YENİ KORONAVİRÜS HASTALIĞI (COVID-19)

Doküman Dr. Dilek Aslan tarafından 6.9.2020 tarihinde hazırlanmıştır.

Bulaşıcı olmayan hastalıklar (BoH), Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) sürecince daha fazla önem verilmesi gereken bir durum haline gelmiştir. Bu konuda çok sayıda yazı yazılmış, görüş(ler) paylaşılmıştır. Bunlardan en güncel olanı Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 4 Eylül 2020 tarihinde paylaşılmıştır. Paylaşımda özetle aşağıdaki konular öne çıkmaktadır:^[2]

1. Kalp ve damar hastalıkları, kanser, şeker hastalığı (diabetes mellitus) ve süregen (kronik) solunum yolu hastalıkları en yaygın olarak görülen BoH arasındadır. Adı geçen hastalıklar nedeniyle her yıl 40 milyondan fazla kişi ölmektedir.
2. Yapılan çalışmalar; bulaşıcı olmayan hastalıkların teşhis ve tedavileri de dahil olmak üzere sağlık hizmetlerinde aksama yaşandığını ortaya koymaktadır (%69).
3. Bu hastalıklara sahip bireylerin pandemi döneminde hastalanma ve ölüm riskleri artmaktadır.
   • BoH açısından riskler durumu daha da kötüleştirmektedir. Riskler bireylerin COVID-19’a yakalanmalarını kolaylaştırabilmekte, hastalığı daha ağır geçirmelerine neden olabilmektedir.
     • Örneğin, tütün kullananların akciğer kapasiteleri azalmış olabilir ve bu da ciddi hastalık geçirme riskini büyük ölçüde artırabilir.^[3]
4. Belirtilen durumlar gelişmekte olan ülkelerde daha ağır seyretmektedir.

Bütün dünyada;

COVID-19 salgını sırasında sağlık hizmetlerinin gerekli BoH hizmetlerini sürdürmek üzere uyarlanması gerekmektedir.

BoH risk faktörleriyle daha güçlü mücadele/kontrol programları yapmak ve sürdürmek çok daha fazla önem kazanmıştır.^[4]

[1] Bu sayfada yer verilmesi istenilen konu başlıkları diaslan.dr@gmail.com adresine öneri olarak iletilebilir. Akış ve gereksinimlerle uyumlu olması durumunda önerilerin değerlendirmeye alınması olanaklıdır.

[2] COVID-19 impact on treatment for chronic illness revealed [Internet] https://news.un.org/en/story/2020/09/1071732 Erişim:6.9.2020.

[3] NCDs and COVID-19 [Internet] https://www.paho.org/en/ncds-and-covid-19 Erişim:6.9.2020.

[4] COVID-19: a new lens for non-communicable diseases. Editorial. [Internet] The Lancet September 05,2020;396:P649. (10252) https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)31856-0/fulltext#articleInformation Erişim:6.9.2020.

The post Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Doküman Dr. Dilek Aslan tarafından 9.5.2020 tarihinde hazırlanmıştır.

Bulaşıcı olmayan hastalıklar (BoH) küresel düzeyde önemli sorunlar arasındadır. Konu; Lancet dergisinin 8 Mayıs 2020 tarihinde “Comment” kategorisinde Kluge ve arkadaşları tarafından yayınlanan makalelerinde ele alınmıştır. Makalenin yaklaşımı özet olarak aşağıda sunulmuştur:^[1]

“Bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi ve kontrolü, Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) ile mücadelede de bu hastalıkların COVID-19 için risk olarak tanımlanmasından dolayı önemlidir. Bununla birlikte ülkelerin COVID-19’un yayılımını önleyebilmek adına toplumsal düzeyde aldıkları karantina, sosyal izolasyon, ulaşım sınırlamaları kronik hastalıkların yönetimini etkileyebilmektedir. Bu durum rutin tıbbi randevuların ve yapılması planlanan tetkiklerin ertelenmesine, sağlık hizmetlerinin erişiminin kesintiye uğramasına ve dolayısıyla da hastalıkların yönetiminin ertelenmesine yol açabilmektedir. Oysa, BoH’ların önlenmesi ve kontrolü COVID-19 yanıtında da çok önemlidir. Dolayısıyla, sağlık sistemlerinin bireylerin artan risklerini yönetmek için uyarlanabilir olması gerekmektedir. Bulaşıcı olmayan hastalıklar tanı konulan ve “henüz tanı konulmamış” büyük nüfusları etkilemektedir. COVID-19 ile ilgili çalışmalar BoH risklerinin önlenmesi ve yönetimini kapsayacak şekilde planlanmadığı zaman mücadelede başarısızlık olacaktır. Bu bağlamda aşağıdaki önerilerin dikkate alınması yararlı olur: Alınan kamusal önlemlerle ilgili olarak aşağıdaki alt başlıklarda çözümlerin üretilmesi ve önerilerin geliştirilmesi uygun olur:

1. Kişilerin evlerinde geçirdikleri zaman uzadığında
2. Evdeki aile bireylerine yönelik olarak
3. İlaçlara yetersiz erişim olması durumunda
4. Ulaşım ve diğer hizmetler kısıtlı olduğunda

Örneğin; kişilerin evlerinde geçirdikleri zaman uzadığında, riskleri azaltmaya yönelik teknoloji temelli önerilerin geliştirilmesi ve risk gruplarına ulaştırılması önerilmektedir.

Enfeksiyon kontrolü süreçlerinde yapılabilecekler aşağıdaki temel başlıklarda planlanabilir:

1. Erken tanı ve laboratuvar aşamalarında
2. Kişilerin izlenmesi sürecinde
3. Test süreçlerinde
4. Sağlık hizmeti sunumu aşamalarında, kurumlarda (enfeksiyon kontrolü)

Örneğin, kronik hastalığı olanlara COVID-19 testi için öncelik verilebilir, triaj aşamasında bireylerin kronik hastalığa sahip olup olmadıkları ve bağışıklık sistemlerinin durumu dikkate alınabilir.”

Özetle; COVID-19 mücadelesinde bulaşıcı olmayan hastalık yönetimi özel bir başlıktır. Sağlık sistemi içerisinde gerekli uyarlamalar muhakkak yapılmalıdır.

^[1] Kluge HHP, Wickramasinghe K, Rippin H, Mendes R, Peters DH, Kontsevaya A, et al. Prevention and control of non-communicable diseases in the COVIS-19 response. Comment. [Internet] https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)31067-9/fulltext Erişim:9.5.2020.

The post Günün Konusu: Bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi ve kontrolü… appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.