalıdır.

Sağlık Bakanlığı’nın bu kararı alırken böyle bir süreç işletmediği anlaşılmaktadır; çünkü DSÖ’nün standart tanımını içeren bilgiyi vermeden bu tip tanımla bir grup hastayı vermenin bilimsel bir temeli bulunmamaktadır. Bu an itibari ile uluslararası alanda veri güvenirliğimiz yara almıştır.

Halk Sağlığı Bilgi Yönetim Sisteminde (HBYS), ülkemizdeki COVID-19 ile ilgili verilerin tümü, detaylı şekilde bulunmaktadır. Bu sistemdeki sorunlar süreç içinde geri bildirimlerle iyileştirilmiştir.  Bu sistemdeki verilerin bir an önce bilim insanlarının rehberliğinde, epidemiyoloji biliminin öngördüğü şekilde sunulması ve sürveyans bilgilerinin bütün faydalanıcılara ulaşılabilir kılınması gereklidir.

Yüksek COVID-19 bildirimlerinden ekonomik dinamikleri bozduğu, ekonomik küçülmelere yol açtığı ve bu nedenle de ülkelerin olgularını saklamaya çalıştığı uzun zamandır söylenmektedir.

Pandemiye verilen tepkiler, genellikle insanların sağlığını korumakla ekonomiyi korumak arasında bir denge kurmak şeklinde olmaktadır. COVID-19 ölüm oranı en son Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) verileriyle karşılaştırıldığında; Peru, İspanya ve İngiltere gibi en şiddetli ekonomik gerileme yaşayan ülkelerin genellikle COVID-19 ölüm oranının en yüksek olduğu ülkeler arasında olduğunu görülmektedir. Oysa, ekonomik etkinin mütevazı olduğu Tayvan, Güney Kore ve Litvanya gibi ülkeler ölüm oranını düşük tutmayı başarmışlardır.  Son yapılan değerlendirmelerde, mevcut GSYİH verilerine sahip ülkeler arasında, insanların sağlığını korumakla ekonomiyi korumak arasında bir değiş tokuş olduğuna dair herhangi bir kanıt görülmemektedir. Pandemide toplumlarının sağlığını korumayı başaran ülkeler genel olarak ekonomilerini de korumuş görünmektedir.³

Şu soruyla karşı karşıyayız:

Pandemiye karşı nasıl ilerleme kaydedebiliriz?

Bu soruyu cevaplamak için verilere ihtiyacımız var.

Doğru şekilde tanımlanmış, toplanmış ve şeffaf şekilde paylaşılan verilere.

              Bu yolda yürürken, iyi yapılan ve kötü yapılanlar vardır. Bu süreçte kötü ya da yeterli olmayan süreçlere hemen müdahale edilmesi, iyi yapılanların da bir an önce başkalarına örnek olabilmesi için paylaşılması çok önemlidir.

Bir kez daha belirtmek isteriz.

Hepimiz birbirimizin yol arkadaşıyız. Süreci birlikte yürütmeliyiz.

Bunun için de;

              Bu salgından çıkış yolumuzda bilimin aydınlığına, açık ve şeffaf olunması ile işbirliğine ve özenle korunan bir güven ortamına ihtiyacımız vardır.

              Bu ortamı bir an önce sağlamalıyız; çünkü yapacak çok işimiz var.

Kamuoyuna saygıyla arz ederiz.

Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER)

Kaynakça

¹ https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Situationsberichte/Okt_2020/2020-10-01-en.pdf?__blob=publicationFile

² Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) 2020 Interim Case Definition, Approved April 5, 2020 https://wwwn.cdc.gov/nndss/conditions/coronavirus-disease-2019-covid-19/case-definition/2020/

³ Joe Hasel. Which countries have protected both health and the economy in the pandemic? https://ourworldindata.org/covid-health-economy

The post Halk Sağlığı Uzmanları Derneği’nin COVID-19 Süreci ile İlgili Görüşleri – 7 appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

COVID-19 bağlamında okulla ilgili halk sağlığı önlemlerine ilişkin hususlar

COVID-19 bağlamında halk sağlığı ve sosyal önlemlerin ayarlanmasına ilişkin Hususlar için Ek – 14 Eylül 2020

Giriş

Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, COVID-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünün yayılmasını önlemek için, okulların kapatılması da dahil olmak üzere, geniş halk sağlığı ve sosyal önlemler (PHSM) alıyor (1). Bu ek belge, okulların açılması, kapanması ve yeniden açılması gibi okul operasyonları için, COVID-19’un öğrenciler ve okul personeline yönelik oluşturduğu riski en aza indirmek için gereken önlemleri incelemektedir. Bu belge, 18 yaşın altındaki çocukların eğitim ortamları için uygulanabilir genel ilkeleri ve temel önerileri ana hatlarıyla belirtir. Bu öneriler sadece okullara değil, ders dışı etkinlikler gibi okulla ilgili belirli bağlamlara da uyarlanabilir.

Bu belge, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 10 Mayıs 2020 tarihinde yayınlanan “COVID-19 bağlamında okulla ilgili halk sağlığı önlemleri için dikkat edilmesi gerekenler” başlıklı bir belgenin yerini almaktadır (2). Bu belge, eşitliği, kaynak sonuçlarını ve fizibiliteyi dikkate alan, bu ara kılavuzu geliştirmek için en son kanıtları gözden geçiren, COVID-19 ve Eğitim Kurumları uzmanlarının ve DSÖ, UNICEF ve UNESCO’dan uzmanların Teknik Danışmanlık Grubu (TAG)’ndan alınan girdilerle geliştirilmiştir. Bu belgede tanıtılan ana değişiklikler, ulusal düzeyden daha düşük idari düzeylerde bulaşma düzeyine ve yoğunluğuna bağlı olarak COVID-19 bağlamında okul operasyonları için risk temelli bir yaklaşımdır; okul ortamında maskelerin kullanılması ve eğitim ortamında SARS-COV-2’nin girişini ve yayılmasını önlemek için kapsamlı, çok katmanlı önlemleri içerir.

Bu Ek belge, politika yapıcılara ve eğitimcilere, COVID-19 pandemisi süresince, okul yönetimi konusunda, mümkün olduğunca güvenli bir şekilde karar vermelerinde yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Tüm düşüncelerin ve kararların en başında; çocukların genel refahı, sağlığı ve güvenliği için, eğitimin devamlılığı olmalıdır. Bununla birlikte, tüm kararların; çocuklar, ebeveynler, bakıcılar, öğretmenler, diğer personel ve daha genel olarak topluluklar ve toplumlar için etkileri olacaktır (3).

Ayrıca okuyucular, vakaların yeniden ortaya çıkma riskini yönetirken, COVID-19 epidemiyolojisi geliştikçe PHSM’yi uyarlama konusunda WHO tarafından yayınlanan kılavuza başvurmak isteyebilir (3).

Genel Prensipler

SARS-CoV-2’nin okul ortamlarında bulaşmasını önlemek ve en aza indirmek için okulla ilgili halk sağlığı önlemlerine ilişkin hususların altında yatan ilkeler aşağıdaki gibidir:

• Güvenli, yeterli ve uygun eğitimsel ve sosyal öğrenmenin ve çocukların gelişiminin sürekliliğini sağlamak
• Okul ve okulla ilişkili ortamlarda; çocuklar, öğretmenler ve diğer okul personeli arasında SARS-CoV-2 bulaşma riskini en aza indirme
• Okulların toplumdaki SARS-COV-2 salgınını artırma potansiyeline karşı koruma
• Okulla ilgili alınan önlemlerin, toplum düzeyinde uygulanan, daha geniş önlemlere entegre edilmesini ve desteklemesini sağlamak

Okul işlemleri ile ilgili kararlarda dikkate alınacak noktalar

Halk sağlığı perspektifinden, okulları kapatma veya yeniden açma kararı, yerel düzeyde COVID-19 epidemiyolojisini, eğitim kurumlarının sistemlerini uyarlama kapasitesini, okul kapanışlarının çocukların eğitimsel kayıp, eşitlik, genel sağlık ve refahı üzerindeki etkisini ve okul dışında uygulanan diğer halk sağlığı önlemlerini dikkate alarak risk temelli bir yaklaşımla yönlendirilmelidir. Tamamen veya kısmen kapatma veya yeniden açmayla ilgili kararlar, eğitim ortamlarının yeniden açılmasının toplumdaki bulaşmayı ne kadar artırabileceğinin yanı sıra, SARS-CoV-2’nin yerel bulaşma düzeyine ve yerel risk değerlendirmesine göre, yerel idari düzeyde alınmalıdır. Eğitim tesislerinin kapatılması yalnızca başka alternatif olmadığında düşünülmelidir.

Mevcut en iyi verilere göre, 18 yaşın altındaki çocukların rapor edilen vakaların yaklaşık % 8,5’ini temsil ettiğini, diğer yaş gruplarına kıyasla nispeten daha az ölümle seyrettiğini göstermektedir (8. sayfadaki “Çocuklarda ve okullarda COVID-19 üzerine araştırma” kutusuna bakın). Buna karşılık, okulların kapanmasının çocuk sağlığı, eğitimi ve gelişimi, aile geliri ve genel ekonomi üzerinde açık olumsuz etkileri vardır. Ulusal ve yerel yönetimler, SARS-CoV-2’nin eğitim ortamlarına girişini ve daha fazla yayılmasını önlemek için kapsamlı, çok katmanlı önlemlere yatırım yaparak (bkz. Tablo 2) eğitimin devamlılığına öncelik vermeyi düşünmeli ve aynı zamanda daha geniş toplulukta bulaşmayı sınırlandırmalıdır.

SARS-CoV-2 bulaşı

Belirgin bir idari ve epidemiyolojik birim (ilçe veya alt bölgeler) içindeki SARS-CoV-2 bulaşmasının yoğunluğu aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:

• Vaka yok: yerel olarak tespit edilen vakaların olmadığı bir alan (kapsamlı gözetim yapılan bir alanda yerel olarak laboratuvar tarafından doğrulanmış vaka yok)
• Sporadik bulaşma: İmporte veya yerel olarak bir veya daha fazla vakanın yaşandığı bir alan. Bu durumda, tüm okullar açılacaktır (veya daha önce yaygın olan bulaşın iyi bir şekilde kontrol edilmesi, halk sağlığı önlemlerinin uygulanması yoluyla başarılmışsa) yeniden açılacaktır.
• Vaka Kümeleri: Zaman içinde kümelenmiş vakaların, sınırlı coğrafi konumun ve / veya ortak maruziyetlerin yaşandığı bir alan. Bu durumda, çoğu okul COVID-19 önleme ve kontrol önlemlerini uygulayarak açık kalacaktır. Yetkililer, okulları içeren kümelerin sayısında bir artış yaşanan alanlarda okulları kapatmayı düşünebilir.
• Genel Bulaşma: Enfeksiyon zincirlerine bağlanamayan çok sayıda vaka; nöbetçi laboratuar sürveyansında çok sayıda vaka ve çeşitli alanlarda birden fazla ilgisiz küme olması gibi faktörlerin değerlendirilmesi yoluyla tanımlanan daha büyük bulaş salgınları yaşanan bir alan. Bulaşın yoğunluğuna ve trendlere bağlı olarak, yerel yetkililer, okulun ve diğer toplum genelindeki PHSM’nin işletilmesi için, özellikle COVID-19 vakalarının, yatışlarının ve ölümlerinin artan eğilimlerde olduğu alanlarda, okul kapanışı dahil, risk temelli bir yaklaşım düşünebilir. Açık kalan okullar kesinlikle COVID-19 yönergelerine uymalıdır (4) (bkz.Tablo1).

Tablo 1: SARS-COV-2 bulaş seviyesinin durumu ve okul operasyonları için değerlendirme.

Okul hazırlığı ve COVID-19 önleme ve kontrol önlemlerini uygulama ve sürdürme kapasitesi

Okullarda COVID-19’un önlenmesi ve kontrolüne ilişkin ulusal kılavuz bazı ülkeler ve uluslararası kuruluşlar tarafından yayınlanmıştır (5,6). Öğrenci ve personelin güvenliğini sağlamaya yardımcı olmak için alınması önerilen temel önlemler Tablo 2’de özetlenmiştir. Tüm bulaşma senaryolarında ve okulların işleyişine ilişkin kararlarda, okulların ana hatlarıyla belirtilen önlemleri uygulama kapasitesi dikkate alınmalıdır.

Tablo 2: SARS-COV-2’nin eğitim ortamlarına girmesini ve yayılmasını önlemek için kapsamlı, çok katmanlı ölçüler (1,5,7,8).

COVID-19 önleme ve kontrol önlemleri

Fiziksel mesafe

Okulda fiziksel mesafe

Fiziksel uzaklaşma önlemleri, bireyleri (sınıf içi ve dışı) ve grupları ayrı tutmayı amaçlayan idari önlemlerle (gruplama, aralıklı zamanlama, dönüşümlü uzaktan eğitim vb.) uygulanabilir.

Bireysel fiziksel mesafe

Sınıfların dışında

• Mümkünse hem öğrenciler (tüm yaş grupları) hem de personel için en az 1 metrelik bir mesafe bırakın.

Sınıfların içinde, aşağıdaki yaşa uygun önlemler bölgesel SARS-COV-2 enfeksiyon yoğunluğuna bağlı olarak düşünülebilir.

• Genel bulaşma olan bölgeler / alt bölgeler
• Açık kalan okullar için tüm bireyler (tüm yaş gruplarından öğrenciler ve personel) arasında en az 1 metrelik bir mesafe bırakın.
• Vaka Kümeleri olan bölgeler / alt bölgeler
• Öğrenciler arasında en az 1 metre mesafeyi korumak için risk temelli bir yaklaşım uygulanmalıdır. Sınıf içinde en az 1 metre fiziksel mesafeye bağlı kalmanın faydaları, çocuklar arasındaki etkileşimlerden kaynaklanan sosyal, duygusal, gelişimsel ve zihinsel sağlık kazanımlarına karşı değerlendirilmelidir.
• Öğretmen ve destek personeli birbirlerinden ve öğrencilerden en az 1 metre uzakta olmalıdır. En az 1 metrelik mesafeyi korumak pratik olmadığında veya öğrencilere desteği engellediğinde, öğretmenler ve destek personeli maske takmalıdır.
• Sporadik vaka olan bölgeler / alt bölgeler
• 12 yaşın altındaki çocukların her zaman fiziksel mesafeyi korumaları gerekmeyebilir.
• Mümkün olduğu durumlarda, 12 yaş ve üstü çocuklar birbirinden en az 1 metre uzakta durmalıdır.
• Öğretmen ve destek personeli birbirlerinden ve öğrencilerden en az 1 metre uzakta durmalıdır. En az 1 metrelik mesafeyi korumak pratik olmadığında veya öğrencilere desteği engellediğinde, öğretmenler ve destek personeli maske takmalıdır.
• Vaka olmayan bölgeler / alt bölgeler
• 12 yaşın altındaki çocukların her zaman fiziksel mesafeyi korumaları gerekmeyebilir.
• Mümkün olduğu durumlarda, 12 yaş ve üstü çocuklar birbirinden en az 1 metre uzakta durmalıdır.
• Öğretmen ve destek personeli birbirlerinden ve öğrencilerden en az 1 metre uzakta durmalıdır. En az 1 metrelik mesafeyi korumak pratik olmadığında veya öğrencilere desteği engellediğinde, öğretmenler ve destek personeli maske takmalıdır.

Gruplar arasında fiziksel uzaklık

• Okul ve okul sonrası etkinlikler için sınıfların ve yaş gruplarının karıştırılmasını sınırlayın.
•  Sınırlı alana veya kaynaklara sahip okul bölgeleri, farklı sınıflar arasındaki bulaşı sınırlandırmak için alternatif sınıf yöntemlerini değerlendirebilir. Örneğin; farklı sınıflar için farklı zamanlarda başlangıç ve bitiş saatleri oluşturmak
• Lise ders çizelgesi değiştirilebilir, bazı öğrenciler ve öğretmenler sabahları, diğerleri öğleden sonra, diğerleri akşamları katılabilir. Okullar ayrıca ne zaman ve nerede yemek yenileceğini değiştirerek ortak mola sürelerini en aza indirebilir
• Sınıf başına daha az öğrenciye izin vermek için mümkünse öğretmen sayısını artırmayı veya gönüllü desteğine başvurmayı düşünün (yer varsa).
• Okul veya kreş sırasında bırakma ve toplama dönemlerinde kalabalık kontrolünü sağlayın; yürüme yönünü işaretleyerek giriş ve çıkışları açıkça belirleyin; Okul kampüsüne ve tesislerine giren ebeveynler ve bakıcılar için kısıtlamaları göz önünde bulundurun.
• Öğrencilerin büyük gruplar halinde veya sıralarda, okuldan ayrılırken ve boş zamanlarında çok yakın olmamalarını sağlayan farkındalık yaratın.

Okul ortamlarında maske kullanımı

WHO ve UNICEF geçtiğimiz günlerde COVID-19.9 bağlamında toplumdaki çocuklar için maske kullanımına ilişkin tavsiyeler yayınladı. Okul ortamları için bu kılavuzu işlevsel hale getirmek için, yaş kategorileri yerel eğitim yapısıyla uyumlu hale getirilmelidir.

SARS-CoV-2’nin yoğun bulaşının olduğu ülkelerde veya bölgelerde ve fiziksel mesafenin elde edilemediği ortamlarda, WHO ve UNICEF, karar vericilere ulusal politikaları geliştirirken okullarda (sınıflarda, koridorlarda veya ortak alanlarda) maske kullanımı için aşağıdaki kriterleri uygulamaları konusunda tavsiyede bulunur:

• 5 yaş ve altı çocukların maske takması gerekmemelidir.
• 6 ila 11 yaş arasındaki çocuklar için, maske kullanma kararına risk temelli bir yaklaşım uygulanmalıdır. Bu yaklaşım şunları dikkate almalıdır:
• Çocuğun bulunduğu bölgedeki bulaşın yoğunluğu ve bu yaş grubundaki enfeksiyon ve bulaşma riskine ilişkin güncellenmiş veriler / mevcut kanıtlar
• Topluluk ve nüfusun özellikle çocuklarla ve çocuklar arasındaki sosyal etkileşimlerini etkileyen inançlar, gelenekler, davranışlar veya sosyal normlar gibi sosyal ve kültürel ortam
• Çocuğun uygun maske kullanımına uyma kapasitesi ve uygun yetişkin gözetiminin mevcudiyeti
• Maske takmanın öğrenme ve psikososyal gelişim üzerindeki potansiyel etkisi
• Spor aktiviteleri veya engelli veya altta yatan hastalıkları olan çocuklar gibi belirli ortamlar için ek özel hususlar ve uyarlamalar
• 12 yaş ve üstü çocuklar ve ergenler, yetişkinler için ulusal maske kurallarına uymalıdır.
• Öğretmen ve destek personelinin, diğerlerinden en az 1 metrelik bir mesafeyi garanti edemedikleri veya bölgede yaygın bir bulaşma olduğu zaman maske takmaları gerekebilir.
• Maske kullanımının öğrenmeyi engellememesini sağlamak için her türlü çaba gösterilmelidir.
• Maskenin takılması veya kaynakların yetersizliği nedeniyle maskenin olmaması durumunda çocukların eğitime erişimi engellenmemelidir.

Okullarda çocuklar ve ergenler tarafından maske kullanımı, COVID-19’un yayılmasını sınırlamaya yönelik kapsamlı bir stratejinin yalnızca bir parçası olarak düşünülmelidir. Okullar, kirli maskelerin sınıflara ve oyun alanlarına atılması riskini azaltmak için kullanılmış maskelerin atılmasını içeren bir atık yönetimi sistemi oluşturmalıdır (9).

Havalandırma

Sınıflar dahil olmak üzere kamu binalarında yeterli havalandırmayı sağlamaya yönelik stratejiler, konaklama sektöründeki COVID-19 yönetimi için “Operasyonel hususlarda ve COVID-19 bağlamında havalandırma ve iklimlendirme” ve son yayınlanan “WHO Soru-Cevap” bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmaktadır (10,11). Özet olarak:

• Çevre koşulları ve bina gereksinimleri izin verdiğinde, iç havanın dış hava ile seyreltilmesini artırmak için doğal havalandırma kullanmayı (yani, mümkünse ve bunu yapmak güvenli ise pencereleri açma) düşünün.
• Yeterli havalandırma sağlayın ve mümkünse bulunulan alanlara hava akışını artırın.
• Isıtma için havalandırma ve iklimlendirme sistemleri kullanılıyorsa, havalandırma sistemi düzenli olarak incelenmeli, bakım yapılmalı ve temizlenmelidir. Etkili ve güvenli olmalarını sağlamak için havalandırma sistemlerinin kurulumu ve bakımı için sıkı standartlar gereklidir. Aynısı filtrelerin durumunun izlenmesi için de geçerlidir. Mümkünse, hava akışını önemli ölçüde azaltmadan, merkezi hava filtrelemesini mümkün olan en yüksek seviyeye yükseltin.
• Mekanik sistemler için, havalandırma sistemlerinin ekonomizör modlarını kullanarak (potansiyel olarak% 100 kadar yüksek), toplam hava akışını ve dış hava yüzdesini artırın. Önce hem sıcaklık hem de nem kontrolü için havalandırma sistemlerinin yetenekleriyle uyumluluğu ve ayrıca dış / iç hava kalitesi hususlarıyla uyumluluğu doğrulayın.
• Sıcaklığa veya doluluğa bağlı olarak hava akışını azaltan talep kontrollü havalandırma (DCV) kontrollerini devre dışı bırakın
• Tavsiyelere uygun olan binalarda, maksimum dış hava akışında, havalandırma sistemini 2 saat önce ve sonra çalıştırmayı düşünün

Okulda hijyen ve günlük uygulamalar

Maruziyeti sınırlandırmak için hijyen ve çevresel temizlik önlemleri şunları içerir:

• Uygun ve sık el hijyeni, solunum görgü kuralları, maske kullanımı; COVID-19 semptomları ve hasta hissettiğinde ne yapılması gerektiği dahil olmak üzere; okuldaki herkesi COVID-19’un önlenmesi konusunda eğitin. Pandemi geliştikçe İletişim yoluyla yayılan söylentiler ve yanıltıcı bilgilere karşı düzenli güncellemeler sunun.
• Özellikle küçük çocuklar için, okula varışta ve okul rutininin belirli önemli anlarında sık el hijyeni için bir program oluşturun. Atıştırmalıklar ve öğle yemeği öncesi ve okul çıkışından önce dahil olmak üzere okul girişlerinde ve okul genelinde ve mümkünse sınıflarda yeterli sabun ve temiz su veya alkol bazlı dezekfentan sağlayın. Öğrenciler yerdeki işaretleri kullanarak el hijyeni / yıkama noktalarında beklerken fiziksel mesafeyi sağlayın.
• Su ve sabun / deterjan ve dezenfektan ile tuvaletler de dahil olmak üzere okul ortamının her gün düzenli olarak temizlenmesi planlayın (1); kapı kolları, masalar, oyuncaklar, malzemeler, ışık düğmeleri, kapı çerçeveleri, oyun ekipmanları, çocuklar tarafından kullanılan öğretim yardımcıları ve paylaşılan kitapların kapakları gibi sık dokunulan yüzeyleri temizleyin ve dezenfekte edin; temizlik görevlilerinin tüm günlük hijyen görevlerinin yerine getirmesini sağlayın ve temizlik personeli için kişisel koruyucu ekipman (PPE) gibi temizlik ve koruyucu malzemelerin sağlandığından emin olun.
• Beden eğitimi derslerinde, spor, müzik veya diğer fiziksel aktivitelerde ve oyun alanlarında, ıslak alanlar (duş / havuz) ve soyunma odaları, laboratuvarlar / bilgisayar laboratuvarları, kütüphaneler, banyolar ve yemek alanları / kafeterya alanlarında maruz kalma riskini veya doğrudan fiziksel teması sınırlandırmak için neler yapılabileceğini değerlendirin.
• Kantin, spor salonu ve spor tesisleri ile soyunma odalarında temizlik sıklığını artırın; giriş ve çıkışlarda el hijyeni istasyonları sağlayın, sporcuların tesisler arasında tek yönlü dolaşımını sağlamak ve soyunma odasında bir defada izin verilen kişi sayısını sınırlandırın; okul tesislerinin girişine izin verilen kişi sayısı hakkında net bilgiler bildirin.
• Okul servisleri gibi ulaşımda solunum ve el hijyeni ve fiziksel mesafe önlemleri alın. Mümkünse otobüs pencereleri açık tutulmalıdır; toplu taşımayı kullananlar da dahil olmak üzere öğrencilere okula güvenli gidip gelme konusunda bilgi sağlayın.

Hasta öğrencilerin, öğretmenlerin ve diğer okul personelinin taranması ve yönetimi

• Potansiyel COVID-19 enfeksiyonu olan öğrenciler, öğretmenler veya okul personeli için “iyi değilsen evde kal” politikasını uygulayın ve değerlendirme, test ve bakım için yerel sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla bağlantı kurun. Mümkünse evde bakım desteği sağlamak ve ev ile okul arasındaki iletişimi sağlamak için yerel kuruluşlarla bağlantı kurun.
• COVID-19’un yerel epidemiyolojisini dikkate alarak, ebeveynler / öğrenciler / personel için okula gidip gidemeyeceklerine karar vermeleri için bir kontrol listesi oluşturun. Kontrol listesi şunları içermelidir:
• Öğrenciyi/personeli korumak için altta yatan temel tıbbi durumlar ve hastalığı olup olmadığı
• Başkalarına yayılmasını önlemek için COVID-19’u düşündüren son hastalık veya semptomlar
• Gerektiğinde destek sağlayabilmek için ev ortamındaki durum
• Topluluğa COVID-19 bulaştığında, devamsızlığı mazur göstermek için doktor raporu gerekliliğinden feragat edin.
• Hasta olan kişilerin belirlenmesi için Tüm personelin, öğrencilerin ve ziyaretçilerin binaya girmeden önceki 24 saat içinde ateş veya ateşli hissetme öyküsü için günlük taramayı düşünün.
• Bir COVID-19 vakasıyla temas halinde olan öğrencilerin 14 gün evde kalmasını sağlayın (14). Okul yetkilileri, öğrenciler veya personel arasında pozitif bir COVID-19 vakası olması durumunda halk sağlığı yetkililerini bilgilendirilmelidir.

Okul temelli vakalara yanıt vermek için, gizlilik korunurken vakaların derhal izole edilmesi ve temas takibi ve temasların karantinası uygulanmalıdır (12). Bu ayrıca şunları içermelidir:

• Okulların bulaş olan ilgili alanlarının arındırılması; sınıf veya okul kapanışlarını düşünmeden önce temas izleme ve risk değerlendirmesi yapılması önerilir; ulusal politikaya bağlı olarak, okul kapanışı yerine, temas belirli gruplarla sınırlıysa, bir sınıfın veya sınıf içindeki bir grubun izolasyonunu düşünün.

Veliler, öğrenciler, öğretmenler ve okul personeli ile iletişim

Okul ve toplum arasında kapsayıcı ve erken işbirliği (topluluk ve dini liderler, öğretmenler sendikası, toplum kuruluşları, kadın örgütleri ve gençlik dernekleri dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere) gerekli önlemlerin geliştirilmesi ve uygulanması için anahtardır. Esnekliği korumak ve yaklaşımları gerektiği gibi değiştirmek ve iyi uygulamaların öğrenilmesini ve paylaşılmasını sağlamak önemli olacaktır.

• COVID-19 ile ilgili sık iletişim ve mesajlaşmanın yanı sıra ebeveynlere, öğrencilere ve öğretmenlere, önlemler alındıktan sonra okullara katılmanın güvenli olacağı konusunda güvence verecek okul önlemleri sağlayın. Ayrıca, okul personeli, öğretmenler, ebeveynler / bakıcılar ve öğrenciler arasında söylentileri ve yanıltıcı bilgileri önlemek için iletişim sağlanmalıdır.
• Okulun uygulamaya koyduğu önlemler ve rolleri hakkında öğrencilere, okul personeline ve öğretmenlere danışın.
• Ebeveynleri okulun uyguladığı önlemler hakkında bilgilendirin ve evde meydana gelen COVID-19 vakalarını bildirmek için işbirliği isteyin. Evden birinin COVID-19 olduğundan şüpheleniliyorsa, evdeki tüm çocuklar evde kalmalı ve okulları bilgilendirmelidir.
• Öğrencilere, bilimsel konuları tartışmak ve okullar aracılığıyla alabilecekleri yardımı vurgulamak da dahil olmak üzere, okulla ilgili önlemlerin nedenini açıklayın (örneğin, psikososyal destek).

Kapatılan bir okulun yeniden açılmasıyla ilgili okulla ilgili ek önlemler

Okul temelli ve okulla bağlantılı sağlık hizmetlerinin, sağlığı geliştirme, okulda besleme, bakım ve destek hizmetlerinin, enfeksiyon önleme ve kontrolünü sürdürürken mümkün olduğunda sürdürülmesini sağlayın:

• Okul kapanışları sırasında sağlık bilgilerine ve eğitime farklı yollardan erişimin etkisini değerlendirin. Okullar yeniden açıldığında, özellikle sağlık riski olan öğrenciler için özel olarak hazırlanmış stratejileri tasarlayın.
• Aşılama gibi mevcut okul sağlığı politikalarına devam edin. Okul temelli aşılama programları için, gerekirse aşı takviyesi için bir plan olduğundan emin olun.
• Temel okul sağlığı (menstrüasyon sağlığı yönetimi ve ilgili ürünler dahil) ve okul beslenme / beslenme paketlerinin yeniden kurulması ve sağlanmasına devam edilmesi.
• Okullar yeniden açılırken sınıf temelli sosyo-duygusal öğrenimi yoğunlaştırın.
• Destek mekanizmaları oluşturmak için okulu bırakanların takibini yapın. Gençlerin ve ailelerinin ruh sağlığı ve psikososyal destek hizmetlerine erişim fırsatlarını artırın.
• Hareketliliğin kısıtlı olduğu dönemlerde çocukların veya ergenlerin şiddet veya cinsel şiddete maruz kalmış olabileceklerine karşı dikkatli olun ve gerektiğinde destek ve bakım alabilmeleri için hazırlık yapın.

• Yatılı okulların ve diğer uzman kurumların, tüm COVID-19 önlemlerini konutlara, amfilere, laboratuvarlara ve diğer öğrenim tesislerine genişletmesi gerekecektir.
• Binanın yeniden açılmasının ardından legionella riskini azaltmak için su sistemleri yıkanmalı ve klorlanmalıdır.

Uzaktan öğrenme

Çocukların derslere şahsen katılamayacakları yerlerde, öğrencilerin eğitim materyallerine ve teknolojilerine (internet, mesajlaşma, radyo, radyo veya televizyon) erişmeye devam etmelerini sağlamak için destek verilmelidir. Daha fazla ayrıntı için Okulları Yeniden Açma Çerçevesi’ne bakın (5).

Okul operasyonlarının izlenmesi

Koruyucu okul önlemleri uygulandığında, okullar ve topluluklarla yakın işbirliği içinde izleme yapmak ve okulların yeniden açılmasının etkisini dikkatlice izlemek için gözetim programları oluşturmak önemlidir. Gözetim verileriyle, riskleri azaltmak için en uygun önlemler ve yetkililerin / paydaşların ebeveynlere, öğrenicilere ve öğretmene okullara girmenin güvenli olduğu konusunda güvence vermesine izin verin. Bu faaliyetlerde esnekliği korumak ve yaklaşımları gerektiği gibi değiştirmek ve iyi uygulamaların öğrenilmesini ve paylaşılmasını sağlamak önemli olacaktır. Aşağıdaki etkiler ve eğilimler izlenmelidir:

• Şüpheli vakaların semptom bildirme, izleme, hızlı test etme ve takibinin etkinliği

• Politikaların ve önlemlerin eğitim hedefleri ve öğrenme çıktıları üzerindeki etkileri

• Politikaların ve önlemlerin çocukların, kardeşlerin, personelin, ebeveynlerin ve diğer aile üyelerinin sağlığı ve refahı üzerindeki etkileri

• Kısıtlamalar kaldırıldıktan sonra okulu bırakma eğilimi

• Okuldaki çocuklarda ve personelde vaka sayısı ve yerel idari bölgede ve ülkede okul kaynaklı salgınların sıklığı

• Uzaktan öğretimin öğrenme çıktıları ve biçimlendirici değerlendirmeler üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi

Okula hazırlığın değerlendirilmesi için kontrol listesi

Bu bölümün kapsamlı bir incelemesi için “Okullarda COVID-19 Önleme ve Kontrol için IASC Geçici Kılavuzu (6)” ve “Okulu Yeniden Açma Çerçevesi”ne bakın (5).

Çocuklarda ve okullarda COVID-19 üzerine araştırma

Çoğu araştırmadan elde edilen veriler, 18 yaşın altındaki çocukların rapor edilen vakaların yaklaşık% 8,5’ini temsil ettiğini, diğer yaş gruplarına kıyasla nispeten daha az ölümle seyrettiğini göstermektedir (13-17). Çocuklarda enfeksiyon genellikle hafif hastalığa neden olur ve COVID-19’a bağlı ciddi hastalık nadiren görülür. Ancak kritik hastalık vakaları bildirilmiştir (18, 19). Yetişkinlerde olduğu gibi, önceden var olan tıbbi durumlar, çocuklarda şiddetli hastalık ve YBÜ’ye yatış için bir risk faktörü olarak düşünülmektedir (20, 21).

Çocukların SARS-CoV-2’nin bulaşmasına ne ölçüde katkıda bulundukları tam olarak anlaşılamamıştır. Küçük çocukların enfeksiyona yatkınlığı yetişkinlere göre daha düşük gibi görünmektedir ve duyarlılık genellikle yaşla birlikte artmaktadır (22, 23). 10 yaşın altındaki çocuklar yetişkinlere ve ergenlere göre daha az enfekte olurken, ergenler arasındaki epidemiyoloji genç yetişkinlerinkine daha çok benzemektedir. Temaslı izleme ve küme araştırmalarından elde edilen mevcut kanıtlar, çocukların enfeksiyonun ana taşıyıcıları olma olasılıklarının yetişkinlerden daha düşük olduğunu göstermektedir (24, 22, 25, 26, 23). Örneğin, Kore Cumhuriyeti’nde hem hane halkı hem de hane dışı kişilerle yapılan yakın tarihli bir araştırma, 10 yaşın altındaki enfekte çocukların enfekte yetişkinlerden daha az bulaşıcı olduğunu göstermektedir (27).

Eğitim ortamlarında çocuklar ve personel arasında belgelenmiş aktarım sınırlıdır, çünkü pek çok ülke okulları kapatmıştır ve çocuklar büyük ölçüde toplum bulaşının yoğun dönemlerinde evde kalmıştır (28-33). Eğitim ortamlarındaki araştırmalar, virüsün ortaya çıkmasının genellikle enfekte yetişkinlerde başladığını göstermektedir. Personelden personele aktarım, personelden öğrenciye aktarımdan daha yaygın ve öğrencilerden öğrenciye aktarım nadir olarak gösterilmiştir (28, 17, 35). Genel olarak, okulları yeniden açan veya hiç kapatmayan ülkelerden elde edilen çoğu kanıt, okulların toplum aktarımında önemli artışlarla ilişkilendirilmediğini göstermektedir (35). Gelişmiş önleme tedbirlerine bağlılık ve vakaların ve temaslarının zamanında tespiti ve izolasyonu, çoğu durumda daha büyük salgınlara ilerlemeyi önlemede şimdiye kadar başarılı olmuştur (2. sayfada özetlendiği gibi). Bir istisna olarak, okulun yeniden açılmasından 10 gün sonra büyük bir okul salgınının ortaya çıktığı bir ülke, sınırlı tedbirler olduğunda kalabalık lise ortamlarında yayılma potansiyeli olduğunu vurgulamaktadır (35, 36). Ancak, toplumun yeniden areketlenmesinde okullar için net bir nedensel rol şu anda gösterilmemiştir.

Okullarda ve gençlerin bir araya geldiği diğer ortamlarda salgın riski, büyük ölçüde arka plandaki genel bulaşma ve ortamlarla bağlantılı risk yükselticiler tarafından belirlenir (28, 36, 37). Georgia, Amerika Birleşik Devletleri’nde meydana gelen bir salgın, SARS-CoV-2’nin genç merkezli gece ortamlarında etkili bir şekilde yayılabildiğini ve tüm yaş gruplarında yüksek atak oranlarına yol açtığını göstermiştir (ortalama yaş 12 idi) (38). SARS-CoV-2’nin kolayca yayıldığı yüksek riskli ortamları anlamak, politika yapıcılara müdahale önlemlerine öncelik verme konusunda rehberlik edecektir. Japonya’dan gelen verilerin analizi, vakaların küçük bir oranının (% 20) virüsü diğer birçok kişiye yayarak kümeler oluşturduğunu göstermektedir (38). Kümelerin ortak özelliklerinin analizine dayanarak, Japon yetkililer yüksek riskli yerleri ve durumları belirtmek için “Üç Cs” adlı bir kavram geliştirdiler: 1) Yetersiz havalandırmalı kapalı alanlar; 2) Birçok insanın bulunduğu kalabalık alanlar; ve 3) Yakın görüşmeler, yüksek sesle tezahürat, şarkı söyleme veya diğer insanlardan kısa bir mesafede egzersiz yapma gibi yakın temas (38). Japonya’da halktan ve ziyaretçilerden Üç C’den kaçınmalarını isteyen kitlesel bir halk bilinci başlatıldı ve bazı durumlarda yerel yargı bölgeleri kendileriyle ilgili ortamlarla kapalı mekanlar oluşturdu. Bir lisede, okulun yeniden açılmasından 10 gün sonra başlayan büyük COVID-19 salgını, “Üç C” kümesinin aşırı kalabalık okul ortamlarında başlayabileceğine dair fikir verir (39).

Çoğu ülkenin faaliyetler ve sosyal toplantılar üzerindeki kısıtlamaları yalnızca yavaşça kaldırdığını düşünürsek, okulları açık tutmanın toplum bulaşması üzerindeki uzun vadeli etkileri henüz değerlendirilmemiştir. Bu, SARS-CoV-2 toplumda dolaşırken önleyici tedbirlerin titiz bir şekilde uygulanmasının öneminin altını çizmektedir.

Kaynaklar

1. Viner, R. M. et al. School closure and management practices during coronavirus outbreaks including COVID-19: a rapid systematic review. Lancet Child Adolesc Health 4, 397–404 (2020).

2. World Health Organization. (2020). Considerations for school-related public health measures in the context of COVID-19: annex to considerations in adjusting public health and social measures in the context of COVID-19, 10 May 2020. World Health Organization. (https://apps.who.int/iris/handle/10665/332052 accessed 04 September 2020)

3. World Health Organization. (2020). Considerations in adjusting public health and social measures in the context of COVID19: interim guidance, 16 April 2020. World Health Organization.( https://apps.who.int/iris/handle/10665/331773 accessed 04 September 2020)

4. World Health Organization. (2020). Public health criteria to adjust public health and social measures in the context of COVID-19: annex to considerations in adjusting public health and social measures in the context of COVID-19, 12 May 2020. World Health Organization. (https://apps.who.int/iris/handle/10665/332073 accessed 04 September 2020) Annex to Considerations in adjusting public health and social measures in the context of COVID-19

5. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), United Nations Children’s Fund (UNICEF), World Food Programme, World Bank & United Nations High Commissioner for Refugees. Framework for Reopening Schools, June 2020, (https://www.unicef.org/sites/default/files/2020-06/Framework-for-reopening-schools-2020.pdf accessed 04 September 2020)

6. United Nations Children’s Fund (UNICEF), World Health Organization & International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC). Interim Guidance for COVID-19 Prevention and Control in Schools. March 2020 (https://uni.cf/2Zi58VC accessed 04 September 2020)

7. Path to Zero & Schools: Achieving Pandemic Resilient Teaching and Learning Spaces. Harvard Global Health Institute https://globalhealth.harvard.edu/path-to-zero-schools-achieving-pandemic-resilient-teaching-and-learning-spaces/ (2020).

8. Bonell, C. et al. An evidence-based theory of change for reducing SARS-CoV-2 transmission in reopened schools. Health Place 64, 102398 (2020).

9. World Health Organization & United Nations Children’s Fund (UNICEF). (2020). Advice on the use of masks for children in the community in the context of COVID-19: annex to the advice on the use of masks in the context of COVID-19, 21 August 2020. World Health Organization. (https://apps.who.int/iris/handle/10665/333919 accessed 04 September 2020)

10. World Health Organization. Ventilation and air conditioning in public spaces and buildings and COVID-19: Q&A. https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-ventilation-and-air-conditioning-in-public-spaces-and-buildings-and-covid -19 accessed 04 September 2020)

11. World Health Organization. (2020). Operational considerations for COVID-19 management in the accommodation sector: interim guidance, 30 April 2020. World Health Organization.(https://apps.who.int/iris/handle/10665/331937 accessed 04 September 2020)

12. World Health Organization. (2020). Considerations for quarantine of contacts of COVID-19 cases: interim guidance, 19 August 2020. World Health Organization. (https://apps.who.int/iris/handle/10665/333901 accessed 04 September 2020)

13. Guan, W. et al. Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China. N. Engl. J. Med. 382, 1708–1720 (2020).

14. Wortham, J. M. et al. Morbidity and Mortality Weekly Report Characteristics of Persons Who Died with COVID-19-United States. vol. 69 (2019).

15. Bialek, S. et al. Coronavirus Disease 2019 in Children — United States, February 12–April 2, 2020. MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 69, 422–426 (2020).

16. Ladhani, S. N. et al. COVID-19 in children: analysis of the first pandemic peak in England. Arch. Dis. Child. archdischild2020-320042 (2020) doi:10.1136/archdischild-2020-320042.

17. European Centre for Disease Prevention and Control (2020). COVID-19 in children and the role of school settings in COVID-19 transmission. European Centre for Disease Prevention and Control https://www.ecdc.europa.eu/en/publicationsdata/children-and-school-settings-covid-19-transmission accessed 04 September 2020)

18. Boast, A. An evidence summary of Paediatric COVID-19 literature. Dont Forget Bubbles (2020) doi:10.31440/dftb.24063.

19. Dong, Y. et al. Epidemiology of COVID-19 among children in China. Pediatrics vol. 145 20200702 (2020).

20. Rajapakse, N. & Dixit, D. Human and novel coronavirus infections in children: a review. Paediatrics and International Child Health (2020) doi:10.1080/20469047.2020.1781356.

21. Götzinger, F. et al. COVID-19 in children and adolescents in Europe: a multinational, multicentre cohort study. Lancet Child Adolesc. Health 4, 653–661 (2020).

22. Goldstein, E. & Lipsitch, M. On the effect of age on the transmission of SARS-CoV-2 in households, schools and the community. medRxiv 2020.07.19.20157362 (2020) doi:10.1101/2020.07.19.20157362.

23. Viner, R. M. et al. Susceptibility to and transmission of COVID-19 amongst children and adolescents compared with adults: a systematic review and meta-analysis. medRxiv 2020.05.20.20108126 (2020) doi:10.1101/2020.05.20.20108126.

24. Joint IPA-UNICEF COVID-19 Information Brief. Epidemiology, Spectrum, and Impact of COVID-19 on Children, Adolescents , and Pregnant Women. (https://ipa-world.org/society-resources/code/images/HjNYEyfuM250.pdf. accessed 04 September 2020)

25. Fretheim, A. The role of children in the transmission of SARS-CoV-2 (COVID-19)-a rapid review memo. Annex to Considerations in adjusting public health and social measures in the context of COVID-19

26. Ludvigsson, J. F. Children are unlikely to be the main drivers of the COVID-19 pandemic – A systematic review. Acta Paediatrica, International Journal of Paediatrics vol. 109 1525–1530 (2020).

27. Park, Y. J. et al. Contact Tracing during Coronavirus Disease Outbreak, South Korea, 2020. Emerg. Infect. Dis. 26, (2020).

28. Macartney, K. et al. Transmission of SARS-CoV-2 in Australian educational settings: a prospective cohort study. Lancet Child Adolesc. Health (2020) doi:10.1016/s2352-4642(20)30251-0.

29. Fontanet, A. et al. SARS-CoV-2 infection in primary schools in northern France: A retrospective cohort study in an area of high transmission. medRxiv 2020.06.25.20140178 (2020) doi:10.1101/2020.06.25.20140178.

30. Fontanet, A. et al. Cluster of COVID-19 in Northern France: A Retrospective Closed Cohort Study. SSRN Electron. J. 2020.04.18.20071134 (2020) doi:10.1101/2020.04.18.20071134.

31. Stein-Zamir, C. et al. A large COVID-19 outbreak in a high school 10 days after schools’ reopening, Israel, May 2020. Eurosurveillance 25, 2001352 (2020).

32. Torres, J. P. et al. SARS-CoV-2 antibody prevalence in blood in a large school community subject to a Covid-19 outbreak: a cross-sectional study. Clin. Infect. Dis. Off. Publ. Infect. Dis. Soc. Am. (2020) doi:10.1093/cid/ciaa955.

33. Heavey, L., Casey, G., Kelly, C., Kelly, D. & McDarby, G. No evidence of secondary transmission of COVID-19 from children attending school in Ireland, 2020. Eurosurveillance 25, 2000903 (2020).

34. Ismail, S. A., Saliba, V., Lopez Bernal, J. A., Ramsay, M. E. & Ladhani, S. N. SARS-CoV-2 infection and transmission in educational settings: cross-sectional analysis of clusters and outbreaks in England. http://medrxiv.org/lookup/doi/10.1101/2020.08.21.20178574 (2020) doi:10.1101/2020.08.21.20178574.

35. Levinson, M., Cevik, M. & Lipsitch, M. Reopening Primary Schools during the Pandemic. N. Engl. J. Med. (2020) doi:10.1056/nejmms2024920.

36. Szablewski, C. M. SARS-CoV-2 Transmission and Infection Among Attendees of an Overnight Camp — Georgia, June 2020. MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 69, (2020).

37. Blaisdell, L. L. Preventing and Mitigating SARS-CoV-2 Transmission — Four Overnight Camps, Maine, June–August 2020. MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 69, (2020).

38. Oshitani, H. & Experts Members of The National COVID-19 Cluster Taskforce at Ministry of Health, Labour and Welfare, Japan. Cluster-based approach to Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) response in Japan-February-April 2020. Jpn. J. Infect. Dis. (2020) doi:10.7883/yoken.JJID.2020.363.

39. Stein-Zamir, C. et al. A large COVID-19 outbreak in a high school 10 days after schools’ reopening, Israel, May 2020. Eurosurveillance 25, 2001352 (2020).

* Bu metin HASUDER için Dr. Rabia Hamamcı tarafından İngilizce aslından Türkçe’ye çevrilmiştir.

The post COVID-19 bağlamında okulla ilgili halk sağlığı önlemlerine ilişkin hususlar appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Bu metin Halk Sağlığı Uzmanları Derneği Çocuk Sağlığı Çalışma grubu tarafından COVID-19 Pandemisi sürecinde okullarda yüz yüze eğitimi değerlendirmek üzere hazırlanmıştır.

Sağlık ve eğitim, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre taraf sosyal devletin garantisi altında en temel haklardır.

COVID-19 pandemisi sürecinde tüm dünyada ve ülkemizde sağlık ve eğitim alanında haksızlıklar/eşitsizlikler daha da belirginleştirmiştir ve pandemi halen tüm hızı ile devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 18 Eylül 2020 COVID-19 verilerine göre vaka sayısı 30 milyonu aşmış, ölümler 1 milyona ulaşmıştır.

Damlacık ve temas yolu ile insandan insana hızla bulaşma özelliğinde olan COVID-19 ayırdım yapmaksızın duyarlı tüm bireyleri etkilemektedir. Ancak, morbidite ve mortalite verileri küresel olarak incelendiğinde sosyal ve ekonomik açıdan dezavantajlı grupların COVID-19’dan daha çok etkilendiği görülmektedir.

COVID-19 çocuk ve gençlerde klinik olarak hafif ve diğer yaş grupları ile karşılaştırıldığında daha az ölümle sonuçlanmaktadır. Ancak çocuk ve gençlerde eğitim, sağlık, hak ihlalleri başta olmak üzere COVID-19’un uzun dönem olası dolaylı etkilerinin oldukça yıkıcı olması söz konusudur.

COVID-19 bulaşmasını önlemek için toplu etkinliklerin (eğitim, çalışma vb) ertelenmesi, zorunlu olmadıkça evde kalınması tüm ülkelerin uyguladığı en temel salgın kontrol yaklaşımı olmuştur. Ülkemizde de 18 Mart 2020 itibari ile örgün eğitime yükseköğretim dâhil tüm kurumlarda önce hafta sonrasında da Eylül ayına kadar ara verilmiştir.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, COVID-19 Pandemisi nedeniyle 1,5 milyar öğrencinin örgün eğitime devam edemediğini, eğitime ara verilmesi, tam karantina nedeniyle işyerlerinin kapanması, gelir ve iş kayıplarının yarattığı ekonomik güvensizlik ortamının, ailelerin pandemi nedeniyle yaşadığı korku ve stresin aile içinde çocuğa yönelik şiddeti ve tacizi artırdığını belirtmektedir.

DSÖ Başkanı 16 Eylül 2020’de yaptığı basın açıklamasında; DSÖ olarak pandemi koşullarında okulların açılmasını desteklediklerini, gerekli önlemlerin alınması ön koşulu ile yüz yüze eğitimin çocuk ve gençlerin yanı sıra halkın sağlığı açısından önemli bir köprü işlevi olduğunu vurgulayarak, en son çare olarak okulların kapatılabileceğini, bu durumda da uzaktan çevrim içi eğitim seçenekleri ile eğitimde
erişim ve sürekliliğin sağlanmasının önemini vurgulamıştır.

Ülkemizde 21 Eylül 2020 itibari ile temel eğitimde kademeli ve seyreltilmiş yüz yüze eğitime anaokulu ve birinci sınıflardan başlanarak geçilecektir.

Halk Sağlığı Uzmanları Derneği olarak bu süreci yakından takip etmekteyiz. Örgün eğitime geçiş sürecinde COVID-19 açısından okul yönetiminin, öğretmenlerin, çalışanların, öğrenci ve velilerin dikkat etmesi gereken temel noktalar noktaları bir kez daha hatırlatmak istiyoruz.

Okulda COVID-19 Kapsamında Alınması Gereken Önlemler

• COVID-19 belirtileri olan kişiler tıbbi maske takmalı ve sağlık kurumuna başvurulmalıdır. Okula gelmemelidir.
• Kişiler arasında en az 1 metre “Fiziksel Mesafe”ye dikkat edilmelidir.
• Okulda açık ve kapalı alanlarda “maske” kullanılmalıdır.
• El ve solunum temizliğine/hijyenine özen gösterilmelidir.
• Okulun günlük genel temizliği yapılmalı sık dokunulan yüzeylerin dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
• Okulda COVID-19 kapsamında düzenlemeler yapılmalıdır.
• Havalandırma sistemleri COVID-19 bulaşması açısından önemlidir.
• Yemekhanesi bulunan okullarda yemekhane kullanımında damlacık ve temas yolu ile bulaşmayı engelleyecek önlemler alınmalıdır.
• Seminer, konferans, toplantı, gösteri, ziyaret ve saha gezileri gibi toplu açık kapalı alan etkinlikleri COVID-19 salgın döneminde zorunlu değil ise yapılmamalıdır.
• Servis hizmeti sunulması durumunda servislerde damlacık ve temas yolu ile bulaşmayı engelleyecek önlemler alınmalıdır.
• Yatılı okullarda yatakhanelerde ve diğer ortak yaşam alanlarında mesafe, maske ve temizlik/hijyen önlemlerine tam uyulmalıdır.
• Kreş, gündüz bakımevi ve okul öncesi eğitim kurumlarında öğrencilerin yaşlarına uygun olarak COVID-19 eğitimi verilmeli ve önlemlere uyum oyunlaştırılarak beceri kazandırılmalıdır.
• “Okul Sağlık Güvenlik Birimi” bulunması durumunda okul sağlığı hizmetleri kapsamında COVID-19’a özel program geliştirilmelidir.
• Okul yöneticileri ve öğretmenler korunma önlemlerine tam uyarak öğrencilerine örnek olmalıdır.
• Okul çalışanları korunma önlemlerine tam uyarak kendilerini ve çevrelerini korumalıdır.
• Öğrenciler korunma önlemlerine tam uyarak kendilerini ve çevrelerini korumalıdır.
• Veliler korunma önlemlerine tam uyarak öğrencilerine örnek olmalıdır.

Seyreltilmiş kademeli yüz yüze eğitime geçişte Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından üç haftalık periyotlarda yapılacak değerlendirmeler ile pandemi süreci ve okullarda olgu saptanması göz önünde bulundurularak diğer sınıfların yüz yüze eğitime başlaması kararı verileceği belirtilmektedir.

Yukarıda belirtilen önlemlerin alınması durumunda COVID-19 açısından okulların risklerinin azaltıldığı ülke örnekleri (Japonya, Danimarka, Yeni Zelanda, Avustralya vb.) söz konusudur. Okullar organize topluluklar olarak sağlığın korunması ve geliştirilmesi bağlamında COVID-19 pandemisinde de öne çıkmaktadır. Yeterli önlemlerin kamu ve özel tüm okullarımızda tesis edilmesi, sürdürülmesi ve izlenmesi gerekmektedir.

HASUDER-ÇOCUK SAĞLIĞI ÇALIŞMA GRUBU

The post COVID-19 Pandemisi Sürecinde Okullarda Yüz Yüze Eğitim appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

HALK SAĞLIĞI UZMANLARI DERNEĞİNİN (HASUDER)

YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) HASTALIĞI SÜRECİ İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ-6

06.08.2020

“Çok zor günlerden geçiyoruz ”

Çok zor günlerden geçiyoruz.

Halkın sağlığından kaygılıyız.

Oysa, Mayıs ayının sonunda olgularımızın ikili basamaklara inmesini ve sonra da rahat bir yaz dönemi geçirmeyi umuyorduk. Öyle olmadı. 11 Mayıs’ta başlayan ve 1 Haziran itibari ile her sektörde yaşanan açılımlar ile yeniden normalleşme süreci iyi yürütülemedi. Minik adımlarla ilerlenilemedi. Epidemiyolojik kanıtlara bakıp gerekirse bir adım geri atıp, sonra tekrar ilerleme gerçekleştirilemedi. Halkımıza bu dönemin eskisi gibi olamayacağını iyi anlatılamadı.

Sağlık Bakanlığı, ülkemizin sağlık hizmetlerinin sorumlusu olarak Ocak ayından itibaren süreci yürütmeye çalıştı. 2019 yılında güncellenen influenza ile ilgili hazırlıklar ve kurulmuş kurullar sürece iyi başlamamızı sağladı. Bilimsel Danışma Kurulu kurularak bilimin rehberliğinde yol alındı. İl pandemi kurullarının bazı illerde sürece önemli katkısı oldu. Topluma sınırlılıkları olsa da düzenli bilgi verildi. Gereksinimlere göre yeni kurullar, yeni yazılımlar, yeni araçlar geliştirilmeye çalışıldı. Hep beraber, dünyayı da izledik. Bazen özendik. Bilimsel enstitülerin varlığı, verilerin şeffaf paylaşımı, aşı çalışmalarında alınan yollar için. Bazen de “çok şükür” dedik. Kamusal sağlık hizmetinin varlığı, herkesin tedaviye ulaşımının sağlandığı için. Göğsümüz kabardı. Yurtdışından getirilen uçak dolusu yurttaşlardaki mutluluk, kavuşmalar ya da geliştirilen yerli malı ventilatörlerle. 

Yaşananlarda çok emek vardı. 

Başta sağlık çalışanlarının, güvenlik görevlilerinin, polislerin, basın emekçilerinin… Aylarca evde kalan yaşlılarımızın. Okullarından ayrı kalan çocukların. Evde hem ebeveyn hem de öğretmen olan anne babalarımızın. Dükkanı kapanan kahvecinin, bakkalın, mahallelinin. Herkesin az/çok olsa emeğinin olduğu bir süreçti. İnanmıştık, karşımızda ortak bir düşman vardı ve ancak birlikte var olabilirdik. 

Kayıplarımız oldu. Turkuaz ekranda onlar birer sayı olsa da birer can olduğunu biliyorduk. Ama işler iyi gidiyordu. Salgını kontrol almaya başladığımızı düşünüyorduk. Sağlık Bakanımız çıkınca bize iyi geliyordu. Babacan tavrı güven veriyordu. Yaz da geliyordu. Dış ortamlarda daha rahat günler bekliyordu bizi.

Ama olmadı.

Şimdi olan bitene bakarken içimiz acıyor.  

İçimiz acısa da nerede yanlış yaptık, neyi daha iyi yapabilirdik sorularını yanıtlamalıyız. Halk sağlıkçılar ve HASUDER olarak, bu konularda raporlar yazdık, görüşler bildirdik. Ne yazık ki yeterli karşılık bulamadık. Oysa ancak bu yanıtlar sonrası ileriye bakabiliriz. 

İşte tam da bu nedenle, HASUDER olarak bir kez daha uzmanlık alanımızın bizlere yüklediği sorumluluk doğrultusunda COVID-19’nun ülkemizde yönetim süreci ile ilgili görüşlerimizi paylaşıyoruz.

Bu kapsamda en önemli 10 tespit ve bu konulardaki önerilerimiz aşağıda verilmiştir:

1. Tespitimiz: Salgın yönetiminde en önemli konulardan biri güven duygusunu korumaktır. Halk yönetime güven duymalıdır. Çalışanlar kurumlarına güven duymalıdır. İnsanlar bilim insanlarına güven duymalıdır. Bu yapıların söyledikleri tartışılmaya başlanırsa onlardan gelen öneriler de dikkate alınmayacaktır. Son dönemde illerde vali ve sağlık müdürlerinin açıkladıkları sayılar ile bakanlık verileri arasında tutarsızlıklar bulunmaktadır. 

• Önerimiz: Bu çok ciddiye alınması gereken bir durumdur. Toplumdaki farklı kurumsal yapıların sürece dahil edilmesi gerekmektedir. Bu salgın nedeniyle en farklı grupların birlikte çalıştığını görmek topluma salgının kontrolü konusunda güvence verecektir.

2. Tespitimiz: Bu noktaya gelişte en önemli sorun verilerin paylaşılması ile ilgili sorunlar olduğu görünmektedir. Her görüşümüzde bunun öneminin altı ısrarla çizilmiştir. 1 Temmuz itibari ile bizlerin de istediği gibi haftalık raporlamalar başlamıştır. Günlük olarak daha fazla veri paylaşılmaktadır. Bu paylaşımın salgının en başından beri yapılmasının önünde hiçbir engel olmadığı görülmüştür. Bu paylaşımlar, bir panik ya da başkaca bir soruna yol açmamıştır. Halk sağlıkçılar olarak bu gösterim şeklinin ne kadar değerli bir kazanım olduğunu hemen belirtilmiştir. Ancak bu haliyle yeterli olamadığı, epidemiyolojik değerlendirme yapılmasına olanak verecek veri bütünlüğünün paylaşılması ve bölgesel verilen verilerin il düzeyinde verilmesinin öneminin de altı çizilmiştir. İllerdeki veriler, bir şekilde, basında-doğru ya da yanlış-her gün yer almaktadır. Vatandaşımızın bu verileri doğru şekilde sorumlu otoriteden alması hakkıdır. 

• Önerimiz: Salgın ile ilgili veriler il ve hatta ilçe bazında düzenli olarak açıklanmalıdır.

3. Tespitimiz: Son dönemde verilerin sunumu değiştirilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesi anlaşılamamıştır. Bilimsel Danışma Kurulu üyelerinden de konuyla ilgili bilgileri olmadığına dair açıklamalar gelmiştir. Yeni sınıflamada hastaneler arası uygulama farklılığı olduğu izlenmektedir. 

• Önerimiz: Bu tanımlar bir kez daha dikkatlice elden geçirilmeli ve yayımlanmalıdır. Zaman içindeki değişimi takip edebilmek için, yoğun bakım ve entübe hasta sayıları verilmeye devam edilmelidir. Yeni eklenen tanımların standartı sağlanmalıdır.    Yoksa bu sunulan veriler belli bir standartta toplanmamış, basında yer alan haberlerdeki sayılarla farklılıkları anlaşılamamış olarak kalacak ve pandemi yönetim sürecine yeterli katkıyı sağlayamayacaktır. Yapılan her değişikliğin gerekçesi açıklanmalı, müdahalenin etkisi izlenmeli ve gerekirse değiştirilmeli ya da geliştirilmelidir. 

4. Tespitimiz: Daha önce de belirttiğimiz üzere, bu pandemiden kimseyi geride bırakmadan çıkabilmenin anahtarı sağlık çalışanlarıdır. Sağlık çalışanları yorgundur. Sağlık çalışanları umudunu kaybetmek üzeredir. Önemsendiğini hissetmeye gereksinimi vardır. Desteklendiğini bilmelidir. Bu kadar yoğun bir iş yükü taşınamaz. İlk üç aylık dönemdeki maddi destek dağıtımında yaşanan sorunlar nedeni ile birçoğunda haksızlığa uğrama duygusu oluşturulmuştur. Ayrıca, sağlık personelinin görev tanımı ve görevlendirilme biçimleri üzerinde de karışıklık olduğu gözlenmektedir.İçişleri Bakanlığı tarafından halk sağlığı uzmanlarına AVM’ler ve turizm işletme belgeli olan konaklama tesisleri, lokanta ve restoranlar dışındaki işletmelerin faaliyetlerinin en az on beş günde bir korona virüs önlemleri açısından denetlenmesi hakkında görevlendirme yapılması buna bir örnektir.¹ Konuyla ilgili olarak resmi görüşümüzü, “Halk Sağlığı asıl olarak süreci analiz etme ve veriler ışığında koordinasyonda aktif rol alması gerektiği,  turizm işletme belgesi olmayan ( belediye belgeli ) konaklama tesis sayısı 8.081, lokanta sayısı 39.078, AVM sayısının ise 454 olup, söz konusu görevlendirmelerin, sahada yönetici pozisyonda çalışanlar da dahil olmak üzere toplamda 425 olan halk sağlığı uzmanı tarafından yerine getirilmesinin iş gücü bakımından da mümkün olmayacağı” şeklinde Halk Sağlığı Genel Müdürlüğüne iletmiştik. 

• Önerimiz: Maddi olanaklar arttırılarak geniş bir sağlık personeli kesimine sağlanmalıdır. Ancak, maddi katkı en önemli destek değildir ve tek başına asla yeterli olamaz. Daha da önemlisi sağlık çalışanımızın bu süreçte korunması, onlara yönelik bir tarama stratejisinin geliştirilmesi ve desteklenmesidir. Çocukları için kreş ya da burs destekleri, yurt olanakları gibi uygulamalar hayata geçirilmelidir. Sağlık çalışanları korunduklarını, önemsendiklerimi ve her zaman arkalarında olunduğunu bilmeli, hissetmelidir.  Sağlıkta Şiddet Yasasının hayata geçirilmesi nedeni ile mutluyuz. Emeği geçenlere teşekkür ediyoruz. Ancak, COVID-19’nun sağlık çalışanları için hala “meslek hastalığı” olarak kabul edilmemesini anlayamıyoruz. Ölen bir hekim ya da hemşirenin, çocuklarına haklarının verilmesinin önündeki engel nedir? Ne olursa olsun, o engel kaldırılmalıdır. 
• Sağlık Bakanlığı personel verimliliği ve sayı ve dağılımına göre pandemi sürecinde alınacak sağlık personeli yönetimi ile ilgili her kararın çıktığı asıl merci olmalıdır.

5. Tespitimiz: Sağlık Bakanlığının yazıları ile ülke çapında ya da İl Müdürlükleri yazıları ile de yerelde yeni uygulamalarının olduğunu meslektaşlarımızdan ya da basından öğreniyoruz. Oysa bir önceki uygulamanın sonuçlarını bilmiyoruz. Örneğin, temaslılardaki test alınma ile ilgili son değişikliklerin sonucu ne oldu? Benzer değişikliklerin sonuçları, bir önceki uygulamayla karşılaştırılmalı ve paylaşılmalıdır.  Hepsi bundan sonraki müdahalelerin etkinliği için yanıtlanmalıdır.  Çok önemli bir seroprevalans çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları en temel veri olarak sunulmuştur. İl bazlı, özel gruplar, yaş, cinsiyet, temaslı gibi değerlendirmeler öğrenilememiştir. 

• Önerimiz: Sağlık Bakanlığı, seroprevalans çalışmasının bir an önce raporlanması için gereken her türlü destek sağlanmalıdır. Bu çalışmadan salgın sürecimize sağlanacak katkılar tespit edilmelidir. Ülkemizin verilerine dayalı araştırmaların bir an önce literatürde yer alması teşvik edilmelidir. Bilimsel araştırma izin süreci Etik Kurul süreçlerinde tanımlanmış yollarla gerçekleştirilmelidir.

6. Tespitimiz: Ulusal ve yerel düzeyde testlerin uygulanması ile ilgili bir standart eksikliği gözlenmektedir. Bu konudaki algoritmalar yeterli olamamaktadır. 

• Önerimiz:  Teste ücretsiz erişimi kolaylaştıran ve ulusal bir test stratejisi geliştirmek zorundayız. Bu standartizasyonun sonbahar gelmeden önce yapılması okulların açılmasının da güvence altına alınmasına katkı verecektir. Bu nedenle de, sonbahar ve kış döneminde olası bir sorun yaşamamak için test gruplarımızı tanımlamalıyız. Sağlık personeli öncelikli grup olmalıdır. Ayrıca virüsü yayma ihtimali yüksek olanlar gişe memurları, garsonlar, şoförler gibi gruplara da testler yapmayı planlamalıyız. Buna yönelik test politikası geliştirilmelidir. Bu gruplarda yapılan test sonuçlarını ayrı ayrı yayınlamalıyız. Böylece gerçekten de o grupta test yapmayı sürdürüp sürdürmeyeceğimize karar verebiliriz. Gerekirse başka bir risk grubunu tarama içine alabiliriz. Her gün verilen testlerin kime, hangi gruplara yapıldığını gösterir bir veri sunumu geliştirmeliyiz. Testleri maliyet etkin kullanmak için dünyada örnekleri bulunan bazı stratejileri kullanabiliriz. Örneğin; bazı gruplarda gruplama şeklinde test yapmayı planlayabiliriz. Bir okuldaki 10 öğretmenin sürüntü örnekleri birleştirilerek çalışılabilir, böylece test negatif çıkarsa 10 kişide de sorunun olmadığını var sayabiliriz. 

7. Tespitimiz:  Salgın yönetimi yurdumuzu bir an önce güvenle dolaşılacak, çalışılacak, yaşanacak bir duruma getirmenin sorumlusudur. Halen, COVID-19 toplumda yaygın bir dolaşım halinde ise de, 65 yaş üstü vatandaşlarımız ile ilgili kısıtlamaların şu an itibari ile bilimsel bir dayanağı kalmamıştır. Çünkü virüsü eve taşıyabilecek herkes evin dışındadır, evin dışı da virüs yaygın olarak bulunmaktadır.

• Önerimiz: Bir an önce bu yaş grubu ile ilgili kısıtlamaya son vermeliyiz. Bu grup önlemlere en yüksek uyum gösteren grup olarak izlenmektedir. Onlardan bu tutumlarını korumalarını ve gençlere örnek olmaya devam etmelerini konusundaki desteklerini talep etmeliyiz.

8. Tespitimiz: Hastalığın tedavisinde bilim dışı uygulamaların varlığı ile ilgili duyumlar alıyoruz. 

• Önerimiz: Bu duyumların üzerine gidilmelidir. Hastalarımıza herhangi bir şekilde hekimlik evrensel değerler ve bunların güvence altına alındığı etik bildirgeler ile çelişen bir tedavi yapılması durumunda hem ilgili tabip odasının hem de sağlık bakanlığı yetkililerinin yapanlar ile ilgili gereken uyarı ve ceza ile önlenmesi için gerekli olanları sağlamalıdırlar. 

9. Tespitimiz: Büyük gösteriler, açılmalar, konserler, kitle hareketlerinin çok yoğun olarak gerçekleştirildiğini görüyoruz. Bunların virüsün yayılımında en önemli ortamlar olduğu bilinmektedir.

• Önerimiz: Kitlesel haraketliliğin kısıtlanmasının en önemli müdahale olduğu kanıtlanmıştır. Kültürel olarak bu tip toplantılarda önlemleri korumamız zordur. Bu nedenle, açılışlar, düğünler, dini törenler, taziye ziyaretleri, partiler, kısaca her türlü kamusal ya da özel kalabalık kitlesel hareketlilik engellenmeli ya da sıklığı azaltılmaya çalışılmalıdır. Olgu sayılarının yüksek olduğu yerlerde toplumda davranış değişikliği geliştirilinceye kadar bu tip toplantılarda sayı sınırlamaları getirilmelidir.

10. Tespitimiz: Yine İçişleri Bakanlığı tarafından² resmi yazı ile; “Hastalığın ağır seyrettiği vakalar hariç olmak üzere; Hastalık belirtisi gösteren kişiler ile temaslı oldukları kişilerin numunelerinin evlerinde alınmasına,  İzolasyon süreçlerinin evlerinde izlenmesine, Tedavilerinin evlerinde yapılmasına” karar verildiğini görmekteyiz. Birinci basamakta filyasyon çalışmalarının arttırılması, temaslılara test yapılması ile ilgili gelişmeleri memnuniyetle izliyoruz. Salgının birinci basamakta kazanılacağını en başından beri söylüyoruz. Bu yöndeki çalışmaları destekliyoruz. Ancak, birinci basamakta aralarında kimi zaman hekimin de bulunamadığı filyasyon ekiplerince ilaç verilmesi ile ilgili süreçten kaygılıyız.

• Önerimiz: Sağlık Bakanlığı pandemi sürecinde -başta tedavi ve izlem şekilleri olmak üzere- alınacak her kararın çıktığı asıl merci olmalıdır. Tedavilerin evde yapılması ile ilgili uygulamanın birinci basamağın koşulları açısından bir kez daha değerlendirilmesini talep ediyoruz. 

Burada yer vermediğimiz çok önemli bir konuda okulların açılmasıdır. Bu üzerinde Çocuk Sağlığı Çalışma Grubumuz bir hazırlık içerisindedir. En kısa zamanda önerileri kamuoyu ile paylaşılacaktır. Bu aşamada, her türlü iş kolundaki önlemler çocuklarımızın okula gitmesinin sağlanması amacıyla hayata geçirilmelidir. Bunun için verilere bakarak hangi iş kolu en riskli bulunuyorsa, önemler alınmalı ve gerekiyorsa o işkolu bir süreliğine askıya alınmalıdır. Okullara fiziksel alt yapı, araç ve malzeme sağlanması için gereken kamusal bütçe sağlanmalıdır. Sağlık Bakanlığımızın bu konuda özel bir çalışmayı Milli Eğitim Bakanlığı ile sürdürmekte olduğunu biliyoruz ve çok önemsiyoruz. Ayrıca yine bu yıl için influenza ile ilgili aşı talebinin geçen yıllara göre çok daha fazla miktarda yapıldığını öğrenmiş bulunuyoruz. Bu çok stratejik ve değerli bir müdahaledir. Bu aşının öğretmenlere özellikle uygulanmasını önemli buluyoruz.

Artık şunu biliyoruz, uzun süre yüksek olgu sayılarını ne sağlık altyapısı, ne sağlık personeli, ne ekonomi ve ne de toplum hayatının farklı dinamikleri kaldırabilir. Bir an önce olgu sayıları düşürülmelidir. 

Dış ortamlar kapalı ortamlardan çok daha güvenli olduğunu biliyoruz. Sonbahar ve sonrasındaki kış için açık ortamlarla ilgili son şansı kullanıyoruz. Halkımızın farkındalığının arttırılması çok önemlidir. Hepimizi birbirimizin yol arkadaşıyız. Bu nedenle, halkımıza pandeminin önemi bir kez daha ve bir kez daha anlatılmalıdır. Gençlere, çocuklara başta olmak üzere tüm yaş gruplarına, farklı kültürel yapılara ulaşmanın bir yolunu bulmalıyız. Bu konuda yaratıcı fikirleri hayata geçirmeliyiz. Devletimizin elindeki her insan gücü, hekimlerimiz, hemşirelerimiz, öğretmenlerimiz, imamlarımız ve elbet niceleri bu seferberlikte yer almalıdır. Yerelde, her ilin ilçenin koşullarına göre bu insan gücü ve süreçler ulusal rehberler yol göstericiliğinde yönetilmelidir.

Hepimize, en çok da yöneticilerimize sorumluluk düşüyor.  Salgının yıkımını önlemek, halkın salgın yönetiminin önerilerine güvenmesini sağlamak devleti yönetenlerin sorumluluğudur. Salgın yönetiminin birçok yönü olduğunu anlıyoruz. Sağlık, ekonomik, sosyal boyutlarının çok farklı dinamikleri bulunmaktadır. Elbette, yöneticilerin hepsini düşünme sorumluluğu vardır. Onların değerlendirmeler yapmaları, önceliklendirmeleri, açılma ya da yeniden kapanma kararları almaları gerekecektir. Bu süreçte bilim en önemli güçleridir. Bu zorlu görevlerinde ancak işbirliği ve danışma içinde, karşılıklı güvenle ilerlenebilir ve istenilen sonuçlar alınabilir. 

Biz Halk Sağlıkçıyız. Devletimiz bizi yıllarca bugünler için eğitti. Salgın yönetimini bilimsel anlamda eğitimimiz sırasında alırız. Sonra da bu bilgileri öğrencilerimize aktarırız.  Şimdi söyleyeceklerimiz her zamankinden de önem taşıyor. Yöneticilerimizden bize bu sefer kulak vermelerini istiyoruz.  

Hepimiz aynı gemideyiz. Ancak hep birlikte başarabiliriz. Umudumuz tek tek her birimizin vereceğin katkı ve bunun sağlanması güvence altına alan bir yönetsel erktir.

Kamuoyuna saygıyla arz ederiz.

Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER)

¹ İçişleri Bakanlığının 11/05/2020 tarih E.7809 sayılı ve 02/06/2020 tarih E.153 sayılı yazıları

² İçişleri Bakanlığı 30/07/2020 tarih ve 12682 sayılı  Covid-19 Ek Tedbirler konulu genelgesi

The post Halk Sağlığı Uzmanları Derneği’nin COVID-19 Süreci ile İlgili Görüşleri – 6 appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.