Mülteci ve göçmenlerin çoğu şehirlerde, kasabalarda, endüstriyel ve kentsel alanlarda bireysel ve ortak yaşam alanlarında ev sahibi toplum ile birlikte yaşamaktadır. Bu sebeple Coronavirüs Hastalığı’na (COVID-19) ait tehditler açısından yerleştikleri bölgelerde yaşayan yerel nüfusa benzer özellik göstermektedirler. Buna ek olarak göç koşulları, yeni yerleşim yerine alışma süreci ve bu bölgelerdeki yaşam şartları mülteci ve göçmenlerin güvenliğini tehlikeye atabilmektedir. Bu bireylerin sosyal hizmetlere ve sağlık politikalarına entegre edilmemiş olması da COVID-19 ile mücadelenin bu bireyleri kapsamasının önüne geçmektedir. COVID-19 ile mücadelede gerekli bilgiye, tespit çalışmalarına, test imkanına, diğer takip ve bakım hizmetlerine erişemeyen bu gruplar, artmış salgın riski ile karşı karşıyadırlar. Mülteci ve göçmenlerin COVID-19 salgınlarına verilecek yanıtların bir parçası olarak görülmesi ve bu amaçla yapılacak düzenlemelerin küresel mücadele hedeflerine, insan haklarına ve uluslararası standartlara uygun olması gerekmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından bu konuya yönelik gözetilmesi gereken temel ilkeler ve bu konudaki öneriler yayınlanmıştır. Aşağıda DSÖ’nün bu belgesindeki ilkeler ve bilgiler özetlenmiştir:

Rehber ilkeler

• Ulaşılabilir en yüksek sağlık standardından yararlanma hakkı: Devletler ayrım gözetmeksizin, topraklarındaki tüm insanlar için sağlık hakkını korumak ve geliştirmekle yükümlüdürler. Bu durum mülteci ve göçmenlerin korunma, test, teşhis, bakım, tedavi, sevk gibi hizmetlere erişimi anlamına da gelmektedir.
• Sağlık hizmetlerine erişim hakkı ve ayrımcılıktan korunma: Mülteci ve göçmenler için ayrım gözetmeyen, çocuk ve cinsiyete duyarlı kapsamlı yasalar ile ulusal politika ve uygulamalar yoluyla kullanılmalıdır. COVID-19 enfeksiyonu olanlar da dahil olmak üzere, mülteci ve göçmenlerin yaşadığı sağlık koşulları, keyfi kısıtlamalar, damgalama, gözaltı, sınır dışı etme ve diğer ayrımcı uygulama biçimleri için bir bahane olarak kullanılmamalıdır.
• Mülteci ve göçmenler için insan odaklı, kapsayıcı, çocuğa ve toplumsal cinsiyete duyarlı sağlık sistemleri: Sağlık sistemleri, tüm toplulukların erişebildiği dilde, kültüre, toplumsal cinsiyete ve yaşa duyarlı COVID-19 hizmetleri sunacak şekilde düzenlenmelidir. Mülteciler ve göçmenler özellikle halk sağlığı tehditlerine karşı savunmasızdır ve bazıları özel hizmet hükümlerine ihtiyaç duyabilir.
• İşyerinde eşit muamele: Mülteci ve göçmen işçilere adil çalışma koşulları sağlanması ve işyerinde temel hakların desteklenmesi kritik önem taşımaktadır. İşverenler çalışanları izin, ücret düzenlemeleri gibi konularda mağdur etmemeli, bunun için farklı seçenekleri araştırmalıdır.
• “Bütün ülke” ve “Bütün toplum” yaklaşımı ve ortaklığı: Mülteciler ve göçmenler ile yerel halkta COVID-19 salgınlarına hazırlık, önleme ve kontrol programları daha geniş devlet politikaları ile ulusal ve yerel olarak; sağlık, sanitasyon, şehir planlaması, işçi örgütleri, sendikalar gibi diğer sektörlerle koordine edilmelidir. Birleşmiş Milletler, sivil toplum örgütleri ve özel sektörün de dahil olduğu diğer paydaşlar arasında ortaklık ve işbirliği, COVID-19 pandemisine etkili yanıtlar sağlamak için kritik öneme sahiptir.
• Mülteci ve göçmenlerin katılımı ve sosyal olarak dahil edilme (sosyal içerme): Mülteciler ve göçmenler, ulusal ve yerel seviyede COVID-19’a hazırlık ve müdahale planlarına, karar alma süreçlerine dahil edilmelidir.

Öneriler

Koordinasyon ve planlamaya yönelik

• Mülteci ve göçmenlere sağlık hizmeti sunulabilmesi için acil durum hazırlık ve müdahale planları, kapasite, yasal gereklilikler gözden geçirilmelidir.
• Bu gruplar için kullanıma uygun sağlık ve izolasyon tesisleri belirlenmelidir. Bu tesislere yönelik hazırlıklar ve kontroller yapılmalıdır.
• Bu grupların geçici ve kalıcı barınma bölgelerinde temel hizmetlerin sürekliliği sağlanmalı ve sağlığın belirleyici parametrelerine yönelik hizmetlerin kapasiteleri arttırılmalıdır.
• Mülteci ve göçmenler aşamalı olarak mevcut yerel ve ulusal sağlık yapılarına dahil edilmelidir. Toplumun tüm kesimlerini koruma altına alabilmek için ideal olan evrensel sağlık güvencesi sağlanmasına yönelik adımlar atılmalıdır.
• Halk sağlığı krizlerine yönelik farklı koşullar altında olan bu gruplar için etkili risk yönetimi sağlanması gerekmektedir. Bu amaçla ulusal yönetimler ve yerel yönetimler arasında işbirliği sağlanmalıdır.
• Sektörler arası ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi sağlanmalıdır. Mülteci/göçmen toplulukları ile yerel yönetimler, halk sağlığı birimleri, birinci basamak birimler arasındaki iletişim güçlendirilmelidir.
• Bu grupların sağlığı konusunda uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi sağlanmalıdır.

İzlem, vaka soruşturması ve yönetimi, enfeksiyon kontrolü

• Mülteci ve göçmenler de dahil olmak üzere tüm toplumda COVID-19 yayılmasını azaltmak için etkili halk sağlığı önlemleri ve müdahaleleri gerekmektedir.  Hayat kurtarıcı hızlı yanıtlar ile birlikte; kalkınma odaklı, sistematik, daha uzun döneme yayılmış planlamalar yapmak gereklidir.
• Bu gruplar var olan sağlık bilgi sistemlerine entegre edilmelidir. Epidemiyolojik bilgiler toplanmalı, risk değerlendirmeleri yapılarak hazırlık ve müdahale önlemleri yönlendirilmelidir.
• Bu topluluklarda çıkacak olan salgınlara uygun şekilde tarama, temaslı takibi yapılarak gerekli şekilde yanıt verilmelidir.
• Sağlık tesisleri artan talebe, temel hizmetlerin sürdürülmesinin sağlanmasına; mülteci ve göçmenlere yönelik bakım ve yönlendirmelerin sürekliliğinin sağlanmasına hazırlanmalıdır.
• Mülteci ve göçmenlere hizmet eden sağlık çalışanları da dahil olmak üzere COVID-19 enfeksiyonuna maruz kalan sağlık çalışanlarını izlemek için planlar geliştirilmeli ve uygulanmalıdır.
• Kentlerde ve yerleşim yerlerinde resmi olmayan ortak alanlarda toplumsal temizliğin güçlendirilmesi sağlanmalıdır.

Giriş taraması ve karantina önlemleri noktaları

• COVID-19 sürecinde salgının yayılımını azaltmak amacıyla seyahat kısıtlamaları ihtiyacı doğmuştur. Bu kısıtlamalar süresince mülteci ve göçmenlerin ayrımcılıktan korunmasının sağlanması ve uluslararası haklarının korunması için önlemler alınmalıdır.
• Laboratuvar onaylı COVID-19 olan hastaların temaslıları son maruz kalım tarihinden itibaren 14 gün boyunca karantinaya alınmalıdır. Karantina veya izolasyon mümkün değilse diğer bireylerle temas ve ev dışı hareketler kısıtlanmalıdır. Bu süreçte mülteciler ve göçmenler de dahil olmak üzere karantina altındaki bireylerin temel ve psikososyal ihtiyaçları karşılanmalıdır.
• Göçmenlik büroları ve hudut personeli için temel halk sağlığı hizmetleri sağlanmalı, acil durum planları hazırlanmalıdır. 

Risk iletişimi ve topluluk katılımı

• Mülteci ve göçmenlere yönelik ortaya çıkabilecek yabancı düşmanlığını önlemeye yönelik politikalar desteklenmelidir. Topluma doğru bilginin sağlanması, korku ve yanlış algıların önüne geçilmesi hedeflenmelidir. Bu durumun sebep olabileceği problemlere yönelik analiz ve planlamalar yapılmalıdır.
• Bu gruplara COVID-19 bakımı için mevcut sağlık kurumları hakkında etkili bilgilendirme yapılmalıdır.
• Mülteci ve göçmenler üzerinde etki sahibi olan, bu gruplar ile iyi iletişime sahip topluluklar ve kuruluşlar ile birlikte çalışılmalıdır.

İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri

• Mülteci ve göçmen işçilerin işyerlerindeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri geliştirilmeli, tüm çalışanların bu tedbirlere erişiminin eşit olması sağlanmalıdır.
• Bu gruptaki çalışanlar için geçici çalışma süreleri ve oturma vizeleri gibi yasal prosedürlerin yenilenme yükünün azaltması sağlanmalıdır.
• Tüm nüfus için sosyal koruma sistemleri güçlendirilmelidir. COVID-19 sebebiyle geçim kaynaklarını kaybeden ailelerin ve bireylerin mağduriyetinin önüne geçilmelidir.
• Tüm çalışanlar için su, sanitasyon, el yıkama gibi hizmetler sağlanmalıdır.

Kaynak: WHO.Preparedness, prevention and control of coronavirus disease (COVID-19) for refugees and migrants in non-camp settings. Interim guidance 17 April 2020

The post Mülteciler ve göçmenler için COVID-19 salgını hazırlık, önleme ve kontrolü appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayanlar: Dr. Hüseyin Örün;  Dr. Öykü Tulumtaş; Prof. Dr. Ayşe Akın

(Başkent Üniversitesi Halk Sağlığı AD – BÜKÇAM) – 30.04.2020

Tüm ayrıntıları ile henüz iyi tanımadığımız “Covid-19” ve yol açtığı  “pandemi” her yönü ile hele de sağlık yönü ile çok önemli küresel bir sorundur.

Pandeminin güncel durumuna bakıldığında dünyada neredeyse dışında kalan bir ülke, Türkiye’de de dışında kalan bir ilimizin kalmadığı görülmektedir.

Nisan ayının ortasına dek, gerek uluslararası sağlık kuruluşları gerekse de ulusal sağlık kuruluşlarımız Sağlık Bakanlığımız başta olmak üzere tüm hekimlerimiz, sağlık ekiplerinin içindeki diğer tüm sağlık personelimiz büyük bir özveri ile pandemiye karşı bütün güçleri ile mücadelelerini sürdürmektedirler.

Böyle bir yazıda bile kendilerine “insanlık adına – şükranlarımızı” sunuyoruz….

Her ne kadar şu anda Covid-19’da biraz da zorunlu olarak erken tanı ve tedaviyi ön plana alan hizmetlere – konulara ağırlık veriliyor ise de bizler Halk Sağlıkçılar olarak,  bu amansız pandeminin hepimize, “halk sağlığı” yönü, diğer bir ifade ile “koruyucu sağlık hizmetleri” yönü ile öğrettiği çok fazla bilimsel gerçek olduğunu düşünüyoruz.

Bir özet şeklinde hazırlanan bu yazı kapsamında amaç, hastalığın klinik/tedavi yönüne daha az değinerek, koruyucu sağlık hizmetleri ve sağlığı etkileyen diğer bazı psikososyal faktörler ve üzerinde daha da az durulan bazı özellikli gruplar bağlamında bu gerçekleri, bilgileri karar vericilerin ve toplumun bilgilerine sunmaktır.

Halen mevcut bilgilerimize göre:

• Toplumda bazı gruplar bulaş ve özellikle de Covid-19’un olumsuz sonuçları yönünden daha fazla risk altındadır. Bu özellikli gruplar:
  • İmmün sistemi güçsüz olanlar (beslenme bozukluğu olanlar, hematoloji-onkoloji hastaları),
  • Yoksullar, eğitimsizler, işsizler, evsizler,
  • Toplumsal cinsiyet ayırımcılığı yaşamış- yaşıyor olanlar
  • Yaşlı gruplar,
  • Gebeler, emzirenler,
  • Stres düzeyi yüksek olan gruplar
  • Çalışmak zorunda olanlar (sağlık çalışanları, fabrika işçileri, market çalışanları vs.),
  • Nadir hastalığa sahip ya da mevcut sağlık sorunu nedeni ile rutin zaruri tetkikleri olan bireyler,
  • Kronik hastalığı olup özellikle akut atakta tedaviye ulaşamayan hastalar,
  • Kronik hastalığı olup tedavi rejiminde değişikliğe gidilmesi gereken (örneğin pandemi sebebiyle parenteral tedavilerden oral tedavilere geçilebilecek gruplar),
  • Sağlık hizmetlerine ulaşmakta güçlük çeken gruplar.
• Sağlık Sistemi faktörü
  • Birinci basamak sağlık hizmetlerinin verilmesinde ulaşım, yeterli insan gücü, hizmet  ekibi, ekipman ve bütçe sorunu olabilen durumlar,
  • Yetersiz filyasyon, 
  • Sistemsiz triyaj,   
  • Tüm hastanelerin pandemi hastanesi ilan edilmesi durumunda enfeksiyon riski yüksek grupların tedavi yönetiminde çekilen zorluklar,
  • Sadece Covid-19 için kamu-özel sektör hastanelerinin yeterli işbirliği yapması, ancak risk gruplarına yönelik sağlık hizmetleri konusunda işbirliğinin olmaması.
• Yanıtı henüz tam olarak bilinmeyen diğer sorular:
  • KIZILAY stoklarında yeterince kan ve kan ürünleri stoku var mı? Bu konuda mevcut mekanizmanın işlemesi yeterli mi?
  • Test sonucu negatif olup pozitif kliniği olan vakaların bildirimi ya da yönetiminin nasıl yapılıyor olduğu?
  • Genel toplumun mevcut sağlık sorunu bağlamında sağlık okuryazarlık düzeyi yeterli mi? İnfodemiyi önlemek-azaltmak için ne gibi çalışmalar yapılıyor? (örneğin maske kullanımı)
  • Sağlık sisteminin perifer düzeyde işleyişi salgın yönetiminde ne ölçüde yeterli?
  • Ülkenin daha önceden hazırlanmış olan güncellenmiş “salgınla mücadele hareket planı”mevcut mu? Periferdeki yöneticiler ve ilgili personel yeterince kalifiye ve bu plandan haberdar m?

Kuşkusuz bu sorulara çok daha fazla madde eklenebilir.

• Hizmet sunumunda çözüm bağlamında üzerinde durulması gereken diğer bazı çözüm önerileri:
  • Acilen tüm sağlık çalışanları ve özellikle hastanede yatan tüm hasta gruplarına Covid-19 açısından ateş ölçümü, semptom sorgulaması yapılmalıdır. Hastanelere, hatta tüm kurum ve işyerlerine mümkün olduğunca giriş çıkışlar tek kapıdan yapılmalı ve tüm bireylerin ateşinin ölçülüp semptomlarının sorgulandığı triyaj masaları oluşturulmalıdır. Covid-19 polikliniği ve bekleme salonu mümkünse triyaj masalarına en yakın yerde kurulmalıdır.
  • Riskli gruplar için her gün ateşlerini ölçmeleri gerektiği, semptomlarını gözden geçirmeleri ve koruyucu önlemler konularında bilgilendirilmeleri kamu spotları oluşturulmalıdır.
  • Tedavi merkezlerinden uzak yaşayan, kronik hastalıklara sahip kişilerin ilaçları ve varsa pandemi nedeniyle değiştirilen ilaçları kendilerine ulaştırılmalıdır.
  • Gerekli ise sahra hastaneleri kurulmalıdır.
  • Her risk grubuna özel danışma hatları kurulmalı ve vatandaşın erişimine açılmalıdır.
• Hastaneler, bundan sonraki öngörülemez süreçte gebelere, kanser hastalarına, acil cerrahiye ihtiyaç duyulan hastalara, transplant hastalarına, nadir hastalığa sahip bireylere ve diğer risk gruplarına da sağlık hizmeti verebilmeyi sürdürmelidir. Covid-19 hastalarının veya olası-şüpheli hastaların sağlık hizmeti alacağı hastane-sağlık kuruluşu, risk gruplarının sağlık hizmeti aldığı kuruluşlardan ayrı tutulmalıdır.

Yazının başında da belirtildiği gibi Covid-19, hakkında bilimsel kanıtların henüz yeterli olmadığı yeni bir enfeksiyondur. Yine de bilinenler, bu yazı kapsamında yukarıda belirtilen risk gruplarına dikkat çekmek amacı ile çok kısa olarak özetlenmektedir;

Özellikle malignensi tanısı almış olan bireylerde, immün sistem genellikle güçsüzdür yani bu grubun,  enfeksiyon hastalıklarına yakalanma riski de artmıştır. Yine kanser hastaları için enfeksiyondan önceki ayda kemoterapi veya cerrahi öyküsünün, enfeksiyona yakalanma risklerini artırdığı belirtilmektedir  (tahmini rölatif risk 5.34, %95 GA 1.80-16.18; p=0,0026). Covid-19’lu kanser hastaları, kanser hastası olmayanlara göre daha ağır solunumsal komplikasyonlar geliştirmektedir (sırasıyla %39 ve %8; p=0,0003). Ayrıca, kanserli hastalar kanser olmayanlara göre daha hızlı kötüleşmektedir (sırasıyla 13 gün 43 gün; p<0,001, hazard oranı 3.56, %95 GA 1.65-7.69) (1).

Solid tümörü olan yetişkin hastalar için geçerli olan ve genel sağlık için kabul edilen bazı standart kurallar, tamamlayıcı olarak düşünülmelidir. İlk olarak, onkoloji bölümlerinde bazı önleme tedbirleri uygulanabilir. Temel ilke, onkoloji veya radyoterapi bölümlerinin hastalarının, Covid-19 pozitif olan kişilerle herhangi bir temastan mümkün olduğunca kaçınmasının sağlanmasıdır. Onkoloji ve radyoterapi bölümleri ideal olarak Covid-19 içermeyen güvenli bir yer olarak kalmalıdır. Covid-19 hastalarının onkoloji veya radyoterapi bölümlerine kabul edilmesinden kaçınılmalıdır. Bu ilkeye rağmen, bu hastalar onkoloji veya radyoterapi bölümlerinde hastaneye yatırıldıysa, kanserli diğer hastalardan izole edilmeli ve mümkün olan en kısa sürede Covid-19 ile mücadelede uzmanlaşmış bölümlere yönlendirilmelidir. Kanserli hastaların SARS-CoV-2 enfeksiyonuna yatkınlığı göz önüne alındığında, hastanelerde bulunması en aza indirilmelidir. Evde kanser hastalarının yönetimini sağlayacak her türlü önlem teşvik edilmelidir.

Belirtilen tüm önerilerde, hastanın klinisyeninin ve ekibinin takdiri çok önemlidir.  örnek olarak: (1) küratif tedavisi mümkün olan kanserli hastalar (≤60 yaş veya beklenen yaşam süresi ≥5 yıl olan veya her ikisi de); (2) küratif olmayan tedavi alan ve ≤60 yaş veya ≥5 yıl daha uzun yaşam beklentisi olan veya her ikisi de, ve tedavi protokolünde ilk sıra tedavisini alacak olan hastalar; (3) küratif olmayan tedavi alan, kanserli lezyonları büyüyen/yayılan veya tedavinin kesilmesi durumunda yaşamları tehlikeye girebilecek olanlar, semptomların giderilmemesi ile hızla kötüleşebilecek olan hastalar. Ağrı yönetimi, bakteriyel enfeksiyonun tedavisi veya palyatif bakım gibi destek ve bazı ek tedaviler için hastaneye yatırılması gereken kanserli hastalar) bazı kanser departmanlarına veya uygun ise evde bakıma yönlendirilebilir (2).

Dünyada “Covid-19’dan arındırılmış” onkoloji kliniklerinin sayısı çok azdır. Örneğin;

• Covid-19 olmayan kanser merkezleri, Londra’daki Royal Marsden ve UCLH’de ve Manchester’da kanser cerrahisini ve ameliyat sonrası bakımı koruyacak şekilde geliştirilmiştir(3).
• İki büyük kanser merkezi – Avrupa Onkoloji Enstitüsü ve Milano Ulusal Kanser Enstitüsü – bölgedeki diğer hastaneler adına koronavirüs negatif kanser hastalarına bakacak şekilde Covid-19 içermeyen kanser merkezleri olarak yeniden düzenlenmiştir (4).
• Türkiye’de Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Balcalı Yerleşkesi tamamen hematoloji-onkoloji hastalarına ayrılmıştır. Şimdiye kadar hastanede tedavi gören/görmüş Covid-19(+) hasta bildirilmemiştir.

Kanserli hastaların tıbbi yardım almadaki zorluklarını azaltmak ve aynı anda hastalar ve sağlık personeli arasında Covid-19 ile ilişkili hastane kaynaklı enfeksiyondan kaçınmak için, günümüze dek konu bağlamında deneyimi daha fazla olan Çin Bilimler Akademisi ve Ulusal Kanser Merkezi tarafından bazı uygulamalarla, önlemlerin alınmış olduğu bildirilmiştir. Hastane girişleri, poliklinik ve servislerde ateş ölçümleri yapılmıştır. Randevu sistemlerinin düzenlenmesi ile hastanedeki yoğunluğun önüne geçilmiştir. Kanser hastaları için online danışma kanalları her gün açık tutulmuştur. Böylece hastalara ilaç alma ve kansere bağlı semptom yönetimi konusunda talimat verilmesine yardımcı olunmuştur. Kabul edilmeye hazırlanan hastalar için, ateş ve öksürük gibi potansiyel olarak Covid-19 ile ilişkili semptomlar rutin olarak kaydedilmiştir. Geleneksel olarak infüzyon yoluyla uygulanan bazı antikanser ilaçlar oral yoldan verilen ilaçlar ile değiştirilmiştir. Adjuvan kemoterapi veya idame kemoterapisi için, infüzyon aralıkları hastaların koşullarına bağlı olarak uygun şekilde uzatılmıştır. Hem Covid-19’un çapraz enfeksiyonunun etkili bir şekilde önlenmesi hem de antikanser tedavisinin rasyonel düzenlenmesi son derece önemlidir, gibi hususlar vurgulanmıştır (5).

Pandemi dolayısıyla kanser tedavileri aksayan, yeterli sağlık hizmetine ulaşamayan birçok bireyin var olabileceği mutlaka hatırda tutulmalıdır. Kısıtlı sayıdaki kaynaklara göre, genelde bu durumun geçici olduğu, yeterli imkanı olan merkezlerde hastaların tedavilerinin bir sıraya konulmak veya alternatif seçeneklere başvurulmak suretiyle organize edilebileceği, dolayısıyla şimdilik bu şekilde idare edilebileceği belirtilmiştir. Ancak “Covid-19’dan arındırılmış” onkoloji kliniklerinin oluşturulmasının, pandeminin tahminlerden daha uzun sürmesi halinde ve imkanları kısıtlı bölgelerde elzem olabileceği sonucuna varılabilir. Bu hususta örneğin “Kanserli Çocuklara Umut Vakfı(KAÇUV)”nın belirttiği bazı sorunlar arasında,

“Hastanelerin Çocuk Hematoloji Onkoloji servislerinde;

– kullanılan malzemelerin Covid hastaları için önceliklendirilmesi;  maske, dezenfektan, önlük, galoş, eldiven, temassız ateş ölçer vb. Bu sebeple diğer hastalar için tedavi koşullarının yeterli olmaması,

–  kullanılan ürünlerin tedarik sürecinin önceliklendirilmemesi; kanül, kemoterapi iğnesi, kemoterapi hazırlama gözlüğü ve maskesi vb. Buna bağlı tedavi ile ilgili aksamaların olabileceği,  

–  Covid vakası görülünce müdahalenin aynı serviste yapılıyor olmasının diğer hastaların tedavisi için riskli olabileceği,  

 – Bu servislerin izolasyon ve alt yapısı hazır olduğundan bazı hastanelerde Covid Servisine dönüştürülmesi ya da servisin tamamen başka bir bölüme taşınmak zorunda olması bu kapsamda tedavinin aksama ya da enfeksiyon açısından risk teşkil etmesi” gibi sorunlar dile getirilmektedir.

• Diğer bir kaynağa göre: Gelecekte dünyada olabilecek yeni Covid-19 atağında,  kanserli hastalar etkili korunması gereken özel bir grup olarak düşünülerek onların tedavisinin de aksamaması konusu şimdiden planlanmalı ve garanti edilmelidir (5).
• Kanserli hasta gelişebilecek ciddi ve acil klinik komplikasyon riskindedir ve Covid-19 var ise onun tedavisinin yapılması öne alınarak bu süreçte alması gereken sistemik anti kanser tedavisine (ilgili klinik uzmanın önerisi doğrultusunda) ara verilmelidir (2).  
• Her sağlık olayında olduğu gibi cinsiyete, yaşa göre ve diğer sosyo demografik ve epidemiyolojik özelliklerin de belirtildiği bir kayıt sistemi bu pandemiden edinilen global ya da ülke deneyimleri esas alınarak oluşturulmalı, standardize edilerek rutin uygulamalara entegre edilmelidir.

Sonuç olarak;  Tarih boyunca birçok salgın hem dünyada hem ülkemizde yaşanmış ve yaşanacaktır. Burada asıl olan yaşadıklarımızdan, gözlemlediklerimiz ve öğrendiklerimizden doğru tespitler ve sonuçlar çıkarılması bu konuda yazılı bir “hafıza” oluşturulması ve bu güne kadar edinilmiş bilgi ve deneyimlerden en iyi şekilde yararlanılmasıdır. Tarihi bilmek, geleceği kurma yönünde hepimize yol gösterici olacaktır. Bu yazıyla, amaçladığımız gibi bazı özellikli gruplara olan farkındalığın artması ve onların daha çok konuşulur daha çok görünür olması da tarihin bize öğrettiklerinden biridir. En riskli gruplar ve en korunması gereken gruplar başlığı altında değerlendirdiğimiz bu grupların yalnızca önem ve özelliklerini vurgulamanın uygulamalar bağlamında yetersiz kaldığı görülmektedir. Yapılması gereken sözlerin eyleme dönüştürülmesi plan ve stratejilerin bu doğrultuda yeniden revize edilmesi esas stratejinin bir parçası haline getirilmesi olmalıdır. Ama ne yazık ki bazen değişen ve dönüşen sağlık politikaları, özellikle birinci basamakta çok güçlü olması gereken “temel sağlık hizmetlerinin” önemli bir bileşeni olan koruyucu sağlık hizmeti eylemlerinin önünde engeller oluşturabilmektedir. Halk sağlığı yaklaşımı ile her zaman sağlık hizmetlerinde toplumun yararını, koruyucu ve sağlığı geliştirici hizmetleri önceleyen politikalar izlemesinin temel ilke olması gerektiğini her salgın gibi bu pandemi de ortaya koymuştur. İzlenen sağlık politikası genel toplumun yanı sıra, özellikli gruplar üzerinde bu grupların sağlığa olan gereksinimlerinin de daha fazla olması sebebiyle çok daha fazla yakıcı etkilere sebep olmaktadır. Sağlığın-sağlıklı olmanın  bir insanlık hakkı olduğunu vurgulayan ve her kesimden insanın bu hakka ulaşabilmesini amaçlayan daha kapsayıcı ve sosyal devletin varlığına olan ihtiyaç artık yadsınamaz bir şekilde tüm dünyayı etkileyen bu pandemiyle gözler önündedir. Kısacası temel sağlık hizmet yaklaşımını; sağlığın hak yönünü ve insanlığı öncelemeyen, insanı temele almayan hiçbir sağlık politikası kabul edilebilir ve günümüzdeki popüler kullanımıyla “sürdürülebilir” değildir.

HERKES İÇİN SAĞLIK, HEMEN ŞİMDİ!

KİMSE ARKADA KALMAMALI!

KAYNAKLAR

1. Liang W, Guan W, Chen R, et al. Cancer patients in SARS-CoV-2 infection: a nationwide analysis in China. Lancet Oncol 2020; 21: 335–37.

2. You B, Ravaud A, Canivet A, et al. The official French guidelines to protect patients with cancer against SARS-CoV-2 infection. Lancet Oncol. 2020. doi: 10.1016/S1470-2045(20)30204-7.

3. Coronavirus leads to chemotherapy cancellation. https://www.braintumourresearch.org/media/news/news-item/2020/04/07/coronavirus-leads-to-chemotherapy-cancellation  (Son Erişim Tarihi: 08.04.2020)

4. Should Cancer Treatment Be Continued During The Pandemic? A Case-By-Case Dıscussıon Is Requıred. https://www.esmo.org/oncology-news/should-cancer-treatment-be-continued-during-the-pandemic-a-case-by-case-discussion-is-required   (Son Erişim Tarihi: 08.04.2020)

5. Wang Z, Wang J, He J. Active and EffectiveMeasures for the Care of Patients With Cancer During the COVID-19 Spread in China. JAMA Oncol. 2020. doi: 10.1001/jamaoncol.2020.1198.

Ayrıca:

Türk Hematoloji Derneği’nin önerileri için:

http://www.thd.org.tr/1/haberler/987/covid-19-pandemisi-hakkinda-bilgiler-ve-oneriler (Son Erişim Tarihi: 08.04.2020)

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği’nin önerileri için:

https://www.kanser.org//saglik/userfiles/03_Nisan_2020_Guncel_Covid_Oneri.pdf (Son Erişim Tarihi: 08.04.2020)

“Kanserli Çocuklara Umut Vakfı “, “Nadir Hastalıklar Ağı”, “Bir Dileğim Var Derneği”nin bilgilerine başvurulmuştur.

The post COVID-19 ve Diğer Bazı Özellikli Gruplarda Dikkate Alınması Gereken Hususlar appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayanlar: Nevin Şenol (Kadın Çalışmaları Uzmanı) – Ayşe Akın (Halk Sağlığı ve Kadın Hastalıkları Doğum Uzmanı)

Günümüzde tüm toplumu, her bir bireyi, ülkelerin – sağlığını olduğu kadar “sağlık sistemleri, eğitim, ekonomi, gibi diğer tüm yaşamsal sistemlerini de” etkileyen ciddi bir Halk Sağlığı sorunu ile karşı karşıya olduğumuz bu günlerde, daha az akla gelen“ toplumsal cinsiyet bağlamında bazı hususlarda çok özet olarak ilgililerin dikkatini çekmek amacı ile bu “özet yazı” hazırlanmıştır:

Covid-19 salgınıyla yapılacak mücadelede, toplumsal cinsiyet normları ve rollerinin kadın ve kız çocuklarının salgından etkilenme biçimlerini farklılaştırdığı asla göz ardı edilmemelidir.

• Covid-19 salgınında en ön safta mücadele veren en fazla risk altında olan grup hiç kuşkusuz sağlık çalışanlarıdır. Bilindiği gibi Sağlık çalışanlarının yüzde 70’ini kadınlar oluşturmaktadır, dolayısıyla salgında enfekte olma riskleri çok yüksektir. Bu nedenle, kendilerine gerekli nitelik ve yeterli sayıda maske, tulum, eldiven vs. gibi koruyucu malzeme tedariki, belli aralıklarla kendilerine test yapılması çok önemlidir.
• Ayrıca, kadın sağlık çalışanlarının cinsel ve üreme sağlığı ihtiyaçları özellikle karşılanmalı, işyerinde ayrımcılığa uğrama riskleri ortadan kaldırılmalıdır.
• Kadınlara, özel yaşamlarında taşıdıkları çocuk, yaşlı bakımı ve ev işlerine ilişkin yük ve kaygılarının en aza indirgenmesi için özel destekler sağlanmalıdır.
• Salgında artan stres ve stresi artıran işsizlik, geçim sıkıntıları kadın ve kız çocuklarının eviçi şiddete uğrama riskini artmaktadır. Üstelik salgınlarda kadın ve kız çocuklarını eviçi şiddetten koruması gereken kurumlar işlevlerini yerine getirmekte yetersiz kalabilirler. Dolayısıyla kadına yönelik şiddeti önlemek için mevcut başvuru ve koruma sistemi salgın şartlarına uyarlanmalıdır. 6284 sayılı Yasanın tam olarak uygulanması için gereken yapılmalıdır.
• Salgın hastalıklar sürecinde işyerlerinin kapanması, ekonomik faaliyetlerin sekteye uğraması vb. nedenlerle işten çıkarılanların en başında kadınlar gelmektedir. Esasen kadınların işgücüne katılım ve istihdam oranları erkeklerin çok gerisindedir, salgınlar bu eşitsizliği artırmaktadır ve artıracaktır. İşten çıkarmalar yasaklanmalı ve işten çıkarılanların gelir kaybı işveren ve devlet tarafından karşılanmalıdır. Bu bağlamda, yaygın kadın yoksulluğunu da unutmamak gerekir. Özellikle yaşlılar ve çocuklar ülkemizde en yoksul kesimi oluşturmaktadır. Salgının her türlü ayrımcılığı özellikle de cinsiyet ve yaş ayrımcılığını körükleme riski her zaman akılda tutulmalıdır ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Hamile kadınlar, özellikle akciğer hastalıkları gibi ek hastalıkları olanlar, loğusa ve emziren kadınlar, salgınlarda riskli gruplar arasındadır. Onlar için güvenli ve işleyen bir sosyal ve sağlık sistemini ayakta tutmak özel önem taşır.
• Cinsel ve üreme sağlığı ve hakları salgın sırasında öncelikli olarak ele alınması gereken önemli bir halk sağlığı meselesidir. Salgın sırasında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinin, araç-gereçlerinin tedarik zinciri bozulup bunların arzında sorunlar yaşanabilir. Kadınların bu hizmetlere nasıl ulaşacağı ve araçların nerelerden bulunabileceği veya nereye başvuracağı hakkında bilgilendirilmesi ve bunlara erişiminin kolaylaştırılması gerekir.
• Salgın sırasında okulların kapanması ve çocukların ve tüm aile fertlerinin evde bulunması, evde hijyen, gıda güvenliği vb.yi sağlamaları beklendiği için, kadınların iş yükleri artmaktadır. Daha da önemlisi aile içinde hastalara ve salgın hastalığa yakalananlara bakan genellikle kadınladır. Bu da kadınların enfekte olma oranını yükseltmektedir. Bu nedenle kamu, kadının iş yükünü çeşitli yollarla ve mutlaka hafifletmelidir.
• Surveyans ve mücadele sistemi cinsiyet, yaş ve gebelik ayrımlı dataları içermelidir.
• Sosyal mobilizasyonda belirleyici rolü olan kadınları salgınla mücadelede kararlara katılımının sağlanması karar süreçlerinde yer almaları yukarıda sayılanlar kadar önemli bir diğer konudur. Örneğin Merezi Bilim ve il pandemi kurullarında toplumsal cinsiyet çalışmaları yapan akademisyenlerin ve/veya kadın kuruluşlarının temsil edilmesi gerekir.
• Çoğunlukla insan onuruna uygun barınma koşullarından mahrum, temiz suya, yeterli gıdaya ve hijyenik koşullara sahip olmadıkları için koronavirüse karşı korunmasız durumda olan tüm mülteci kadınların, sağlık kontrollerinin acilen yapılmasını ve kayıtlı ya da kayıtsız tüm mülteci kadınların sağlık hizmetlerinden koşulsuz, şartsız yararlandırılmasını gerekir.
• Sağlık hizmetlerinin başarısında, “sektörler ve disiplinler arası yeterli iletişim ve işbirliğinin yapılması kilit faktörlerdir. Salgın durumlarında bu iletişim ve işbirliği daha da önem kazanmaktadır. Dolayısı ile Devlet, tüm kamu kurum ve kuruluşları, Üniversiteler, sivil toplum kuruluşları(STKlar), özellikle kadın örgütleri ve yerel Yönetimler belli bir koordinasyonla yürütülecek bu işbirliğinde mutlaka yer almalı, bu işbirliklerinde “toplumsal cinsiyete duyarlı yaklaşımlar” gerçekleştirilmelidir.

Diğer bazı ülkelerde neler yapılıyor: (Türkiye’deki uygulamaları için de örnek teşkil edebilir)

• Fransa sağlık çalışanlarının çocukları için hastanelere yakın ve salgın şartlarında çalışan kreşler açıyor, yine kalabilmeleri için hastane yakınındaki otelleri sağlık çalışanları için tahsis ediyor.
• İspanyada eczaneler ile kadına karşı şiddetin önlenmesi için “mascarilla19” “maske 19” kampanyası gerçekleştiriyor. Şiddete uğrayan kadın, şiddet uygulayanla aynı evde olduğu için çoğu zaman yardım hatlarını arayamıyor, bu durumda eczaneye gidip “maske 19” isteyince eczacı doğrudan yardım hattını arıyor.
• Fransa Eşitlik Bakanlığı tarafından İspanya’daki uygulama paralelindeuygulama başlatılıyor. Şiddete uğrayan kadın eczaneye gidip ya da gitmede telefonla “maske 19” isteyince eczacı doğrudan yardım hattını arıyor.
• Fransa İçişleri Bakanlığı şiddet gören kadınların kriz döneminde kalabilmeleri için20000 gecelik otel rezervasyonuna bütçe ayırıyor (Türkiye’de de Aile Bakanlığı ve/veya belediyeler bunu yapabilir bunun için gerekli bütçeler kendilerine tahsis edilmelidir).
• Fransa İçişleri Bakanlığı süpermarketlerde kadınlar için başvuru/danışma standları açıyor. Bu standların sayısı 200’ü aşmış durumda.
• İtalyan kadınlar, kadınları koruyacak bir resmi koruma emrinin bir an önce çıkarılmasını talep ediyor. (Bizde de İçişleri Bakanlığı 81 il valiliğine 6284 sayılı Yasanın eksiksiz uygulanması için “yeni bir genelge” gönderebilir, Adalet Bakanlığı benzer bir girişimde bulunabilir, illerde yeni kurulan pandemi kurullarında kadınların temsili sağlanabilir)
• Avusturalya hükümeti korona virüs krizi nedeniyle artan şiddeti önlemek ve mağdur kadınları desteklemek üzere 92 milyon dolarlık bir destek paketi hazırlıyor.
• İngiltere’de göçmen kadınlar için “silent touch” uygulamasının kullanılması teşvik edilmekte. Bu hatta tuşa basınca konuşmadan yardım isteniliyor. Ülkemizde KADES uygulaması, benzer bir uygulamadır ancak tam olarak çalışması henüz sağlanamamıştır.

Benzer örnekler daha da artırılabilir.

The post Toplumsal Cinsiyet Bakışı ile COVİD-19 Salgınında Dikkate Alınması Gereken Bazı Özet Bilgiler appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayan : Dr. Anıl Başpınar ve Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) salgını yalnızca bir sağlık sorunu olmaktan çıkmış olup, toplumsal hayatımız üzerinde etkiler oluşturmaya başlamıştır. COVID-19 ile mücadelenin merkezinde, bakım ve müdahale çabaları ile sağlık personeli ve evde bakım sağlayanlar dikkate alındığında ağırlıklı olarak kadınlar bulunmaktadır.

Bu döküman Dr. Anıl Başpınar ve Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış tarafından 07.04.2020 tarihinde hazırlanmıştır.
Bu bilgilendirme notunun aşağıda belirtilen şekilde kaynak gösterilmek şartıyla yazılı, elektronik, vb ortamlarda kullanılması önerilmektedir: Başpınar A, Bahar Özvarış Ş. Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) ve Toplum İçin Bilgilendirme Notu (2019/2020-50)
HÜTF Halk Sağlığı AD Toplum İçin Bilgilendirme Serisi-(2019/2020-) [Internet] http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/

The post YENİ KORONAVİRÜS HASTALIĞI (COVID-19) ve TOPLUMSAL CİNSİYET appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayan: Dr. Dilek Aslan

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) nedeniyle dünyada yaşanılan pandemi[1] olağan koşullarda süreklilik içinde sunulan bazı sağlık hizmetlerini aksatabilmektedir. Bu konuların birisi de çocukluk çağı rutin aşılama hizmetleridir. Konu ile ilgili olarak ulusal ve uluslararası sağlık kurumları toplum düzeyinde RUTİN AŞILARDA AKSAKLIK OLMAMASI[2] konusunda uyarılar yapmaktadırlar.

Dünyada, COVID-19 pandemi sürecinde fiziksel mesafe kuralları ile ilgili olduğu düşünülen nedenlerle aileler çocuklarının rutin aşıları için sağlık kurumlarına başvurularını geciktirebilmektedirler. Sağlık çalışanları da sistem içerisinde daha yoğun olarak COVID-19 pandemisi ile mücadeleye yönelebilmektedirler. Gerekçesinin ne olduğundan bağımsız olarak; rutin aşılama hizmetleriyle ilgili aksama olmamasının sağlanması esastır. Ancak, COVID-19 pandemisi nedeniyle dünyada polio, kızamık, sarı humma, vb. aşı kampanyalarının sekteye uğradığı ifade edilmektedir. Eğer rutin aşılama hizmetleri istenilen düzeyde olmazsa, dünyada çok sayıda çocuk COVID-19’a bağlı olmayan ama önlenebilir hastalıklara karşı aşılanarak korunamadıkları için kaybedilebilecektir.[3]^,[4] İstenmeyen bu durumla karşılaşmamak mümkündür, elimizdedir. Rutin aşılama hizmetlerinin sağlık sistemleri içerisinde kesintiye uğramaması için COVID-19 döneminde olduğu gibi özel bir çabaya ihtiyaç vardır. Sistem içerisinde bu konu özel bir hassasiyetle takip edilmeli, gerekli tüm önlemler alınmalı ve olağan hizmetlerin kesintiye uğramaması sağlanmalıdır.

[1] [Internet] https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 Erişim:12.4.2020.

[2] [Internet] http://www.euro.who.int/en/health-topics/health-emergencies/coronavirus-covid-19/novel-coronavirus-2019-ncov-technical-guidance/coronavirus-disease-covid-19-outbreak-technical-guidance-europe/guidance-on-routine-immunization-services-during-covid-19-pandemic-in-the-who-european-region-2020 Erişim:12.4.2020.

[3] [Internet] https://www.gavi.org/vaccineswork/coronavirus-risks-creating-lethal-vaccine-gap Erişim:12.4.2020.

[4] [Internet] https://www.unicef.org/eap/press-releases/dont-let-children-be-hidden-victims-covid-19-pandemic Erişim:12.4.2020.

The post Günün Konusu: Çocukluk Çağı Aşılarında Aksaklık Olmamalı! appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

HAZIRLAYAN: DR. DİLEK ASLAN / 12.04.2020

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) bir pandemi[1] durumudur. Mevcut bilimsel veriler hastalığa neden olan virüsün bulaşma aşamasında cinsiyet özelinde bir seçim yapıp yapmadığı konusunun henüz net olmadığını, ancak salgına küresel yanıt konusunda cinsiyetler arası farklılıklar olduğunu işaret etmektedir. Bu konuda the Lancet dergisinde 11.4.2020 tarihinde bir “Editoryal” makale yayınlamıştır. Makale[2] kapsamında salgın süreci ile ilgili aşağıda özetlenmeye çalışılan biyolojik cinsiyet ve toplumun cinsiyetlere atfettiği roller olarak tanımlanan toplumsal cinsiyet[3] farklılıkları ele alınmıştır:

1. Hastalık nedeniyle erkekler daha fazla ölmektedir. Bu durumla ilgili aşağıdaki açıklamalar bilinmelidir:
   • Çoklu hastalık durumları erkeklerde daha fazla görülmektedir.
     • Hipertansiyon
     • Kalp ve damar hastalıkları
     • Akciğer hastalıkları
   • Adı geçen hastalıkların risk faktörleri arasında olan tütün ve alkol kullanımı erkekler arasında daha yaygındır.
2. Pandemi sürecinde kadınlara özel aşağıdaki konuların dikkate alınması ve gerekli önlemlerin planlanması yararlı olur:
   • Eşitsizlikler
   • Aile içi şiddet
   • Ev içinde bakım rolleri (çocuk, yaşlı, vb)
   • Ev işlerinde alınan sorumluluk artışı
   • Cinsel ve üreme sağlığı ile ilgili gereksinim duyulan hizmetlerin gerilemesi
   • Doğum öncesi ve sonrası bakım süreçlerinde gerileme

Cinsiyetler arası hastalık süreçlerinin farklılığının bilinmesi alınacak önlemlerin planlanması açısından son derece önemlidir. Örneğin, eşitsizlikler, aile içi şiddet, vb. pandemi sürecinde “ek” bir risk olduğu takdirde hastalığın seyrinin daha “olumsuz” etkilenmesi söz konusu olabilir. Dolayısıyla, hastalığın genel mücadele yöntemlerinin yanı sıra gereksinim temelli yaklaşımlara da ihtiyaç vardır. Bu gibi özel durumların ayrıntılı olarak tanımlanarak önlemlerin de erken dönemlerde planlanması ve uygulanması mücadelenin vazgeçilmez bileşeni olmalıdır.

[1] [Internet] https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 Erişim:12.4.2020.

[2] [Internet] https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30823-0/fulltext Erişim:12.4.2020.

[3] [Internet] https://www.who.int/health-topics/gender Erişim:12.4.2020.

The post Günün Konusu : Cinsiyet Temelli Farklar Var Mı? appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) pandemisi sırasında tütün kullanımının durumu ağırlaştırdığına dair bilgi salgının ilk çıktığı andan bu yana gündeme getirilmişti. Zaman ilerledikçe yapılan bilimsel çalışmalar bu konudaki kanıtları güçlendirmektedir. Konu ile ilgili yapılan bir çalışmada tütün kullanan hastalarda hastalığın olumsuz gidişatı ve olumsuz sağlık sonuçları kullanmayanlara göre daha fazla görülmektedir.[1] Olası bazı nedenler aşağıda sunulmuştur:[2]^,[3],[4],[5]

1. Sigara içen kişilerin akciğer kapasitesi düşmektedir.
2. Sigara içen kişilerin akciğerlerinde biriken salgı (mukus), normalden daha “kalın” olmasından dolayı akciğerlerin tıkanmasına neden olur ve iltihap oluşumu için zemin hazırlar.
3. Sigara içmek bağışıklık sistemini bozar, bu durum hastalıkla mücadeleyi zorlaştırır.
4. Sigara içen COVID-19 hastaları kalp ve kanser gibi hastalıkları olduğunda bu hastalıklara bağlı olumsuz durumlar daha yüksektir.

Bunlara ek olarak;

1. Tütün kullanımı nedeniyle özellikle dış ortamda ortak alanların kullanılması durumunda ve ortamda başka kişiler olduğunda diğer kişilerle korunması gereken 1,5-2 metrelik sosyal mesafenin korunması zorlaşabilir.
2. Tütün kullanan kişiler günlük kullanım için daha fazla sayıda maskeye ihtiyaç duyarlar (örneğin günde 10 sigara içen bir kişi sigara içmeyen ve aynı koşullardaki bir kişiden 10 adet daha fazla sayıda maskeye ihtiyaç duyar).
3. Tütün kullanan kişilerin el-ağız teması nedeniyle COVID-19’u bulaştırma riskleri daha fazladır. Örneğin; sigara içmek kişilerin parmaklarının (ve muhtemelen kontamine olan sigaraların) dudaklarla teması nedeniyle virüsün ellerden ağza bulaşma riskini artırmaktadır.⁴

Bu ve benzeri örnekler artırılabilir.  TEK ÇÖZÜM TÜTÜNÜN BIRAKILMASIDIR.

Bilimsel paylaşım ortamlarında yapılan değerlendirmeler COVID-19’un yaşandığı bu günlerde tütün kontrolü çalışmalarının yararlı olacağını işaret etmektedir.[6] Bu dönemde bırakma başta olmak üzere tütün kontrolü çalışmalarına toplumsal düzeyde ağırlık verilmelidir.

TÜTÜN KULLANMAYI BIRAKIN !

TÜTÜN DUMANINA MARUZ KALMAYIN, HİÇ KİMSENİN MARUZ KALMASINA NEDEN OLMAYIN!

COVID-19 NEDENİYLE MEYDANA GELEBİLECEK SORUNLARI AĞIRLAŞTIRMAYIN !

“Tütünsüz hayat, sağlıklı hayat!”

Saygılarımızla,

[1] Vardavas CI, Nikitara K. COVID-19 and smoking: A systematic review of the evidence. Tob Induc Dis. 2020;18:20. Published 2020 Mar 20. doi:10.18332/tid/119324 [Internet] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7083240/ Erişim:9.4.2020.

[2] Guan WJ, Ni ZY, Hu Y, et al. Clinical characteristics of coronavirus disease 2019 in China. N Engl J Med. 2020 doi: 10.1056/NEJMoa2002032.

[3] Liu W, Tao ZW, Lei W, et al. Analysis of factors associated with disease outcomes in hospitalised patients with 2019 novel coronavirus disease. Chin Med J. 2020 doi: 10.1097/CM9.0000000000000775. 

[4] [Internet] https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-on-smoking-and-covid-19 Erişim:9.4.2020.

[5] [Internet] https://www.cdc.gov/tobacco/data_statistics/sgr/50th-anniversary/pdfs/fs_smoking_respiratory_508.pdf Erişim:9.4.2020.

[6][Internet] https://www.cochrane.org/news/special-collection-effective-options-quitting-smoking-during-covid-19 Erişim:9.4.2020.

The post Tütün Kullanımı, Yeni Koronavirüs Hastalığının Seyrini Ağırlaştırıyor ! Tütünden Kurtulma Zamanı ! appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

COVID19’un tüm dünyada yayılması sonucu en çok tartışılan konulardan birisi de maske kullanımıyla ilgili oldu.

            Salgının başlarında maskeyi sadece hasta olanların kullanması gerekir, diğer insanların kullanmasına gerek yoktur söylemi, son alınan kararlarla sağlık kuruluşları, marketler ve toplu taşımada herkese zorunlu olmasına dönüştü.

            Aslında iki söylem arasında fark yoktur. Küresel salgının ilk başında bulaşmış insan ve hasta sayısı azdı. Bu nedenle maskenin sadece şüpheli kişiler ve hastaların kullanması önerilmiştir. Salgının tüm dünyada ve ülkemizde hızlı yayılması sonucu toplumda kontrolsüz bir şekilde maske kullanımı giderek arttı.  Bunun sonucunda maske fiyatları artmaya, hatta yok satmaya başladı.  Bununla birlikte N95, FFP2/FFP3, gaz, toz, cerrahi, yıkanabilir maskeler derken ipin ucu kaçtı. Bunun üzerine bazı alanlarda maske zorunluluğu ve devlet eliyle 20-65 yaş insanlara haftada belirli sayıda maske temin edileceği açıklanması, “niye daha önce maske zorunlu hale getirilmedi” tartışmalarını beraberinde getirdi.

            Covid19 virüsü bulaşanların yani enfekte olanların %30’u belirtisiz, %40-50’si hafif belirtilerle seyreder. Hastaların %20’si kendilerini rahatsız eden  belirtiler yaşayarak aile hekimi veya hastanelere başvurur. Enfeksiyon tüm illerimizde hatta hemen tüm ilçelerimizden tanı konulması,  aslında enfeksiyonun yaygınlaştığını, normal veya çok yakınması olmayan kişilerin toplumda var olduğunu göstermiştir. İşte bu nedenle herkesi enfekte kabul etmek ve başka insanlara bulaşmayı engellemek için, ilk söylemde olduğu gibi, toplu alanlarda maske kullanılması zorunlu hale getirilmiş oldu.  Yani aslında maske kullanım gerekliliği konusunda değişen bir durum olmayıp, enfeksiyonun yayılması nedeniyle kimin enfekte kimin hasta kimin sağlam olduğu bilinmemektedir. Bu nedenle toplum yaşam alanlarında maske kullanılması gereklidir.

            Toplumumuz açısından maske kullanımı ile ilgili bazı bilgiler verelim. Genelde daha önce maske kullanmayan kişiler için nefes almak, konuşmak, gözlüklü olanlarda gözlüğün buğulanması gibi nedenlerden dolayı maske kullanmak çok kolay değildir. Maskeye alışkanlığı olmayan kişiler maske kullanmaya başlayınca elleri ile maskelerine sık sık dokunmak, oynamak, düzeltmek gibi hareketler sonucu eller kirlenir ve bu eller başta bu virus olmak üzere birçok bakteri ve virüsün ortama yayılmasına neden olabilir.

            Maske kullanmak, sağlam olanı korumaz (koruyuculuğu çok düşüktür). Maske, enfekte olan kişininin virüsü ortama yaymasını ve başkalarına bulaştırmasını önler. Eğer siz enfekte değilseniz, yani virüsü almamışsanız maske sizi korumaz. Bu nedenle maskemi takarım, sokağa çıkarım, alışverişe giderim, gezerim gibi bir anlayış doğru değildir.

            Sağlık kurum ve kuruluşları, toplu taşıma, market ve diğer toplu yaşam alanlarında zorunlu olmadıkça bulunmayın, bulunmanız gerekiyorsa sizlere verilecek maskeleri kullanın. Maskeleri elinizle oynamayın lütfen. Maske en fazla 3-4 saat kullanılmalıdır. Kullandıktan sonra kulakçıklarından tutarak uygun atık kutusuna atın. Ve mutlaka elleriniz sabunlu suyla ovuşturarak yıkayın.

            Unutmayın… Sizi maske değil, evde kalmanız korur…

The post Maske Değil, Evde Kalmak Korur… appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

tarafından paylaşılan Kadın Hastalıkları ve Doğum Sağlık Çalışanları için COVID-19’dan Korunma dökümanında yer alan başlıklar:

• Poliklinik muayenelerinde kendimizi nasıl koruyalım?
  • Hastalara yönelik önlemler
  • Sağlık çalışanlarına yönelik önlemler
  • Poliklinik ve muayene odası temizliğine yönelik önlemler
  • Ultrasonografi cihazının temizliği
• Doğumda kendimizi nasıl koruyalım?

Maternal – Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği

tarafından oluşturulan Gebelikte Coronavirüs Enfeksiyonu (COVID-19) Hakkında Görüş dökümanında yer alan başlıklar:

• COVID-19 ve Gebelikte Yönetim
• Seyahat
• Şüpheli Vakalarda Evde İzolasyon
• Şüpheli Vakalarda Rutin Gebelik İzlemi
• Hastanede İzolasyon ve Takip
• İntrapartum Yönetim
• Postnatal Dönem
• Emzirme konularını içermektedir.

Gebelikte Coronavirüs Enfeksiyonu (COVID-19) Hakkında Görüş (2. Bilgilendirme, 21.03.2020) dökümanında yer alan başlıklar:

• Ek radyolojik ve laboratuvar bulgular
• Tanı
• Gebelerdeki daha geniş veriler ve yönetim
• Gebe ve sağlık personeli kişisel korunma önerileri
• Tanı konmuş vakaların takibi ve tedavisi
• Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği hazırlığı
• Hastanede takipte ek öneriler
• Genel anestezi kullanımı ile ilgili yeni bilgi
• Gebede COVID-19 yaklaşım akış şeması

OLASI YADA DOĞRULANMIŞ COVID-19 OLGULARINDA ULTRASONOGRAFİ MUAYENESİ SIRASINDA ALINMASI GEREKEN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

Bu belge çok çabuk yayılan hatta asemptomatik hastalar tarafından da bulaştırılabilen yada doğrulanmış bir COVID-19 olgusunun ultrasonografi (USG) ile değerlendirilmesi ve bakımı ile ilgilenen sağlık çalışanları için enfeksiyonun yayılmasını önleme ve sağlık çalışanının kişisel olarak enfeksiyondan korunma yolları için alınması gereken önlemleri içermektedir.

The post Kadın Hastalıkları ve Doğum Sağlık Çalışanları için COVID-19’dan Korunma appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Herkesin COVID-19’un dünya çapındaki yayılımı hakkındaki haberleri takip ettiğini ve bu salgının yerel olarak gebelik sırasında ne anlama geleceği hakkında birçok soru ve endişesi olduğunu biliyoruz.

Bugüne kadar, gebe kadınların COVID-19 ile ilgili hassasiyetlerinin arttığına dair bilimsel bir kanıta rastlanmamıştır. Ancak, gebelik bazı gebe kadınların viral solunum yolu enfeksiyonlarına karşı daha hassas olacakları fiziksel değişimleri beraberinde getirmektedir. Solunum yolu hastalıkları olan gebe kadınlar, istenmeyen sonuçlarla ilgili riskin artmış olması nedeniyle en üst düzeyde öncelikle tedaviye alınmalıdır.

Gebe kadınlar tüm yetişkinler için önerildiği şekilde enfeksiyondan korunmak için, öksüren ve hapşıran kişilerle yakın temastan kaçınmak, su ve sabunla elleri yıkamak ya da alkol bazlılarla ellerini silmek, öksürürken ve hapşırırken ağız ve burnu bir mendille ya da dirsek içleriyle kapamak ve et ve yumurtayı iyi pişirmek gibi bazı önleyici tedbirleri almalıdır. Önerilen tüm tavsiyeler Dünya Sağlık Örgütü websitesinde bulunmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19 belirtileri gösteren hamile kadınlara test yapılabileceğini belirtmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü, korona virüs taşıyan annenin bebeğini emzirebileceğini bildirmektedir. Emzirme sırasında, maske takılması, bebeğe dokunma öncesi ellerin yıkanması önerilmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü, korona virüs taşıyan annenin yeni doğan bebeğiyle temasını riskli bulmamaktadır.

Öz-izolasyonda (evde kalmak) şu anda insanların şunları yapması önerilmektedir:

• Okula, işe, halka açık alanlara, gerekmedikçe sağlık kuruluşlarına gitmeyiniz.
• Toplu taşıma araçlarını kullanmayınız.
• Evde kalınız ve ziyaretçi, misafir kabul etmeyiniz.
• Pencere açarak evinizi havalandırınız.
• Şahsınıza ait havlularınızı, tabaklarınızı ve mutfak eşyalarınızı kullanarak ve farklı zamanlarda yemek yiyerek kendinizi evinizdeki diğer aile fertlerinizden mümkün olduğunca ayırınız.
• Gereksinimlerinizi temin etmek için arkadaşlarınızı, ailenizi veya teslimat hizmetlerini kullanınız, ancak getirdikleri malzemeleri dairenizin kapısının önüne bırakmalarını tavsiye ediniz.
• Evinize getirilen malzemelerin temizlenmesini aile fertlerinizden talep ediniz, kendiniz temas etmemeye gayret ediniz.
• Dışardan gelen herhangi bir şeye dokunduğunuzda ellerinizi 20 saniye kuralına uyarak yıkayınız.

Sık Sorulan Sorular

S 1: Koronavirüsün (COVID-19) hamileler üzerinde nasıl bir etkisi vardır? Hamile kadınlar enfeksiyona karşı daha hassas mıdır?

Şu anda gebelikte COVID-19 bulaşması durumunda diğer sağlıklı yetişkinlerden daha fazla hastalanma şansının olup olmadığını veya sonuç olarak ciddi hastalığa yakalanma olasılıklarının daha yüksek olup olmadığını bilmiyoruz. Ancak, hamile kadınlar gebelik süresince vücutlarında ciddi enfeksiyon riskini artırabilecek değişiklikler yaşarlar. İlgili diğer koronavirüs enfeksiyonlarının (SARS-CoV, MERS-CoV) ve influenza salgınları sırasında yapılan çalışmalar, hamile kadınların bu tür hastalıklara daha duyarlı olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, Çin’den elde edilen sınırlı verilere göre zatürree gibi daha şiddetli semptomların yaşlı insanlarda, bağışıklık sistemi zayıflamış veya uzun süreli rahatsızlıklarda daha yaygın olduğu görülmektedir. Şimdiye kadar, bu enfeksiyonu alan hamile kadınların diğer sağlıklı bireylerden daha ciddi komplikasyon riski altında olduğuna dair bir kanıt yoktur. Yine Çin’de COVID-19 ile üçüncü trimesterdeki dokuz kadından elde edilen veriler, hamileliğin sonuna yakın şiddetli enfeksiyonun doğumun zamanlamasını ve doğum yolunu etkileyebileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle de, COVID-19 belirtileri (yüksek ateş, sürekli öksürük, nefes darlığı, halsizlik ve şiddetli kas ağrısı) olabileceğini düşünüyorsanız, bilgi için Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) Koronavirüs (COVİD-19) Danışma Hattı ALO 184’ü arayabilirsiniz.

Yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı, kas ağrısı ve halsizlik var ise veya daha ciddi semptomlar geliştirirseniz veya iyileşmeniz gecikirse, daha fazla bakım gerektiren daha önemli bir akciğer enfeksiyonu geliştirdiğinizin bir işareti olabilir. Eğer, belirtilerinizin kötüleştiğini düşünüyorsanız veya daha iyiye gitmiyorsanız, daha fazla bilgi ve tavsiye için doğum öncesi bakım hizmeti aldığınız hekiminizi veya 112 ACİL Çağrı Merkezini aramanız gerekir.

Virüs bulaştıktan sonra hastalık belirtilerinin görülmesi için yaklaşık 14 günlük bir kuluçka süresi vardır. Bu sebeple doğuma yakın enfekte olmuş hamilelerde henüz hastalık bulguları ortaya çıkmamış bile olsa, doğumdan sonra hastalık bulguları görülebilir. Böyle bir durumda mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Tüm dünyada görülen olgulardan ve yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre korona virüs enfeksiyonu doğum şeklini etkilemez. Enfeksiyon sebebi ile sezaryene gerek yoktur”

S 2: Hamileler, gebelik sırasında COVID-19’u bebeklerine geçirebilir mi?

Bu çok yeni bir virüs olduğundan, tüm dünyadaki uzmanlar da bu konuda kısıtlı bilgilere sahiptirler. Şimdiye kadar COVID-19’un düşük yapma riskini artırdığına dair kanıt yoktur.

Ayrıca, hamileyken veya doğum sırasında virüsün bebeğe geçebileceğine dair de herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. COVID-19’lu hamile kadınlarla ilgili küçük çaptaki bazı yayınlarda, virüs yeni doğanlarda veya amniyotik sıvı veya anne sütü örneklerinde bulunmamıştır. Diğer koronavirüslerde (MERS-CoV ve SARS-CoV) intrauterin iletim hakkında bilgi sınırlı olmasına rağmen, bu enfeksiyonlar için de anneden – bebeğe bulaşma bildirilmemiştir. Çin’den bildirilmiş başka bir raporda, doğumdan sonra koronavirüs enfeksiyonu olan dört kadının yeni doğan bebeklerinde enfeksiyon olduğuna dair hiçbir kanıt bulunamamıştır. Ancak, İngiltere’de enfeksiyon geçiren birkaç günlük yenidoğan bebek vakaları bildirilmiştir. Bazı uzmanların görüşü bebeğin hamilelik sırasında maruz kalma ihtimalinin düşük olduğudur. Bu iki vakada da anneden-bebeğe geçişin doğumdan önce mi yoksa hemen sonra mı olduğu belirsizliğini korumaktadır. COVID-19’un doğumdan sonra, enfeksiyöz solunum damlacıkları yoluyla anneden yenidoğana geçmesi olasılığı endişe vericidir. Ancak şu anda, olası bir COVID-19 maruziyeti olsa bile, hastalık belirtisi olmayan kadınları bebeklerinden ayırmak için herhangi bir tavsiye yoktur. Bununla birlikte, bu öneriler kılavuzlar hızla geliştikçe değişebilir. İngiltere, gebelik sırasında COVID-19’u geliştiren tüm kadınları ve yeni doğan bebeklerini yakın gözetim altında tutmaktadır.

S 3: Koronavirüse (COVID-19) yakalanma riskini azaltmak için ne yapılabilir?

Türkiye’de önemle yapılması gereken, Sağlık Bakanlığının Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID- 19) ile ilgili web sayfasında (https://covid19.saglik.gov.tr/tr/ ) yayınlanan bilgileri takip etmektir. Hamile kadınlar için bazı koruyucu önerileri özetleyecek olursak:

• Düzenli olarak ellerinizi yıkayınız (televizyonlarda, internette ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz)
• Siz veya ailenizdeki herhangi biri öksürdüğünde veya hapşırdığında tek kullanımlık mendil kullanınız, çöpe atınız ve ellerinizi yıkayınız
• Koronavirüs belirtileri (yüksek ateş, sürekli öksürük, nefes darlığı) gösteren biriyle temastan kaçınınız.
• Mümkün olduğunca toplu taşıma araçlarını kullanmaktan kaçınınız.
• Mümkünse evden dışarı çıkmayınız.
• Kamusal alanlarda büyük ve küçük toplantılardan kaçınınız. İnsanların bir araya geldiği kapalı alanlarda (restoranlar, kafeler, eğlence merkezleri ve benzeri mekanlar) enfeksiyonlar kolayca yayıldığı için, şu anda kapanmışlardır. Banka (saat 12:00-17:00 açık), eczane (saat 9:00-19:00 açık), market (saat 9:00-20:00 açık) ihtiyaçlarınızı temin edebilmeniz için açık oldukları saatlerde kısıtlı sayıda kişilere hizmet sunmaktadırlar. Ancak, günlük gereksinimleriniz için mecbur kalmadıkça siz evden dışarı çıkmayınız, aile fertlerinden temin etmelerini isteyiniz.
• Arkadaşlarınızla ve akrabalarınızla buluşmaktan kaçınınız. Telefon, internet ve sosyal medya gibi uzak teknolojileri kullanarak iletişim halinde olunuz.
• Aile Hekiminize veya diğer önemli hizmetlere başvurmak için telefon veya çevrimiçi internet hizmetlerini kullanınız.
• Gebeliğinizin üçüncü üç aylık dönemindeyseniz (28 haftadan fazla hamile iseniz), sosyal mesafeye (1,5 metre) ve başkalarıyla teması en aza indirmeye özellikle dikkat etmelisiniz.
• Üçüncü üç aylık döneminizde (28 haftadan fazla hamile) veya kalp veya akciğer hastalığı gibi altta yatan bir sağlık sorununuz varsa, mümkünse evden çıkmamalı, koronavirüs bulguları olan herhangi biriyle temastan kaçınmalı ve gereksiz yere sosyal iletişimi önemli ölçüde azaltmalısınız, mutlaka hekiminizle iletişim içinde olmalısınız.

S 4: Bir sağlık çalışanı hamile ise nelere dikkat etmesi gerekir?

Tüm sağlık çalışanları gibi hamile sağlık çalışanları da, sağlık kuruluşlarında kendilerinin ve diğerlerinin güvenliğini sağlamak için sağlık tesislerine ilişkin güncellenmiş enfeksiyon kontrol yönergelerini okumalı ve bunlara kendisi için de uymalıdır.

Gebeliği 28 haftadan küçük olan sağlık çalışanları için tavsiyeler:

Gebeliğin birinci veya ikinci üç aylık dönemindeyseniz (28 haftadan daha az), altta yatan herhangi bir sağlık sorununuz yok ise, sosyal mesafeyi uygulamalısınız, ancak gerekli önlemler alındığı takdirde hastayla doğrudan iletişim içinde çalışmaya devam edebilirsiniz. Mümkünse, koronavirüs enfeksiyonu şüphesi olan veya doğrulanan hastalara bakmaktan kaçınmalısınız. Bu mümkün değilse, kişisel koruyucu ekipman (KKD) kullanmalı ve kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılmasını sağlamalısınız. Ameliyathaneler, solunum odaları ve yoğun bakım / en üst düzeyde yoğun bakım birimleri gibi bazı çalışma ortamlarında, tüm gebe kadınlar için virüse maruz kalma riski daha yüksektir ve bu ortamlardaki tüm sağlık çalışanlarının uygun KKD’leri kullanmaları önerilir.

Gebeliği 28 haftalık veya daha ileri olan ve/veya altta yatan sağlık sorunu olan hamile sağlık çalışanları için tavsiyeler:

Gebeliğin üçüncü üç aylık döneminizdeyseniz (28 haftadan fazla hamile iseniz) ve/veya altta yatan bir sağlık durumunuz varsa (kalp veya akciğer hastalığı gibi) doğrudan COVID-19 hastasına müdahaleden kaçınmalısınız. Koronavirüs semptomları olan herhangi biriyle temastan kaçınmalı ve gereksiz sosyal teması önemli ölçüde azaltmalısınız.

Üçüncü üç aylık dönemdeki gebe sağlık çalışanları, mümkün oldukça hastalarla doğrudan temas etmesini gerektirmeyen ortamlarda çalıştırılmalıdırlar.

S 5: Doğum öncesi bakım almak için randevulara gidilmeli mi?

Hamileyken ve yeni bir bebeğiniz olduğunda doğum öncesi ve doğum sonrası bakım hizmeti almak, sizin ve bebeğinizin sağlığının korunması için çok önemlidir. Önümüzdeki günlerde rutin bir tarama, randevu veya ziyaretiniz varsa, tavsiye ve bir plan için lütfen Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayınız.

Koronavirüsü düşündüren semptomlarınız varsa Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayınız. Onlardan ne yapmanız ve nereye başvurmanız gerektiği konusunda bilgi alabilirsiniz. Herhangi bir hastaneye veya sağlık kuruluşuna gitmemelisiniz.

S 6: Koronavirüsü olabileceğinizi veya COVID-19’a maruz kalabileceğinizi düşünüyorsanız ne yapmanız gerekir?

Hamileyseniz ve şunlardan herhangi birine sahipseniz:

• ateş, (38 dereceden az)
• kuru öksürük,
• halsizlik
• kas ağrısı varsa

7 gün evde kalmalısınız. Aile hekiminize, eczane veya hastaneye gitmeyiniz. Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayarak bilgi alabilirsiniz.

Özellikle önünüzdeki 7 gün içinde rutin randevularınız varsa, belirtileriniz düzelmemiş ise, hatta koronavirüsü düşündüren yüksek ateş (38 derece veya daha fazla), sürekli öksürük, halsizlik, kas ağrısı gibi semptomlarınız olduğunu bildirmek için Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayınız.

• belirtileriniz 7 gün sonra düzelmez ise,
• ateşiniz hala yüksek seyrederse,
• öksürük arttı ise,
• nefes darlığı çekiyorsanız,
• evde belirtilerinizle baş edemeyeceğinizi hissediyorsanız,
• durumunuz kötüleşiyor ise

Koronavirüs (COVİD-19) Danışma Hattı ALO 184’ü veya 112 ACİL Çağrı Merkezini aramanız gerekir.

S 7: Koronavirüs için nasıl test yaptırılır?

Koronavirüs enfeksiyonunu teşhis etme süreci hızla değişmektedir. Şu anda, sadece hastaneye kabul edilmesini gerektiren ciddi semptomları olan kişiler test edilmektedir.

Eğer doktorunuz bir test yapılması gerektiğini düşünürse, hamile olduğunuzdan bağımsız olarak test edilen herkesle aynı şekilde test edilirsiniz. Şu anda, test ağzınızdan ve burnunuzdan alınan sürüntülerle yapılır. Ayrıca tükürük ve mukus karışımı olan balgamı öksürmeniz de istenebilir.

S 8: Koronavirüs için yapılan test pozitif çıkarsa ne yapılmalıdır?

Koronavirüs için test pozitif çıkarsa, Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktorunuzu sizde COVID-19 teşhis edildiği konusunda haberdar etmeniz önerilir. Durumunuz ciddi değil ise evde iyileşmeniz tavsiye edilir. Ancak sizin ve/veya bebeğinizin sağlık durumunuzu bozacak daha şiddetli semptomlarınız varsa, hastanede tedavi olmanız gerekebilir.

S 9: Neden kendinizi tecrit etmeniz istenebilir (sosyal teması azaltmak yerine)?

Kendinizi tamamen izole etmeniz tavsiye edilebilir, çünkü:

• Yüksek ateş (38 derece veya daha fazla),
• yeni, sürekli öksürük gibi koronavirüs semptomlarınızın olması,
• koronavirüs testinizin pozitif çıkması nedeniyle tüm aile fertlerinden izole biçimde evde iyileşmeniz tavsiye edilmiştir.

S 10: Kendi kendinizi tecrit etmeniz (öz-izolasyon) istenirse ne yapmalısınız?

Kendini izole etmeleri tavsiye edilen hamile kadınlar evinde kapalı kalmalı ve 7 gün boyunca başkalarıyla temastan kaçınmalıdır. Diğer aile fertleri ile birlikte yaşıyorsanız, enfeksiyonun ev dışına yayılmasını önlemek için onlar da evde en az 14 gün kalmalıdırlar. Daha önce bahsedilen öz-izolasyon kuralları dikkate alınmalıdır.

S 11: Koronavirüsten iyileştikten sonra hamile kadının bakımı nasıl yapılmalıdır?

COVID-19’dan iyileştikten sonra (koronavirüs testiniz negatif çıktığında), Aile Hekiminiz veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktorunuzu telefonla arayınız. Bebeğinizin iyi olup olmadığını kontrol etmek için iyileşmenizden en az iki hafta sonra bir ultrason taraması yapılması için size randevu verebilirler.

Koronavirüsten iyileştiyseniz ve doğumdan önce koronavirüsü testiniz negatif çıkmış ise, nerede ve nasıl doğum yaptığınız geçirmiş olduğunuz COVID-19 hastalığınızdan etkilenmeyecektir. Ancak doğum sonrası ziyaretçi sayıları önerilen sosyal mesafeyi teşvik etmek için kısıtlanabilir.

S 12: Öz-izolasyon sırasında kendinizi iyi hissetmezseniz, bebeğinizin sağlığı konusunda endişelenirseniz ya da doğum sancılarınız başlamış ise ne yapabilirsiniz?

Kendini izole eden hamile kadınların, acil hamilelik veya tıbbi bakıma ihtiyaç duymadıkça Aile Hekimine veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktoruna gitmemeleri önerilmektedir.

Öz izolasyon dönemi sırasında kendinizin veya doğmamış bebeğinizin sağlığı hakkında endişeleriniz varsa, veya doğum sancılarınızın başladığını düşünüyorsanız Aile Hekiminiz veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktorunuzla iletişime geçiniz. Hastaneye gitmeniz gerekip gerekmediği de dahil olmak üzere size daha fazla tavsiye sağlayacaktır.

Hastaneye gidilmesi tavsiye edilirse, hastaneye gitmek için özel ulaşım yoluyla seyahat etmeniz veya hasta nakil ambulansı ile götürülmeniz ve doğum triyaj resepsiyonunu COVID- 19 hastası olduğunuz konusunda uyarmanız gerekmektedir.

Şu anda vajinal yolla doğum yapamayacağınızı veya sezaryen doğum yapmanın daha güvenli olacağını gösteren hiçbir kanıt yoktur. Bu nedenle, doktorunuzun doğum seçeneklerine göre doğumunuzun gerçekleşmesi sağlanabilir. Bununla birlikte, solunum rahatsızlığınız (nefes alma) bebeğinizin acilen doğması gerektiğini gösteriyorsa, doktorunuzn sezaryen doğumu önerebilir.

S 13: Doğumdan sonra bebeğiniz koronavirüs için test edilir mi?

Evet, bebeğinizin doğduğu sırada sizde koronavirüs şüphesi varsa veya koronavirüs testiniz pozitif ise, bebeğiniz koronavirüs açısından test edilmelidir.

• Bebeğinize, göğüs pompanıza veya şişelerinize dokunmadan önce ellerinizi yıkayınız.
• Emzirirken öksürmek veya hapşırmaktan kaçınınız.
• Emzirirken yüz maskesi takınız.
• Anne sütü elle veya elektrikli göğüs pompasıyla biriktiriliyorsa, herhangi bir pompa veya şişe parçasına dokunmadan önce eller yıkanmalıdır. Kaynakça:

S 14: Doğumdan önce veya sonra annede COVID-19 hastalığı gelişirse yine de bebeğini emzirebilir mi?

Anne sütü çoğu bebek için en iyi beslenme kaynağıdır. COVID-19 hakkında yeterli bilgi bulunmaması ile birlikte, bugüne kadar elde edilen sınırlı verilerde anne sütünde koronavirüsü tanımlanmamıştır. COVID-19’u doğrulanmış veya şüphelenilen bir anneye, bebeğe dokunmadan önce aşağıdaki önlemleri alması önerilir:

• Bebeğinize, göğüs pompanıza veya şişelerinize dokunmadan önce ellerinizi yıkayınız.
• Emzirirken öksürmek veya hapşırmaktan kaçınınız.
• Emzirirken yüz maskesi takınız.
• Anne sütü elle veya elektrikli göğüs pompasıyla biriktiriliyorsa, herhangi bir pompa veya şişe parçasına dokunmadan önce eller yıkanmalıdır.
• Her kullanımdan sonra uygun pompa temizliği için önerileri takip edilmelidir.
• Hatta, anne sütü bebeğe mümkünse sağlıklı bir birey tarafından verilmelidir.

Kaynakça

1. COVID-19 yayılmaya devam ederken, hamile ve emziren kadınlar gereken önlemleri almalı https://turkey.unfpa.org/tr/news/covid-19-yay%C4%B1lmaya-devam-ederken-hamile-ve- emziren-kad%C4%B1nlar-gereken-%C3%B6nlemleri-almal%C4%B1 Erişim tarihi: 25 Mart 2020
2. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA)’den yeni koronavirüs (COVID-19) ve gebelikle ilgili açıklama https://turkey.unfpa.org/tr/publications/birle%C5%9Fmi%C5%9F-milletler- n%C3%BCfus-fonu-unfpaden-yeni-koronavir%C3%BCs-covid-19-ve-gebelikle-ilgili Erişim tarihi: 25 Mart 2020
3. Coronavirus (COVID-19) During Pregnancy: Frequently Asked Questions for Pregnant Patients, Massachusetts General Hospital https://www.massgeneral.org/obgyn/news/faq- coronavirus-during-pregnancy Erişim tarihi: 25 Mart 2020
4. Coronavirus infection and pregnancy, Information for pregnant women and their families, Royal College of Obstetricians and Gynaecologists https://www.rcog.org.uk/en/guidelines- research-services/guidelines/coronavirus-pregnancy/covid-19-virus-infection-and- pregnancy/ Erişim tarihi: 25 Mart 2020
5. Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) https://covid19.saglik.gov.tr/tr/covid19-kimler-risk- altinda ve https://covid19.saglik.gov.tr/tr/ Erişim tarihi: 25 Mart 2020
6. COVID-19YeniKoronavirüsHastalığı,https://sagligim.gov.tr/covid-19Erişimtarihi:25Mart 2020

The post Gebelikte Coronavirüs (COVID-19) appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.