Kesin Olgu*: Türkiye (232.856) Dünya (17.660.523) Ölüm*: Türkiye (5.728) Dünya (680.894)
*02 Ağustos 2020 itibariyle açıklanan verilerdir.

Haftanın HASUDER Önerisi

Salgında güven duygusu önemlidir!

Riskli davranışların vurgulanması, halkın bilgilendirilmesi salgının yönetimini kolaylaştırır. Yasaklar kısıtlamalar halka yol gösterir, neyin tehlikeli olduğunu vurgular. Salgının yıkımını önlemek, halkın salgın yönetiminin önerilerine güvenmesini sağlamak devleti yönetenlerin sorumluluğudur.

Dünyadan Haberler
Türkiye’den Haberler
HASUDER’den Haberler
Okuma Önerisi
Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı world-1303628_640-2.png

Dünyadan Haberler

DSÖ Durum Raporlarında Öne Çıkanlar (27 Temmuz-02 Ağustos 2020) WHO Situation Reports 189-195

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention, CDC)

Avrupa Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (European Center for Disease Control and Prevention, ECDC)

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (U.S. Food and Drug Administration, FDA)

Türkiye’den Haberler

Tablo 1. Günlük Test Sayısı, Vaka ve Ölüm Sayıları ile İlgili Veriler

COVID-19 Tablo 02 Ağustos 2020
Pozitiflik Oranı (%) = (Günlük Yeni Vaka Sayısı / Günlük Test Sayısı) x 100
Vaka-Fatalite Oranı (%) = (Kümülatif Ölüm Sayısı / Kümülatif Vaka Sayısı) x 100 Kaynak

Grafik 1. Kümülatif Vaka Sayısı ve Enfeksiyon Hızı

(Grafik üzerinde gezinerek rakamları görebilirsiniz)

 HASUDER tarafından hazırlanmıştır (02.08.2020)
Kümülatif Vaka Enfeksiyon Hızı = Kümülatif Vaka Sayısı / TÜİK Türkiye Nüfusu x 1.000.000 
*Bu grafik Sağlık Bakanlığının duyurduğu günlük verilere göre hazırlanmaktadır. Vaka sayıları toplumdaki tüm vakaları değil test yapılıp sonucu pozitif çıkan kişileri göstermektedir. Ayrıca hesaplanan hızlarda kullanılan payda TÜİK 2020 ADNKS toplam Türkiye nüfusudur. Hastalığı geçirip immünite oluşturan gruptaki kişi sayısı görece çok az olduğu için paydadan çıkarılmamış; ihmal edilmiştir. Değerlendirmelerin bu kısıtlılıklar dikkate alınarak yapılması önerilmektedir.

Grafik 2. Yeni Vaka Sayısı ve Enfeksiyon Hızı

(Grafik üzerinde gezinerek rakamları görebilirsiniz)

HASUDER tarafından hazırlanmıştır (02.08.2020)
Yeni Vaka Enfeksiyon Hızı = Günlük Yeni Vaka Sayısı / TÜİK Türkiye Nüfusu x 1.000.000 
*Bu grafik Sağlık Bakanlığının duyurduğu günlük verilere göre hazırlanmaktadır. Vaka sayıları toplumdaki tüm vakaları değil test yapılıp sonucu pozitif çıkan kişileri göstermektedir. Ayrıca hesaplanan hızlarda kullanılan payda TÜİK 2020 ADNKS toplam Türkiye nüfusudur. Hastalığı geçirip immünite oluşturan gruptaki kişi sayısı görece çok az olduğu için paydadan çıkarılmamış; ihmal edilmiştir. Değerlendirmelerin bu kısıtlılıklar dikkate alınarak yapılması önerilmektedir.

Grafik 3. Yeni Vaka Salgın Eğrisi

 HASUDER tarafından hazırlanmıştır (02.08.2020)
Grafik R (https://www.R-project.org), “incidence”* paketi kullanılarak hazırlanmıştır.
*Kamvar, Zhian N., et al. “Epidemic curves made easy using the R package incidence.” F1000Research 8 (2019).
Log-lineer regresyon eğrilerinin oluşturulmasında kullanılan yöntem için:
https://cran.r-project.org/web/packages/incidence/vignettes/overview.html#modelling-incidence
Grafikteki birinci regresyon eğrisi pik öncesi vaka sayısını, ikinci regresyon eğrisi pik sonrası vaka sayısını tahmin etmektedir. İkinci regresyon eğrisinin gözlenen vaka sayısının altında devam etmesi, vaka sayısında modelin tahmin ettiği kadar azalma olmadığını göstermektedir.

Kamu Kurumları 

T.C. Sağlık Bakanlığı

  • T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından
    • 20/07/2020 – 26/07/2020 COVID-19 Haftalık Durum Raporu yayımlandı. 20 – 26 Temmuz tarihleri arasında:
      • Test sayısı 299.385’tir.
      • Hastaneye yatırılan yeni hasta sayısı 3.583’tür.
      • Sağlık Bakanlığınca onaylanan ölümlere ilişkin ölüm hızı %2,47’dir.
    • 26/07/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış  Doğu Marmara Bölgesinde, en fazla artış  Doğu Karadeniz Bölgesindedir.
      • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 12,8, erkeklerde ise 15,9’dur.
    • 27/07/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış  Doğu Karadeniz Bölgesinde, en fazla artış  Doğu Marmara Bölgesindedir.
      • 25-49 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 14,2, erkeklerde ise 15,8’dir.
    • 28/07/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış  Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde, en fazla artış  Batı Marmara Bölgesindedir.
      • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 11,8, erkeklerde ise 17,6’dır.
    • 29/07/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış Batı Marmara Bölgesinde, en fazla artış  Batı Karadeniz Bölgesindedir.
      • 25-49 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 14,9, erkeklerde ise 15,5’dir.
    • 30/07/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış Doğu Marmara Bölgesinde, en fazla artış  Kuzeydoğu Anadolu Bölgesindedir.
      • 24-49 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 15,3, erkeklerde ise 16,0’dır.
    • 31/07/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış Batı Marmara Bölgesinde, en fazla artış Güneydoğu Anadolu Bölgesindedir.
      • 25-49 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 15,6, erkeklerde ise 15,8’dir. 
    • 01/08/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
      • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde, en fazla artış Batı Marmara Bölgesindedir.
      • 65-79 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 15,9, erkeklerde ise 16,6’dır.

T.C. İçişleri Bakanlığı

  • Kurban Bayramı’nda karayollarında sıkı trafik tedbirleri uygulanacağı bildirildi. Kaynak
  • Kurban bayramında otobüs seferlerinde yaklaşık % 31 azalış, yolcu sayısındaki artış % 55 olmuştur. COVİD-19 sebebiyle toplu taşımayı tercih etmeyenlerin özel araçlara yönelmesi sebebiyle trafik yoğunluğunda ciddi artış olmuştur. Kaynak

T.C. Milli Eğitim Bakanlığı

  • Millî Eğitim Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı arasında 27.07.2020 tarihinde “Eğitim Kurumlarında Hijyen Şartlarının Geliştirilmesi ve Enfeksiyonu Önleme İş Birliği Protokolü” imzalandı. Kaynak

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

  • COVİD-19 tanısı için Türk bilim adamları tarafından yeni bir sistem geliştirildiği bildirildi. Sentetik biyolojiyle geliştirilen tanı sistemi 3B teknolojisiyle cihaza çevrildiği belirtildi. Sistemin, sadece LED’ler ile mavi ışık verebilen bir sistem kullanarak viral tanı konulmasına olanak sağlayacak bir nükleik asit tabanlı tasarım olduğu ifade edildi. Kaynak

Meslek Örgütleri ve Dernekler

Türk Tabipleri Birliği (TTB)

  • Prof. Dr. Kayıhan Pala’ya uluslararası sağlık örgütlerinden destek geldi. Uluslararası Avrupa Sağlık Politikaları Birliği (International Association of Health Policy in Europe – IAHPE), Türk Tabipleri Birliği (TTB) COVID-19 İzleme Grubu üyesi Prof. Dr. Kayıhan Pala hakkında pandemi sürecinde yaptığı açıklamalar nedeniyle soruşturma başlatılmasına tepki gösterdi (30.07.2020).
  • Prof. Dr. Sinan Adıyaman: “Sağlık Bakanlığı COVID’le ilgili durumu kendi istediği gibi yansıtmaya çalışıyor,halkı ve bilim insanlarını aydınlatacak ve COVID ile mücadeleye katılımını sağlayacak bütün bilimsel veriler farklı tablolar halinde yayınlanmalıdır” şeklinde açıklama yaptı (30.07.2020).
  • Türk Tabipleri Birliği’nden Sağlık Bakanlığı’na Çağrı; Temaslılara Test Yapılsın, Aktif Surveyans ve Filyasyon Sürdürülsün. Türk Tabipleri Birliği olarak Sağlık Bakanlığı’nı “COVID-19 için aktif sürveyans sistemini kurmaya ve filyasyon faaliyetlerini aksatmadan sürdürmeye, temaslılar için test kısıtlamasını kaldırmaya davet ediyoruz” şeklinde önerilerde bulunuldu (01.08.2020).

Ankara Tabip Odası (ATO)

  • ATO, COVID-19 salgını sonrası normalleşme süreci ile vaka sayıları artarken pek çok hastanenin tam kapasite çalıştığını, bu ortamda gerçekleşmesi söz konusu olan grip salgının ikinci bir krize neden olacağını; bu nedenle grip aşısı uygulamasının yaş ve kronik hastalık gözetmeksizin tüm toplum için ücretsiz olması gerektiğini açıkladı. (27.07.2020) Kaynak

Türk Toraks Derneği (TTD)

  • TTD tarafından, COVID-19 tedavisinde hidroksiklorokin kullanımına ilişkin görüş metni yayımlandı. (28.07.2020) Kaynak
    • Metinde mevcut kanıtlar doğrultusunda COVID-19 tedavisinde hidroksiklorokin kullanımının tekrar tartışılması gerektiği, Sağlık Bakanlığı tarafından Türkiye’de COVID-19 hastalarına ilişkin verilerin açıklanarak konuyla ilgili yapılabilecek araştırmalara olanak sağlanması gerektiği vurgulandı.

Türk Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK)

  • Haftalık KLİMİK bülteninin son sayısı yayımlandı (28.07.2020). Kaynak
  • Dernek tarafından, üyelere yönelik, “COVID-19 Video Kütüphanesi” adlı yeni bir web projesinin başlatıldığı duyuruldu. (29.07.2020) Kaynak
  • KLİMİK tarafından, 4 Ağustos 2020 Salı günü, 21.00-22.30 saatleri arasında “Ses Getiren COVID-19 Makaleleri” konulu web konferansı yapılacağı duyuruldu. (31.07.2020) Kaynak

Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD)

  • Dernek web sayfasında, Glenmark tarafından gerçekleştirilen, COVID-19 tedavisi için favipiravir kullanımının Faz 3 klinik çalışmasının sonuçları ile ilgili haber paylaşıldı. (27.07.2020) Kaynak
  • Dernek web sayfasında, Sağlık Bakanlığı tarafından 31 Temmuz 2020’de yenisi yayımlanan COVID-19 Erişkin Hasta Tedavi Rehberi ile favipiravir tedavisinin ayaktan izlenen hastalara verilebilir hale geldiği duyuruldu. (31.07.2020) Kaynak

Aile Hekimliği Dernekleri Federasyonu (AHEF)

  • AHEF tarafından, pandemi sürecinde özellikle vaka sayılarının arttığı dönemde ciddiyetle yapıldığı belirtilen özellikli vaka izlemlerinin, mevcut normalleşme döneminde bilimsel gerekliliği kalmadığı ve anlamını yitirdiği; bu nedenle federasyon tarafından bu izlemlerin yapılmaması yönünde karar alındığı açıklandı. (02.08.2020) Kaynak

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Hasuder-Kenarları-Saydam-Logo-5.png

HASUDER’den Haberler

  • “Günün Konusu” bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta “‘1-7 Ağustos Dünya EMZİRME Haftası nedeniyle” konulu içeriği paylaştı.  Okumak için
Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı knowledge-1052010_640.jpg

Okuma Önerisi

Fiziksel mesafe tedbirleri ve COVID-19 insidansı: 149 ülkede doğal deney

Çalışmada dünyadaki fiziksel mesafe tedbirleri ile COVID-19 hastalığı insidansı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Meta-analiz yöntemiyle sentezlenen bulgular kullanılarak kesikli zaman serileri analizinin yapıldığı doğal bir deneydir. 149 ülke veya bölgeye ait Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nden günlük rapor edilen COVID-19 vakaları ve Oxford COVID-19 Hükümet Yanıt İzleyicisi’nden alınan fiziksel mesafe politikalarıyla ilgili veriler kullanılmıştır. 1 Ocak ve 30 Mayıs 2020 tarihleri ​​arasında beş fiziksel mesafe tedbirinden birini (okulların kapatılması, işyerlerinin kapatılması, toplu taşımanın kaldırılması, kalabalık toplantı ve halka açık aktivitelerin kısıtlanması, hareket kısıtlamaları/karantina) uygulayan ülke ya da bölgeler alınmıştır. 30 Mayıs 2020’ye kadar olan veriler veya müdahele sonrası 30 güne ait veriler kullanılarak fiziksel mesafe tedbirinden önceki ve sonraki COVID-19 insidans Oran Oranları (IRR’ler) tahmin edilmiştir. IRR’ler ülkeler arasında, rastgele etki-meta analizler kullanılarak hesaplandı. Herhangi bir fiziksel mesafe tedbirinin uygulanması, kovid-19 insidansında ortalama % 13’lük genel bir azalma ile ilişkilendirilmiştir (IRR 0.87, % 95 güven aralığı 0.85 ila 0.89; n = 149 ülke). Diğer dört fiziksel mesafe tedbiri yerinde uygulandığında, toplu taşıma araçlarının kapatılması kovid-19 insidansında ek bir azalma ile ilişkilendirilmedi (toplu taşımanın kaldırıldığı ülkelerde IRR’ler 0.85, 0.82 ila 0.88, n = 72; kaldırılmadığı ülkelerde 0.87, 0.84 ila 0.91, n = 32). 11 ülkede okul ve işyerlerin kapatılması, kalabalık toplantıların kısıtlanması tedbirleri, yerinde yapıldığında, benzer bir etkililik gösterildi (IRR’ler 0,85, 0,81 ila 0,89). Müdahalelerin sırası açısından, daha erken karantina uygulaması, diğer fiziksel mesafe tedbirlerinden sonra yapılan geç karantina uygulamasına kıyasla COVID-19 insidansında daha büyük bir azalmayla ilişkilendirildi (sırasıyla, IRR’ler 0.86, 0.84 ila 0.89, n = 105 ve 0.90, 0.87 ila 0.94, n = 41). Fiziksel mesafe tedbirleri, küresel olarak COVID-19 insidansındaki azalma ile ilişkilendirildi. Diğer dört fiziksel mesafe tedbiri yerinde uygulandığında, toplu taşıma araçlarının kaldırılmasının ilave etkisine dair kanıt bulunamadı. Karantinanın erken uygulanması, COVID-19 insidansında daha büyük bir azalma ile ilişkiliydi. Bu bulgular, ülkelerin şimdiki veya gelecekteki salgın dalgalarında fiziksel mesafe önlemlerini uygulamaya koyma veya kaldırma süreçlerinde politika kararlarını destekleyebilir.

Islam N, et all. Physical distancing interventions and incidence of coronavirus disease 2019: natural experiment in 149 countries. https://www.bmj.com/content/370/bmj.m2743

Verona, İtalya’da Yaşayan Obez Çocuklarda COVID-19 Nedenli Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının Yaşam Biçimi Davranışları Üzerine Etkileri: Longitudinal Bir Çalışma

Obez gençlerin COVID-19 pandemisi nedeniyle evde kalmak durumunda kaldıkları ve okula gidemedikleri (yapılandırılmış okul faaliyetlerini gerçekleştiremedikleri) dönemlerde yaşam biçimi davranışlarında olumsuz eğilimler gözlenebileceği hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmaya, İtalya’nın Verona kentinde yaşayan obezite hastası 41 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Diyet, fiziksel aktivite ve uyku davranışlarını içeren yaşam biçimi bilgileri, başlangıçta ve 3 hafta sonra telefonla toplanmıştır. Değişiklikler, eşleştirilmiş örneklem t-testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilere göre; sebze alımında anlamlı değişiklik olmazken meyve alımı, patates cipsi, kırmızı et ve şekerli içecek alımı sokağa çıkma kısıtlaması döneminde anlamlı ölçüde artmıştır. Spor aktivitelerinde harcanan zaman anlamlı ölçüde azalmış, uyku süresi ise anlamlı şekilde artış göstermiştir. Çalışma bulguları başlangıçtaki hipotezi desteklemekte olup hükümet yetkilileri ve politika yapıcılara kısıtlamalara/kısıtlamaların gevşetilmesine karar verirken bu olumsuz etkileri dikkate almaları önerilmiştir.

Pietrobelli A, et al. Effects of COVID‐19 lockdown on lifestyle behaviors in children with obesity living in Verona, Italy: a longitudinal study. Obesity 2020. https://doi.org/10.1002/oby.22861


*Bu metin HASUDER adına Prof. Dr. Nazım Ercüment Beyhun, Doç. Dr. Lütfi Saltuk Demir, Dr. Öğretim Üyesi Melike Yavuz, Uzm. Dr. Musa Şahin, Uzm. Dr. Ahmet Naci Emecen, Uzm. Dr. Dilek Ener, Arş. Gör. Dr. Tülin Çoban, Arş. Gör. Dr. İrem Dilaver, Arş. Gör. Dr. Aslı Ata Teneler, Arş. Gör. Dr. Güzin Özbey, Arş. Gör. Dr. Atalay Aktuna, Arş. Gör. Dr. Selva Dilan Gölbaşı tarafından hazırlanmıştır.  

Paylaş