Dünyada COVID-19 pandemisi nedeniyle ülkelerin sağlık sistemlerinin yükü, odak noktası, insan gücü ve finansal kaynaklar da dahil, büyük oranda bu hastalıkla ilgili tanı ve tedavi hizmetlerine yönelmektedir. Bu durum diğer sağlık hizmetlerinin etkin bir şekilde sürdürülmesini giderek zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte, salgınlar sırasında da, insanların cinsel ve üreme sağlığı (CSÜS) gereksinimleri devam etmektedir. Bu süreçte Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), üreme ve cinsel sağlık hizmetini COVID-19 yanıtında yüksek öncelikli temel bir sağlık hizmeti olarak sınıflandırmıştır^[1]

Bu hizmetler kapsamında “aile planlaması” hizmetleri anne ve çocuk sağlığı açısından hayat kurtarıcıdır ve her zaman olduğu gibi salgın koşullarında da çok önemlidir. Cinsel aktivite COVID-19 salgını ile sona ermez, bu nedenle insanların etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanmaya başlamak veya devam etmek için gerekli olan bilgilere ve hizmetlere erişebilmelerini sağlamak konusu önemlidir. İstenmeyen gebelikleri önlemek için uygulanan doğum kontrolü, kadınları istenmeyen gebeliklerin olumsuz sağlık sonuçlarından korumaya yardımcı olur. Etkili kontrasepsiyon (doğum kontrolü) ile, istenmeyen gebeliklerin önlenmesinin yanı sıra, güvenli olmayan düşük (gebelik sonlandırma) veya ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (HIV dahil) ile ilişkili olumsuz sağlık sonuçları da önlenerek, COVID-19’u nedeniyle zaten yoğun çalışan sağlık sistemleri üzerindeki gereksiz ek yükü hafifletebilir. Bunların yanı sıra, etkili doğum kontrol yöntemlerine erişim, istenmeyen gebelikleri önleyerek anne ölümlerini azaltmak, böylece bireylerin fiziksel ve zihinsel sağlığını korumak için en uygun, maliyet-etkin müdahalelerden biridir. Bu nedenlerle de insanların salgın sırasında da kontraseptifler (doğum kontrolü) ile ilgili bilgi ve hizmetlere erişimlerinin sağlanması önemlidir. 

Bireylerin aile planlaması konusunda bilgiye erişimini kolaylaştırmak için özellikle birinci basamak sağlık kuruluşlarında telefonla veya çevrim içi olarak danışmanlık verilmelidir. Elbette, bu hizmetlerin bu şekilde verildiği, afiş ve broşürler ile ve medya aracılığı topluma duyurulmalıdır. Kadınların ek bir sağlık problemi varsa, hangi yöntemi seçebileceği konusunda bilgi almaları için veya emziriyorsa hangi yöntemi kullanabileceği (minipill, laktasyonel amenore metodu, doğal aile planlaması yöntemlerinden doğurganlık bilincine dayalı yöntemler) konusunda birinci basamak sağlık kuruluşlarından sağlanan bu tür “uzaktan” danışmanlık hizmetlerinin çok büyük önemi vardır. Bu hizmetlere erişemeyenlerin reçetesiz uygulanabilen yöntemlere (kondom, diyafram, spermisitler vb.) yönelmeleri önerilebilir. Elbette kadınlar ve eşleri, kendileri için kabul edilebilir ve güvenli olan herhangi bir modern kontraseptif yöntemi seçebilirler. Ancak, evde kalma ve hareket kısıtlamaları, malzeme yetersizliği ve sağlık personeline ve hizmetlerine yönelik artan talepler nedeniyle, normal zamanlarda mevcut olan tüm doğum kontrol yöntemlerine erişmek zor olabilir^[2]. Eğitimli bir personel tarafından verilecek sağlık hizmetlerine erişene kadar RİA kullananların RİA’yı çıkartmak/değiştirmek gibi hizmetler bu acil koşullar altında pek mümkün olmayabilir. Sağlık sistemi bu acil koşullarda, önerilen kullanım süresinden sonra RİA gibi uzun etkili yöntemlerin sonlandırılmasına öncelik veremeyecektir. RİA gibi uzun etkili yöntemlerin çıkarılmasının gecikmesinden kaynaklanan tıbbi bir sorun yoktur, kadınlar kullanmaya devam edebilirler. 

Geçmişteki küresel acil sağlık durumlarında, güvenli düşük (gebelik sonlandırma) hizmetlerine erişimin krizler sırasında olumsuz etkilenebildiği görülmüştür. Salgın nedeniyle ülkelerde sağlık sistemleri üzerindeki artan yük ve evde kalma, karantina koşulları, hareketi kısıtlayan durumlar da bu hizmetlere erişimi de önemli ölçüde zorlaştırmaktadır¹. Gebelik sonlandırma zamana duyarlı bir hizmettir, gecikmeler ve reddetme durumları güvenli olmayan düşüklere yol açabilir. Sosyal devlet, bireylerin istenmeyen ve/veya yaşamlarını veya sağlıklarını tehdit eden bir gebelikle karşılaştıklarında güvenli olmayan düşük yapmak zorunda kalmamalarını sağlamakla yükümlüdür. Bu nedenle, istenmeyen gebeliklerin sağlıklı ve güvenli koşullarda sonlandırılması hizmetleri temel bir kadın sağlığı hizmeti olarak düşünülmeli ve bu salgın koşulları altında dahi hazır, destek bir hizmet olarak bulundurulmalıdır¹.

Bu amaçla sağlık hizmetleri yöneticilerin şunları dikkate alması gerekir:

• Mümkün olduğunca çok sayıda kişinin bu süre zarfında bilgi ve doğum kontrol yöntemlerine erişmesini sağlamak için yenilikçi stratejilerin planlanması ve geliştirilmesi
• Bireylerin hangi doğum kontrol yöntemlerini kullanacakları ve bunlara nasıl erişilebilecekleri konusunda karar vermelerine yardımcı olmak için cep telefonu ve dijital teknolojilerin kullanımını artırılması
• Sağlık çalışanlarının aile planlaması ve gebeliğin sağlıklı koşullarda sonlandırılması (isteyerek düşük) bilgi ve hizmetlerini mümkün olduğunca ulusal yönergelere göre sunmalarının sağlanması. (Bu, özellikle gebeliğin kadının sağlığı açısından yüksek risk oluşturduğu durumlarda önemlidir)
• Eczaneler, çevrimiçi platformlar ve diğer satış yerleri gibi sağlık kurumları dışındaki yerlerde kontraseptif (doğum kontrolü) hizmetlerin (hem bilgi, hem de yöntemlere erişim) kullanılabilirliğinin genişletilmesi. 
• Korunmasız cinsel ilişki sonrası acil kontrasepsiyona (ertesi gün korunma) erişimin sağlanması
• Sağlık hizmetlerine erişebilecekleri doğum sonrası ve gebelik sonlandırma işlemi sonrasında doğum kontrol yöntemlerine erişimin etkinleştirilmesi.²

Bunların yanı sıra, salgın koşullarında da cinsel sağlık üreme sağlığı hizmetleri kapsamında olan ve anne ve çocuk sağlığı açısından hayati önemi bulunan, “güvenli annelik” hizmetlerinin de nitelikli bir şekilde sürdürülmesine ihtiyaç vardır. Bu kapsamda, birinci basamak sağlık kuruluşlarında gebe kadınlara yönelik verilmesi gereken doğum öncesi bakım hizmetlerinin sürdürülmesine ve doğumların sağlık personeli tarafından, bir sağlık kuruluşunda sağlıklı ve güvenli bir şekilde gerçekleşmesinin sağlanmasına ve doğum sonrası anne ve yenidoğana yönelik gerekli sağlık hizmetlerinin nitelikli bir şekilde sürdürülmesi sağlanmalıdır.

^[1] https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/26410397.2020.1758394?utm_source=Newsletter&utm_campaign=66555bfdb2-EMAIL_CAMPAIGN_2020_04_20_12_01&utm_medium=email&utm_term=0_018d392124-66555bfdb2-109206861

^[2]https://www.who.int/reproductivehealth/publications/emergencies/COVID-19-SRH/en/

Bu doküman Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış ve Dr. Anıl Başpınar tarafından 22.04.2020 tarihinde hazırlanmıştır.

The post COVID-19 Pandemisinde Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayanlar: Nevin Şenol (Kadın Çalışmaları Uzmanı) – Ayşe Akın (Halk Sağlığı ve Kadın Hastalıkları Doğum Uzmanı)

Günümüzde tüm toplumu, her bir bireyi, ülkelerin – sağlığını olduğu kadar “sağlık sistemleri, eğitim, ekonomi, gibi diğer tüm yaşamsal sistemlerini de” etkileyen ciddi bir Halk Sağlığı sorunu ile karşı karşıya olduğumuz bu günlerde, daha az akla gelen“ toplumsal cinsiyet bağlamında bazı hususlarda çok özet olarak ilgililerin dikkatini çekmek amacı ile bu “özet yazı” hazırlanmıştır:

Covid-19 salgınıyla yapılacak mücadelede, toplumsal cinsiyet normları ve rollerinin kadın ve kız çocuklarının salgından etkilenme biçimlerini farklılaştırdığı asla göz ardı edilmemelidir.

• Covid-19 salgınında en ön safta mücadele veren en fazla risk altında olan grup hiç kuşkusuz sağlık çalışanlarıdır. Bilindiği gibi Sağlık çalışanlarının yüzde 70’ini kadınlar oluşturmaktadır, dolayısıyla salgında enfekte olma riskleri çok yüksektir. Bu nedenle, kendilerine gerekli nitelik ve yeterli sayıda maske, tulum, eldiven vs. gibi koruyucu malzeme tedariki, belli aralıklarla kendilerine test yapılması çok önemlidir.
• Ayrıca, kadın sağlık çalışanlarının cinsel ve üreme sağlığı ihtiyaçları özellikle karşılanmalı, işyerinde ayrımcılığa uğrama riskleri ortadan kaldırılmalıdır.
• Kadınlara, özel yaşamlarında taşıdıkları çocuk, yaşlı bakımı ve ev işlerine ilişkin yük ve kaygılarının en aza indirgenmesi için özel destekler sağlanmalıdır.
• Salgında artan stres ve stresi artıran işsizlik, geçim sıkıntıları kadın ve kız çocuklarının eviçi şiddete uğrama riskini artmaktadır. Üstelik salgınlarda kadın ve kız çocuklarını eviçi şiddetten koruması gereken kurumlar işlevlerini yerine getirmekte yetersiz kalabilirler. Dolayısıyla kadına yönelik şiddeti önlemek için mevcut başvuru ve koruma sistemi salgın şartlarına uyarlanmalıdır. 6284 sayılı Yasanın tam olarak uygulanması için gereken yapılmalıdır.
• Salgın hastalıklar sürecinde işyerlerinin kapanması, ekonomik faaliyetlerin sekteye uğraması vb. nedenlerle işten çıkarılanların en başında kadınlar gelmektedir. Esasen kadınların işgücüne katılım ve istihdam oranları erkeklerin çok gerisindedir, salgınlar bu eşitsizliği artırmaktadır ve artıracaktır. İşten çıkarmalar yasaklanmalı ve işten çıkarılanların gelir kaybı işveren ve devlet tarafından karşılanmalıdır. Bu bağlamda, yaygın kadın yoksulluğunu da unutmamak gerekir. Özellikle yaşlılar ve çocuklar ülkemizde en yoksul kesimi oluşturmaktadır. Salgının her türlü ayrımcılığı özellikle de cinsiyet ve yaş ayrımcılığını körükleme riski her zaman akılda tutulmalıdır ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Hamile kadınlar, özellikle akciğer hastalıkları gibi ek hastalıkları olanlar, loğusa ve emziren kadınlar, salgınlarda riskli gruplar arasındadır. Onlar için güvenli ve işleyen bir sosyal ve sağlık sistemini ayakta tutmak özel önem taşır.
• Cinsel ve üreme sağlığı ve hakları salgın sırasında öncelikli olarak ele alınması gereken önemli bir halk sağlığı meselesidir. Salgın sırasında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinin, araç-gereçlerinin tedarik zinciri bozulup bunların arzında sorunlar yaşanabilir. Kadınların bu hizmetlere nasıl ulaşacağı ve araçların nerelerden bulunabileceği veya nereye başvuracağı hakkında bilgilendirilmesi ve bunlara erişiminin kolaylaştırılması gerekir.
• Salgın sırasında okulların kapanması ve çocukların ve tüm aile fertlerinin evde bulunması, evde hijyen, gıda güvenliği vb.yi sağlamaları beklendiği için, kadınların iş yükleri artmaktadır. Daha da önemlisi aile içinde hastalara ve salgın hastalığa yakalananlara bakan genellikle kadınladır. Bu da kadınların enfekte olma oranını yükseltmektedir. Bu nedenle kamu, kadının iş yükünü çeşitli yollarla ve mutlaka hafifletmelidir.
• Surveyans ve mücadele sistemi cinsiyet, yaş ve gebelik ayrımlı dataları içermelidir.
• Sosyal mobilizasyonda belirleyici rolü olan kadınları salgınla mücadelede kararlara katılımının sağlanması karar süreçlerinde yer almaları yukarıda sayılanlar kadar önemli bir diğer konudur. Örneğin Merezi Bilim ve il pandemi kurullarında toplumsal cinsiyet çalışmaları yapan akademisyenlerin ve/veya kadın kuruluşlarının temsil edilmesi gerekir.
• Çoğunlukla insan onuruna uygun barınma koşullarından mahrum, temiz suya, yeterli gıdaya ve hijyenik koşullara sahip olmadıkları için koronavirüse karşı korunmasız durumda olan tüm mülteci kadınların, sağlık kontrollerinin acilen yapılmasını ve kayıtlı ya da kayıtsız tüm mülteci kadınların sağlık hizmetlerinden koşulsuz, şartsız yararlandırılmasını gerekir.
• Sağlık hizmetlerinin başarısında, “sektörler ve disiplinler arası yeterli iletişim ve işbirliğinin yapılması kilit faktörlerdir. Salgın durumlarında bu iletişim ve işbirliği daha da önem kazanmaktadır. Dolayısı ile Devlet, tüm kamu kurum ve kuruluşları, Üniversiteler, sivil toplum kuruluşları(STKlar), özellikle kadın örgütleri ve yerel Yönetimler belli bir koordinasyonla yürütülecek bu işbirliğinde mutlaka yer almalı, bu işbirliklerinde “toplumsal cinsiyete duyarlı yaklaşımlar” gerçekleştirilmelidir.

Diğer bazı ülkelerde neler yapılıyor: (Türkiye’deki uygulamaları için de örnek teşkil edebilir)

• Fransa sağlık çalışanlarının çocukları için hastanelere yakın ve salgın şartlarında çalışan kreşler açıyor, yine kalabilmeleri için hastane yakınındaki otelleri sağlık çalışanları için tahsis ediyor.
• İspanyada eczaneler ile kadına karşı şiddetin önlenmesi için “mascarilla19” “maske 19” kampanyası gerçekleştiriyor. Şiddete uğrayan kadın, şiddet uygulayanla aynı evde olduğu için çoğu zaman yardım hatlarını arayamıyor, bu durumda eczaneye gidip “maske 19” isteyince eczacı doğrudan yardım hattını arıyor.
• Fransa Eşitlik Bakanlığı tarafından İspanya’daki uygulama paralelindeuygulama başlatılıyor. Şiddete uğrayan kadın eczaneye gidip ya da gitmede telefonla “maske 19” isteyince eczacı doğrudan yardım hattını arıyor.
• Fransa İçişleri Bakanlığı şiddet gören kadınların kriz döneminde kalabilmeleri için20000 gecelik otel rezervasyonuna bütçe ayırıyor (Türkiye’de de Aile Bakanlığı ve/veya belediyeler bunu yapabilir bunun için gerekli bütçeler kendilerine tahsis edilmelidir).
• Fransa İçişleri Bakanlığı süpermarketlerde kadınlar için başvuru/danışma standları açıyor. Bu standların sayısı 200’ü aşmış durumda.
• İtalyan kadınlar, kadınları koruyacak bir resmi koruma emrinin bir an önce çıkarılmasını talep ediyor. (Bizde de İçişleri Bakanlığı 81 il valiliğine 6284 sayılı Yasanın eksiksiz uygulanması için “yeni bir genelge” gönderebilir, Adalet Bakanlığı benzer bir girişimde bulunabilir, illerde yeni kurulan pandemi kurullarında kadınların temsili sağlanabilir)
• Avusturalya hükümeti korona virüs krizi nedeniyle artan şiddeti önlemek ve mağdur kadınları desteklemek üzere 92 milyon dolarlık bir destek paketi hazırlıyor.
• İngiltere’de göçmen kadınlar için “silent touch” uygulamasının kullanılması teşvik edilmekte. Bu hatta tuşa basınca konuşmadan yardım isteniliyor. Ülkemizde KADES uygulaması, benzer bir uygulamadır ancak tam olarak çalışması henüz sağlanamamıştır.

Benzer örnekler daha da artırılabilir.

The post Toplumsal Cinsiyet Bakışı ile COVİD-19 Salgınında Dikkate Alınması Gereken Bazı Özet Bilgiler appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayan : Dr. Anıl Başpınar ve Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) salgını yalnızca bir sağlık sorunu olmaktan çıkmış olup, toplumsal hayatımız üzerinde etkiler oluşturmaya başlamıştır. COVID-19 ile mücadelenin merkezinde, bakım ve müdahale çabaları ile sağlık personeli ve evde bakım sağlayanlar dikkate alındığında ağırlıklı olarak kadınlar bulunmaktadır.

Bu döküman Dr. Anıl Başpınar ve Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış tarafından 07.04.2020 tarihinde hazırlanmıştır.
Bu bilgilendirme notunun aşağıda belirtilen şekilde kaynak gösterilmek şartıyla yazılı, elektronik, vb ortamlarda kullanılması önerilmektedir: Başpınar A, Bahar Özvarış Ş. Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) ve Toplum İçin Bilgilendirme Notu (2019/2020-50)
HÜTF Halk Sağlığı AD Toplum İçin Bilgilendirme Serisi-(2019/2020-) [Internet] http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/

The post YENİ KORONAVİRÜS HASTALIĞI (COVID-19) ve TOPLUMSAL CİNSİYET appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Hazırlayan : Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış

Bilindiği gibi şu anda Covid-19 pandemisi ile mücadele ve kriz sürerken dünyada dört milyar insan önlem olarak evlerine kapanmış durumdalar. Bu durum, giderek artmakta olan görünmeyen bir salgını, ölümcül bir tehlikeyi de beraberinde getirmektedir. Böylesi kritik dönemler bir yandan kadınların yaşadıkları şiddetin, kadın cinayetlerinin, tacizin, tecavüzün artmasına yol açarken, bir yandan da bunların üstünün örtülmesine ve görünmez kılınmasına neden olmaktadır.

Bu döküman Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış tarafından 09.04.2020 tarihinde hazırlanmıştır.
Bu bilgilendirme notunun aşağıda belirtilen şekilde kaynak gösterilmek şartıyla yazılı, elektronik, vb ortamlarda kullanılması önerilmektedir: Bahar Özvarış Ş. Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) ve Toplum İçin Bilgilendirme Notu (2019/2020-51)
HÜTF Halk Sağlığı AD Toplum İçin Bilgilendirme Serisi-(2019/2020-) [Internet] http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/

The post Korona Günlerinde Görünmeyen İkinci Salgın: “Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddet!” appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

HAZIRLAYAN: DR. DİLEK ASLAN / 12.04.2020

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) bir pandemi[1] durumudur. Mevcut bilimsel veriler hastalığa neden olan virüsün bulaşma aşamasında cinsiyet özelinde bir seçim yapıp yapmadığı konusunun henüz net olmadığını, ancak salgına küresel yanıt konusunda cinsiyetler arası farklılıklar olduğunu işaret etmektedir. Bu konuda the Lancet dergisinde 11.4.2020 tarihinde bir “Editoryal” makale yayınlamıştır. Makale[2] kapsamında salgın süreci ile ilgili aşağıda özetlenmeye çalışılan biyolojik cinsiyet ve toplumun cinsiyetlere atfettiği roller olarak tanımlanan toplumsal cinsiyet[3] farklılıkları ele alınmıştır:

1. Hastalık nedeniyle erkekler daha fazla ölmektedir. Bu durumla ilgili aşağıdaki açıklamalar bilinmelidir:
   • Çoklu hastalık durumları erkeklerde daha fazla görülmektedir.
     • Hipertansiyon
     • Kalp ve damar hastalıkları
     • Akciğer hastalıkları
   • Adı geçen hastalıkların risk faktörleri arasında olan tütün ve alkol kullanımı erkekler arasında daha yaygındır.
2. Pandemi sürecinde kadınlara özel aşağıdaki konuların dikkate alınması ve gerekli önlemlerin planlanması yararlı olur:
   • Eşitsizlikler
   • Aile içi şiddet
   • Ev içinde bakım rolleri (çocuk, yaşlı, vb)
   • Ev işlerinde alınan sorumluluk artışı
   • Cinsel ve üreme sağlığı ile ilgili gereksinim duyulan hizmetlerin gerilemesi
   • Doğum öncesi ve sonrası bakım süreçlerinde gerileme

Cinsiyetler arası hastalık süreçlerinin farklılığının bilinmesi alınacak önlemlerin planlanması açısından son derece önemlidir. Örneğin, eşitsizlikler, aile içi şiddet, vb. pandemi sürecinde “ek” bir risk olduğu takdirde hastalığın seyrinin daha “olumsuz” etkilenmesi söz konusu olabilir. Dolayısıyla, hastalığın genel mücadele yöntemlerinin yanı sıra gereksinim temelli yaklaşımlara da ihtiyaç vardır. Bu gibi özel durumların ayrıntılı olarak tanımlanarak önlemlerin de erken dönemlerde planlanması ve uygulanması mücadelenin vazgeçilmez bileşeni olmalıdır.

[1] [Internet] https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 Erişim:12.4.2020.

[2] [Internet] https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30823-0/fulltext Erişim:12.4.2020.

[3] [Internet] https://www.who.int/health-topics/gender Erişim:12.4.2020.

The post Günün Konusu : Cinsiyet Temelli Farklar Var Mı? appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

tarafından paylaşılan Kadın Hastalıkları ve Doğum Sağlık Çalışanları için COVID-19’dan Korunma dökümanında yer alan başlıklar:

• Poliklinik muayenelerinde kendimizi nasıl koruyalım?
  • Hastalara yönelik önlemler
  • Sağlık çalışanlarına yönelik önlemler
  • Poliklinik ve muayene odası temizliğine yönelik önlemler
  • Ultrasonografi cihazının temizliği
• Doğumda kendimizi nasıl koruyalım?

Maternal – Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği

tarafından oluşturulan Gebelikte Coronavirüs Enfeksiyonu (COVID-19) Hakkında Görüş dökümanında yer alan başlıklar:

• COVID-19 ve Gebelikte Yönetim
• Seyahat
• Şüpheli Vakalarda Evde İzolasyon
• Şüpheli Vakalarda Rutin Gebelik İzlemi
• Hastanede İzolasyon ve Takip
• İntrapartum Yönetim
• Postnatal Dönem
• Emzirme konularını içermektedir.

Gebelikte Coronavirüs Enfeksiyonu (COVID-19) Hakkında Görüş (2. Bilgilendirme, 21.03.2020) dökümanında yer alan başlıklar:

• Ek radyolojik ve laboratuvar bulgular
• Tanı
• Gebelerdeki daha geniş veriler ve yönetim
• Gebe ve sağlık personeli kişisel korunma önerileri
• Tanı konmuş vakaların takibi ve tedavisi
• Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği hazırlığı
• Hastanede takipte ek öneriler
• Genel anestezi kullanımı ile ilgili yeni bilgi
• Gebede COVID-19 yaklaşım akış şeması

OLASI YADA DOĞRULANMIŞ COVID-19 OLGULARINDA ULTRASONOGRAFİ MUAYENESİ SIRASINDA ALINMASI GEREKEN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

Bu belge çok çabuk yayılan hatta asemptomatik hastalar tarafından da bulaştırılabilen yada doğrulanmış bir COVID-19 olgusunun ultrasonografi (USG) ile değerlendirilmesi ve bakımı ile ilgilenen sağlık çalışanları için enfeksiyonun yayılmasını önleme ve sağlık çalışanının kişisel olarak enfeksiyondan korunma yolları için alınması gereken önlemleri içermektedir.

The post Kadın Hastalıkları ve Doğum Sağlık Çalışanları için COVID-19’dan Korunma appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Herkesin COVID-19’un dünya çapındaki yayılımı hakkındaki haberleri takip ettiğini ve bu salgının yerel olarak gebelik sırasında ne anlama geleceği hakkında birçok soru ve endişesi olduğunu biliyoruz.

Bugüne kadar, gebe kadınların COVID-19 ile ilgili hassasiyetlerinin arttığına dair bilimsel bir kanıta rastlanmamıştır. Ancak, gebelik bazı gebe kadınların viral solunum yolu enfeksiyonlarına karşı daha hassas olacakları fiziksel değişimleri beraberinde getirmektedir. Solunum yolu hastalıkları olan gebe kadınlar, istenmeyen sonuçlarla ilgili riskin artmış olması nedeniyle en üst düzeyde öncelikle tedaviye alınmalıdır.

Gebe kadınlar tüm yetişkinler için önerildiği şekilde enfeksiyondan korunmak için, öksüren ve hapşıran kişilerle yakın temastan kaçınmak, su ve sabunla elleri yıkamak ya da alkol bazlılarla ellerini silmek, öksürürken ve hapşırırken ağız ve burnu bir mendille ya da dirsek içleriyle kapamak ve et ve yumurtayı iyi pişirmek gibi bazı önleyici tedbirleri almalıdır. Önerilen tüm tavsiyeler Dünya Sağlık Örgütü websitesinde bulunmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19 belirtileri gösteren hamile kadınlara test yapılabileceğini belirtmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü, korona virüs taşıyan annenin bebeğini emzirebileceğini bildirmektedir. Emzirme sırasında, maske takılması, bebeğe dokunma öncesi ellerin yıkanması önerilmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü, korona virüs taşıyan annenin yeni doğan bebeğiyle temasını riskli bulmamaktadır.

Öz-izolasyonda (evde kalmak) şu anda insanların şunları yapması önerilmektedir:

• Okula, işe, halka açık alanlara, gerekmedikçe sağlık kuruluşlarına gitmeyiniz.
• Toplu taşıma araçlarını kullanmayınız.
• Evde kalınız ve ziyaretçi, misafir kabul etmeyiniz.
• Pencere açarak evinizi havalandırınız.
• Şahsınıza ait havlularınızı, tabaklarınızı ve mutfak eşyalarınızı kullanarak ve farklı zamanlarda yemek yiyerek kendinizi evinizdeki diğer aile fertlerinizden mümkün olduğunca ayırınız.
• Gereksinimlerinizi temin etmek için arkadaşlarınızı, ailenizi veya teslimat hizmetlerini kullanınız, ancak getirdikleri malzemeleri dairenizin kapısının önüne bırakmalarını tavsiye ediniz.
• Evinize getirilen malzemelerin temizlenmesini aile fertlerinizden talep ediniz, kendiniz temas etmemeye gayret ediniz.
• Dışardan gelen herhangi bir şeye dokunduğunuzda ellerinizi 20 saniye kuralına uyarak yıkayınız.

Sık Sorulan Sorular

S 1: Koronavirüsün (COVID-19) hamileler üzerinde nasıl bir etkisi vardır? Hamile kadınlar enfeksiyona karşı daha hassas mıdır?

Şu anda gebelikte COVID-19 bulaşması durumunda diğer sağlıklı yetişkinlerden daha fazla hastalanma şansının olup olmadığını veya sonuç olarak ciddi hastalığa yakalanma olasılıklarının daha yüksek olup olmadığını bilmiyoruz. Ancak, hamile kadınlar gebelik süresince vücutlarında ciddi enfeksiyon riskini artırabilecek değişiklikler yaşarlar. İlgili diğer koronavirüs enfeksiyonlarının (SARS-CoV, MERS-CoV) ve influenza salgınları sırasında yapılan çalışmalar, hamile kadınların bu tür hastalıklara daha duyarlı olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, Çin’den elde edilen sınırlı verilere göre zatürree gibi daha şiddetli semptomların yaşlı insanlarda, bağışıklık sistemi zayıflamış veya uzun süreli rahatsızlıklarda daha yaygın olduğu görülmektedir. Şimdiye kadar, bu enfeksiyonu alan hamile kadınların diğer sağlıklı bireylerden daha ciddi komplikasyon riski altında olduğuna dair bir kanıt yoktur. Yine Çin’de COVID-19 ile üçüncü trimesterdeki dokuz kadından elde edilen veriler, hamileliğin sonuna yakın şiddetli enfeksiyonun doğumun zamanlamasını ve doğum yolunu etkileyebileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle de, COVID-19 belirtileri (yüksek ateş, sürekli öksürük, nefes darlığı, halsizlik ve şiddetli kas ağrısı) olabileceğini düşünüyorsanız, bilgi için Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) Koronavirüs (COVİD-19) Danışma Hattı ALO 184’ü arayabilirsiniz.

Yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı, kas ağrısı ve halsizlik var ise veya daha ciddi semptomlar geliştirirseniz veya iyileşmeniz gecikirse, daha fazla bakım gerektiren daha önemli bir akciğer enfeksiyonu geliştirdiğinizin bir işareti olabilir. Eğer, belirtilerinizin kötüleştiğini düşünüyorsanız veya daha iyiye gitmiyorsanız, daha fazla bilgi ve tavsiye için doğum öncesi bakım hizmeti aldığınız hekiminizi veya 112 ACİL Çağrı Merkezini aramanız gerekir.

Virüs bulaştıktan sonra hastalık belirtilerinin görülmesi için yaklaşık 14 günlük bir kuluçka süresi vardır. Bu sebeple doğuma yakın enfekte olmuş hamilelerde henüz hastalık bulguları ortaya çıkmamış bile olsa, doğumdan sonra hastalık bulguları görülebilir. Böyle bir durumda mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Tüm dünyada görülen olgulardan ve yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre korona virüs enfeksiyonu doğum şeklini etkilemez. Enfeksiyon sebebi ile sezaryene gerek yoktur”

S 2: Hamileler, gebelik sırasında COVID-19’u bebeklerine geçirebilir mi?

Bu çok yeni bir virüs olduğundan, tüm dünyadaki uzmanlar da bu konuda kısıtlı bilgilere sahiptirler. Şimdiye kadar COVID-19’un düşük yapma riskini artırdığına dair kanıt yoktur.

Ayrıca, hamileyken veya doğum sırasında virüsün bebeğe geçebileceğine dair de herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. COVID-19’lu hamile kadınlarla ilgili küçük çaptaki bazı yayınlarda, virüs yeni doğanlarda veya amniyotik sıvı veya anne sütü örneklerinde bulunmamıştır. Diğer koronavirüslerde (MERS-CoV ve SARS-CoV) intrauterin iletim hakkında bilgi sınırlı olmasına rağmen, bu enfeksiyonlar için de anneden – bebeğe bulaşma bildirilmemiştir. Çin’den bildirilmiş başka bir raporda, doğumdan sonra koronavirüs enfeksiyonu olan dört kadının yeni doğan bebeklerinde enfeksiyon olduğuna dair hiçbir kanıt bulunamamıştır. Ancak, İngiltere’de enfeksiyon geçiren birkaç günlük yenidoğan bebek vakaları bildirilmiştir. Bazı uzmanların görüşü bebeğin hamilelik sırasında maruz kalma ihtimalinin düşük olduğudur. Bu iki vakada da anneden-bebeğe geçişin doğumdan önce mi yoksa hemen sonra mı olduğu belirsizliğini korumaktadır. COVID-19’un doğumdan sonra, enfeksiyöz solunum damlacıkları yoluyla anneden yenidoğana geçmesi olasılığı endişe vericidir. Ancak şu anda, olası bir COVID-19 maruziyeti olsa bile, hastalık belirtisi olmayan kadınları bebeklerinden ayırmak için herhangi bir tavsiye yoktur. Bununla birlikte, bu öneriler kılavuzlar hızla geliştikçe değişebilir. İngiltere, gebelik sırasında COVID-19’u geliştiren tüm kadınları ve yeni doğan bebeklerini yakın gözetim altında tutmaktadır.

S 3: Koronavirüse (COVID-19) yakalanma riskini azaltmak için ne yapılabilir?

Türkiye’de önemle yapılması gereken, Sağlık Bakanlığının Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID- 19) ile ilgili web sayfasında (https://covid19.saglik.gov.tr/tr/ ) yayınlanan bilgileri takip etmektir. Hamile kadınlar için bazı koruyucu önerileri özetleyecek olursak:

• Düzenli olarak ellerinizi yıkayınız (televizyonlarda, internette ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz)
• Siz veya ailenizdeki herhangi biri öksürdüğünde veya hapşırdığında tek kullanımlık mendil kullanınız, çöpe atınız ve ellerinizi yıkayınız
• Koronavirüs belirtileri (yüksek ateş, sürekli öksürük, nefes darlığı) gösteren biriyle temastan kaçınınız.
• Mümkün olduğunca toplu taşıma araçlarını kullanmaktan kaçınınız.
• Mümkünse evden dışarı çıkmayınız.
• Kamusal alanlarda büyük ve küçük toplantılardan kaçınınız. İnsanların bir araya geldiği kapalı alanlarda (restoranlar, kafeler, eğlence merkezleri ve benzeri mekanlar) enfeksiyonlar kolayca yayıldığı için, şu anda kapanmışlardır. Banka (saat 12:00-17:00 açık), eczane (saat 9:00-19:00 açık), market (saat 9:00-20:00 açık) ihtiyaçlarınızı temin edebilmeniz için açık oldukları saatlerde kısıtlı sayıda kişilere hizmet sunmaktadırlar. Ancak, günlük gereksinimleriniz için mecbur kalmadıkça siz evden dışarı çıkmayınız, aile fertlerinden temin etmelerini isteyiniz.
• Arkadaşlarınızla ve akrabalarınızla buluşmaktan kaçınınız. Telefon, internet ve sosyal medya gibi uzak teknolojileri kullanarak iletişim halinde olunuz.
• Aile Hekiminize veya diğer önemli hizmetlere başvurmak için telefon veya çevrimiçi internet hizmetlerini kullanınız.
• Gebeliğinizin üçüncü üç aylık dönemindeyseniz (28 haftadan fazla hamile iseniz), sosyal mesafeye (1,5 metre) ve başkalarıyla teması en aza indirmeye özellikle dikkat etmelisiniz.
• Üçüncü üç aylık döneminizde (28 haftadan fazla hamile) veya kalp veya akciğer hastalığı gibi altta yatan bir sağlık sorununuz varsa, mümkünse evden çıkmamalı, koronavirüs bulguları olan herhangi biriyle temastan kaçınmalı ve gereksiz yere sosyal iletişimi önemli ölçüde azaltmalısınız, mutlaka hekiminizle iletişim içinde olmalısınız.

S 4: Bir sağlık çalışanı hamile ise nelere dikkat etmesi gerekir?

Tüm sağlık çalışanları gibi hamile sağlık çalışanları da, sağlık kuruluşlarında kendilerinin ve diğerlerinin güvenliğini sağlamak için sağlık tesislerine ilişkin güncellenmiş enfeksiyon kontrol yönergelerini okumalı ve bunlara kendisi için de uymalıdır.

Gebeliği 28 haftadan küçük olan sağlık çalışanları için tavsiyeler:

Gebeliğin birinci veya ikinci üç aylık dönemindeyseniz (28 haftadan daha az), altta yatan herhangi bir sağlık sorununuz yok ise, sosyal mesafeyi uygulamalısınız, ancak gerekli önlemler alındığı takdirde hastayla doğrudan iletişim içinde çalışmaya devam edebilirsiniz. Mümkünse, koronavirüs enfeksiyonu şüphesi olan veya doğrulanan hastalara bakmaktan kaçınmalısınız. Bu mümkün değilse, kişisel koruyucu ekipman (KKD) kullanmalı ve kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılmasını sağlamalısınız. Ameliyathaneler, solunum odaları ve yoğun bakım / en üst düzeyde yoğun bakım birimleri gibi bazı çalışma ortamlarında, tüm gebe kadınlar için virüse maruz kalma riski daha yüksektir ve bu ortamlardaki tüm sağlık çalışanlarının uygun KKD’leri kullanmaları önerilir.

Gebeliği 28 haftalık veya daha ileri olan ve/veya altta yatan sağlık sorunu olan hamile sağlık çalışanları için tavsiyeler:

Gebeliğin üçüncü üç aylık döneminizdeyseniz (28 haftadan fazla hamile iseniz) ve/veya altta yatan bir sağlık durumunuz varsa (kalp veya akciğer hastalığı gibi) doğrudan COVID-19 hastasına müdahaleden kaçınmalısınız. Koronavirüs semptomları olan herhangi biriyle temastan kaçınmalı ve gereksiz sosyal teması önemli ölçüde azaltmalısınız.

Üçüncü üç aylık dönemdeki gebe sağlık çalışanları, mümkün oldukça hastalarla doğrudan temas etmesini gerektirmeyen ortamlarda çalıştırılmalıdırlar.

S 5: Doğum öncesi bakım almak için randevulara gidilmeli mi?

Hamileyken ve yeni bir bebeğiniz olduğunda doğum öncesi ve doğum sonrası bakım hizmeti almak, sizin ve bebeğinizin sağlığının korunması için çok önemlidir. Önümüzdeki günlerde rutin bir tarama, randevu veya ziyaretiniz varsa, tavsiye ve bir plan için lütfen Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayınız.

Koronavirüsü düşündüren semptomlarınız varsa Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayınız. Onlardan ne yapmanız ve nereye başvurmanız gerektiği konusunda bilgi alabilirsiniz. Herhangi bir hastaneye veya sağlık kuruluşuna gitmemelisiniz.

S 6: Koronavirüsü olabileceğinizi veya COVID-19’a maruz kalabileceğinizi düşünüyorsanız ne yapmanız gerekir?

Hamileyseniz ve şunlardan herhangi birine sahipseniz:

• ateş, (38 dereceden az)
• kuru öksürük,
• halsizlik
• kas ağrısı varsa

7 gün evde kalmalısınız. Aile hekiminize, eczane veya hastaneye gitmeyiniz. Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayarak bilgi alabilirsiniz.

Özellikle önünüzdeki 7 gün içinde rutin randevularınız varsa, belirtileriniz düzelmemiş ise, hatta koronavirüsü düşündüren yüksek ateş (38 derece veya daha fazla), sürekli öksürük, halsizlik, kas ağrısı gibi semptomlarınız olduğunu bildirmek için Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanınızı telefonla arayınız.

• belirtileriniz 7 gün sonra düzelmez ise,
• ateşiniz hala yüksek seyrederse,
• öksürük arttı ise,
• nefes darlığı çekiyorsanız,
• evde belirtilerinizle baş edemeyeceğinizi hissediyorsanız,
• durumunuz kötüleşiyor ise

Koronavirüs (COVİD-19) Danışma Hattı ALO 184’ü veya 112 ACİL Çağrı Merkezini aramanız gerekir.

S 7: Koronavirüs için nasıl test yaptırılır?

Koronavirüs enfeksiyonunu teşhis etme süreci hızla değişmektedir. Şu anda, sadece hastaneye kabul edilmesini gerektiren ciddi semptomları olan kişiler test edilmektedir.

Eğer doktorunuz bir test yapılması gerektiğini düşünürse, hamile olduğunuzdan bağımsız olarak test edilen herkesle aynı şekilde test edilirsiniz. Şu anda, test ağzınızdan ve burnunuzdan alınan sürüntülerle yapılır. Ayrıca tükürük ve mukus karışımı olan balgamı öksürmeniz de istenebilir.

S 8: Koronavirüs için yapılan test pozitif çıkarsa ne yapılmalıdır?

Koronavirüs için test pozitif çıkarsa, Aile Hekiminizi veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktorunuzu sizde COVID-19 teşhis edildiği konusunda haberdar etmeniz önerilir. Durumunuz ciddi değil ise evde iyileşmeniz tavsiye edilir. Ancak sizin ve/veya bebeğinizin sağlık durumunuzu bozacak daha şiddetli semptomlarınız varsa, hastanede tedavi olmanız gerekebilir.

S 9: Neden kendinizi tecrit etmeniz istenebilir (sosyal teması azaltmak yerine)?

Kendinizi tamamen izole etmeniz tavsiye edilebilir, çünkü:

• Yüksek ateş (38 derece veya daha fazla),
• yeni, sürekli öksürük gibi koronavirüs semptomlarınızın olması,
• koronavirüs testinizin pozitif çıkması nedeniyle tüm aile fertlerinden izole biçimde evde iyileşmeniz tavsiye edilmiştir.

S 10: Kendi kendinizi tecrit etmeniz (öz-izolasyon) istenirse ne yapmalısınız?

Kendini izole etmeleri tavsiye edilen hamile kadınlar evinde kapalı kalmalı ve 7 gün boyunca başkalarıyla temastan kaçınmalıdır. Diğer aile fertleri ile birlikte yaşıyorsanız, enfeksiyonun ev dışına yayılmasını önlemek için onlar da evde en az 14 gün kalmalıdırlar. Daha önce bahsedilen öz-izolasyon kuralları dikkate alınmalıdır.

S 11: Koronavirüsten iyileştikten sonra hamile kadının bakımı nasıl yapılmalıdır?

COVID-19’dan iyileştikten sonra (koronavirüs testiniz negatif çıktığında), Aile Hekiminiz veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktorunuzu telefonla arayınız. Bebeğinizin iyi olup olmadığını kontrol etmek için iyileşmenizden en az iki hafta sonra bir ultrason taraması yapılması için size randevu verebilirler.

Koronavirüsten iyileştiyseniz ve doğumdan önce koronavirüsü testiniz negatif çıkmış ise, nerede ve nasıl doğum yaptığınız geçirmiş olduğunuz COVID-19 hastalığınızdan etkilenmeyecektir. Ancak doğum sonrası ziyaretçi sayıları önerilen sosyal mesafeyi teşvik etmek için kısıtlanabilir.

S 12: Öz-izolasyon sırasında kendinizi iyi hissetmezseniz, bebeğinizin sağlığı konusunda endişelenirseniz ya da doğum sancılarınız başlamış ise ne yapabilirsiniz?

Kendini izole eden hamile kadınların, acil hamilelik veya tıbbi bakıma ihtiyaç duymadıkça Aile Hekimine veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktoruna gitmemeleri önerilmektedir.

Öz izolasyon dönemi sırasında kendinizin veya doğmamış bebeğinizin sağlığı hakkında endişeleriniz varsa, veya doğum sancılarınızın başladığını düşünüyorsanız Aile Hekiminiz veya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı doktorunuzla iletişime geçiniz. Hastaneye gitmeniz gerekip gerekmediği de dahil olmak üzere size daha fazla tavsiye sağlayacaktır.

Hastaneye gidilmesi tavsiye edilirse, hastaneye gitmek için özel ulaşım yoluyla seyahat etmeniz veya hasta nakil ambulansı ile götürülmeniz ve doğum triyaj resepsiyonunu COVID- 19 hastası olduğunuz konusunda uyarmanız gerekmektedir.

Şu anda vajinal yolla doğum yapamayacağınızı veya sezaryen doğum yapmanın daha güvenli olacağını gösteren hiçbir kanıt yoktur. Bu nedenle, doktorunuzun doğum seçeneklerine göre doğumunuzun gerçekleşmesi sağlanabilir. Bununla birlikte, solunum rahatsızlığınız (nefes alma) bebeğinizin acilen doğması gerektiğini gösteriyorsa, doktorunuzn sezaryen doğumu önerebilir.

S 13: Doğumdan sonra bebeğiniz koronavirüs için test edilir mi?

Evet, bebeğinizin doğduğu sırada sizde koronavirüs şüphesi varsa veya koronavirüs testiniz pozitif ise, bebeğiniz koronavirüs açısından test edilmelidir.

• Bebeğinize, göğüs pompanıza veya şişelerinize dokunmadan önce ellerinizi yıkayınız.
• Emzirirken öksürmek veya hapşırmaktan kaçınınız.
• Emzirirken yüz maskesi takınız.
• Anne sütü elle veya elektrikli göğüs pompasıyla biriktiriliyorsa, herhangi bir pompa veya şişe parçasına dokunmadan önce eller yıkanmalıdır. Kaynakça:

S 14: Doğumdan önce veya sonra annede COVID-19 hastalığı gelişirse yine de bebeğini emzirebilir mi?

Anne sütü çoğu bebek için en iyi beslenme kaynağıdır. COVID-19 hakkında yeterli bilgi bulunmaması ile birlikte, bugüne kadar elde edilen sınırlı verilerde anne sütünde koronavirüsü tanımlanmamıştır. COVID-19’u doğrulanmış veya şüphelenilen bir anneye, bebeğe dokunmadan önce aşağıdaki önlemleri alması önerilir:

• Bebeğinize, göğüs pompanıza veya şişelerinize dokunmadan önce ellerinizi yıkayınız.
• Emzirirken öksürmek veya hapşırmaktan kaçınınız.
• Emzirirken yüz maskesi takınız.
• Anne sütü elle veya elektrikli göğüs pompasıyla biriktiriliyorsa, herhangi bir pompa veya şişe parçasına dokunmadan önce eller yıkanmalıdır.
• Her kullanımdan sonra uygun pompa temizliği için önerileri takip edilmelidir.
• Hatta, anne sütü bebeğe mümkünse sağlıklı bir birey tarafından verilmelidir.

Kaynakça

1. COVID-19 yayılmaya devam ederken, hamile ve emziren kadınlar gereken önlemleri almalı https://turkey.unfpa.org/tr/news/covid-19-yay%C4%B1lmaya-devam-ederken-hamile-ve- emziren-kad%C4%B1nlar-gereken-%C3%B6nlemleri-almal%C4%B1 Erişim tarihi: 25 Mart 2020
2. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA)’den yeni koronavirüs (COVID-19) ve gebelikle ilgili açıklama https://turkey.unfpa.org/tr/publications/birle%C5%9Fmi%C5%9F-milletler- n%C3%BCfus-fonu-unfpaden-yeni-koronavir%C3%BCs-covid-19-ve-gebelikle-ilgili Erişim tarihi: 25 Mart 2020
3. Coronavirus (COVID-19) During Pregnancy: Frequently Asked Questions for Pregnant Patients, Massachusetts General Hospital https://www.massgeneral.org/obgyn/news/faq- coronavirus-during-pregnancy Erişim tarihi: 25 Mart 2020
4. Coronavirus infection and pregnancy, Information for pregnant women and their families, Royal College of Obstetricians and Gynaecologists https://www.rcog.org.uk/en/guidelines- research-services/guidelines/coronavirus-pregnancy/covid-19-virus-infection-and- pregnancy/ Erişim tarihi: 25 Mart 2020
5. Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) https://covid19.saglik.gov.tr/tr/covid19-kimler-risk- altinda ve https://covid19.saglik.gov.tr/tr/ Erişim tarihi: 25 Mart 2020
6. COVID-19YeniKoronavirüsHastalığı,https://sagligim.gov.tr/covid-19Erişimtarihi:25Mart 2020

The post Gebelikte Coronavirüs (COVID-19) appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

TEMEL MESAJLAR

o Salgın hastalıklar; kadınları ve erkekleri farklı şekillerde etkiler. Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik mevcut eşitsizlikleri arttırmasının yanı sıra, engelliler ve aşırı yoksullar gibi dışlanmış gruplara karşı ayrımcılığı da pekiştirir.

o Kadınların ve erkeklerin teşhis ve tedavi hizmetlerine erişimini etkileyen çeşitli hususlar dikkate alınarak bunun göz önünde bulundurulması gerekir.

o Kadınlar, tüm dünyada, sağlık ve sosyal hizmet sektörlerindeki işgücünün yüzde 70’ini oluşturur. Kadınların çalışma ortamları nedeniyle maruz kalabilecekleri ayrımcılık şekillerine özel bir dikkat göstermek gerekir. Bunun yanı sıra, sahadaki sağlık çalışanları olarak psikososyal destek, cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri ile ilgili ihtiyaçları da dikkate alınmalıdır.

o Salgın dönemleri gibi kriz zamanlarında, kadınların ve kız çocuklarının, hanede artan gerilimler nedeniyle, partner şiddetine ve aile içi diğer şiddet türlerine maruz kalma riskleri artabilmektedir. Böyle dönemlerde toplumsal yapılar da dâhil olmak üzere, kadınları ve kız çocuklarını koruyan sistemler zayıflayabileceği veya bozulabileceği için, COVID-19’unrisk dinamiklerini değiştirmesi nedeniyle, kadınları ve kız çocuklarını eş ve partner şiddeti riskinden korumaya yönelik özel önlemler alınmalıdır.

o Cinsel sağlık, üreme sağlığı ve hakları ile ilgili hususlara salgınlar sırasında özel bir önem verilmelidir, zira bunlar halk sağlığını ilgilendiren önemli meselelerdir. Hamileliklerin sağlıklı bir şekilde devam etmesi ve doğumların güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesi sağlık sistemlerinin düzgün bir şekilde işlemesine ve enfeksiyonları önlemeye yönelik tedbirlere katı bir şekilde uyulmasına bağlıdır.

o Aile planlaması, cinsel sağlık ve üreme sağlığı için gereken hizmet, araç-gereçler sağlanmalıdır. Salgına yönelik müdahale nedeniyle bu hizmetlerin sağlanmasının etkileneceği unutulmamalıdır.

o Sağlık hizmetlerinin sürekliliği sağlanmalıdır. Hizmet sürekliliğinin önündeki engellere müdahale edilmeli ve bariyerler ortadan kaldırılmalıdır. Başta şiddete maruz kalan veya karantinada şiddete maruz kalma riski bulunan kadınlar ve kız çocukları olmak üzere kadınların ve kız çocuklarının psikososyal destek hizmetleri de dâhil olmak üzere hizmetlere erişebilmeleri sağlanmalıdır.

o Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet vakalarını yönlendirme yolları, hâlihazırda sağlık kuruluşlarındaki değişiklikleri yansıtacak şekilde güncellenmelidir. Belli başlı topluluklara ve hizmet sağlayıcılara güncellenmiş yönlendirme yolları hakkında bilgi verilmelidir. Olumsuz sonuçların artma riski nedeniyle, solunum yolu hastalıkları olan hamile kadınların tedavisine öncelik verilmelidir. COVID-19 vakaları; doğum öncesi, yenidoğan ve anne sağlığı servislerinden ayrı bir yerde tutulmalıdır.

o Gözetim ve müdahale sistemleri; cinsiyete, yaşa ve hamilelik durumuna göre ayrıştırılmalı, veriler de buna göre toplanmalıdır. Etkilenen bireylere, ailelere, topluluklara ve sağlık çalışanlarına ruh sağlığı hizmetleri ve psikososyal destek sağlanması, müdahalenin önemli bir parçasıdır.

o COVID-19’a müdahale eden tüm sağlık çalışanları (kadınlar da dâhil olmak üzere) kişisel koruyucu ekipmana sahip olmalıdır.

o Kadınların sahada topluluklarla doğrudan etkileşimde bulundukları ve bakımla ilgili faaliyetlerin önemli bir bölümünü üstlendikleri göz önünde bulundurulduğunda, kadınların hastalığa maruz kalma risklerinin daha yüksek olduğu açıkça görülmektedir. Toplulukla yakın bir temas halinde olan kadınlar; topluluğun katılımını, önleme faaliyetlerinin tasarlanmasını ve uygulanmasını olumlu yönde etkileyebilecek bir konumdadır.

o İnsanların güvenliğini, onurunu ve haklarını korumak amacıyla doğru ve destekleyici bakım hizmetleri sağlanmalıdır. Gençleri, kadınları, aileleri ve toplulukları bilinçlendirmek, korumak ve desteklemek amacıyla belli bir koordinasyon çerçevesinde halka ulaşabilen devlet, yerel yönetimler, tüm kamu kurum ve kuruluşları, Üniversiteler, meslek örgütleri, gençlik, kadın örgütleri dahil sivil toplum kuruluşlarının, el ele verme atmosferi yaratılarak işbirliği yapma imkanları engellenmeden kolaylaştırılmalıdır.

o Öte yandan, salgın hastalıklar, kadınları ve erkekleri farklı şekillerde etkilemektedir. Salgın hastalıklar; kadınlar ve kız çocukları için mevcut eşitsizlikleri daha da arttırabilmekte, tedavi ve bakım hizmetlerini nasıl aldıklarını da etkileyebilmektedir.

CİNSEL SAĞLIK, ÜREME SAĞLIĞI VE HAKLARI SALGIN HASTALIKLAR SIRASINDA ÖNCELİK VERİLMESİ GEREKEN ÖNEMLİ BİR HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR

o COVID-19 salgınına yönelik acil müdahale; aynı zamanda, cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri için ayrılan kaynakların salgınla başa çıkmaya yönelik faaliyetlere yönlendirilmesine neden olabilir. Bu da anne ve yenidoğan ölümlerinde artışa, kontraseptif yöntem taleplerinin karşılanmayarak artmasına, güvenli olmayan kürtajların ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların yaygınlaşmasına yol açabilir.

o Dünyada genelinde kadınlar, sağlık ve sosyal hizmet alanlarında çalışan kişilerin yüzde yetmişini oluşturmaktadır. Ebeler, hemşireler ve toplum sağlığı çalışanları; salgın hastalıklara müdahale etmek ve bunları kontrol etmek için yürütülen mücadelelerin ön saflarında yer alır ve kişisel koruyucu ekipmana ihtiyaç duyar. Hamilelik ve doğum hizmetlerinin güvenli bir şekilde verilebilmesi; yeterli sayıda ve gerekli niteliklere sahip sağlık personelinin, bulunmasına ve yeterli temel ve acil sağlık hizmetlerini 7 gün/24 saat sağlanabilmesine bağlıdır.

o Hamile kadınlarda, olumsuz sonuçlarla ilgili riskin artması nedeniyle, özellikle COVID-19 enfeksiyonlarında görülen solunum yolu hastalıklarının tedavi edilmesine öncelik verilmelidir. Şüpheli, muhtemel ve teyit edilen vakaların doğum öncesi bakım, yenidoğan ve anne sağlığı birimlerinden ayrı bir yerde tutulması, enfeksiyonu kontrol etmeye yönelik tedbirler kapsamında yer almalıdır.

o Üreme çağındaki kadınlar ve hamile kadınlar için doğum öncesi hizmet birimleri de dâhil olmak üzere, gözetim ve müdahale sistemleri bulunmalıdır.

o Halen COVID-19’un anneden bebeğe geçtiğine işaret eden herhangi bir bulgu yoktur.

KADINLAR VE ERKEKLER, FARKLI ŞEKİLLERDE ETKİLENİR…

o Salgın hastalıklar; kadınları ve erkekleri farklı şekillerde etkiler. Kadınlar ve kız çocukları için mevcut eşitsizlikleri arttırmasının yanı sıra engelliler ve aşırı yoksullar gibi dışlanmış gruplara karşı ayrımcılığı da pekiştirir. Kadınlar ve erkeklerin genel olarak esenlikleri ve teşhis ve tedavi hizmetlerine erişimleri ile ilgili farklı etkilenmeleri dikkate alınarak bu farklılıkların göz önünde bulundurulması gerekir.

o Toplumsal cinsiyet normları, risk oluşturur…

o Kadınların salgınlarla ilgili karar verme yetkisi, erkeklere kıyasla daha kısıtlı olabilmektedir ve bunun sonucunda kadınların genel sağlık ihtiyaçları, cinsel sağlık ve üreme sağlığı ihtiyaçları büyük ölçüde ihmal edilebilmektedir. Zika virüs salgınından çıkartılan derslere göre, erkekler ve kadınlar arasındaki güç farklılıkları, kadınların cinsel sağlık ve üreme sağlığı ile ilgili kararlar söz konusu olduğunda karar alma bağımsızlığına sahip olmadığına işaret ediyordu.

o Enfeksiyonun yayılmasını önlemeye yönelik faaliyetlerin çoğu kadınlar tarafından gerçekleştirilse de kadınların çocuklarının sağlık kontrolü için sağlık kurumlarına ve sağlık hizmetlerine yeterli ölçüde erişememesi ve hastaneye gitmek için gereken maddi kaynaklara sahip olmaması bu durumu daha da kötüleştirmiştir.

o Çoğu zaman, kadınlar, salgın hastalıklara yönelik planlama ve müdahale faaliyetlerinde yeterince temsil edilmemektedir. Bu durum, hâlihazırda ulusal ve küresel düzeyde yürütülmekte olan COVID-19 müdahalelerinin bazılarında da gözlemlenebilmektedir.

o Diğer riskler incelendiğinde, erkeklerin, katı cinsiyet normları nedeniyle, güçlü görünmek istemeleri ve zayıf görünmekten kaçınmaları sonucunda gerekli sağlık hizmetlerini talep etmedikleri görülmektedir. Bu da virüsün teşhis ve tedavi edilmesini geciktirebilmektedir. Bu tür normlar bağlamında, erkekler, aynı zamanda salgından ve çalışamamaktan kaynaklanan maddi sıkıntılar karşısında kendilerini baskı altında hissedebilmektedir. Bu da evde gerginliğe ve çatışmaya yol açabilmektedir. Karantina sırasında, kadınların ve erkeklerin deneyimleri ve ihtiyaçları; birbirinden farklı fiziksel, kültürel, sıhhi ihtiyaçları ve güvenlik ihtiyaçları nedeniyle farklılık gösterecektir.

Kadınlar ve erkekler için işgücünde, sağlık ve bakım hizmetlerinde iş bölümü

o Dünyadaki sağlık sektöründeki işgücünün yüzde yetmişini kadınlar oluşturmaktadır. Bu durum, sağlık sektöründeki işgücünün toplumsal cinsiyete dayalı yapısını ve kadın sağlık çalışanlarının karşı karşıya olduğu enfeksiyon riskinin yüksekliğini de ortaya koymaktadır.

o Kadınların toplum düzeyinde sahadaki etkileşimi de dâhil olmak üzere, birinci basamak sağlık hizmeti müdahalelerinin büyük bir bölümünü sağladığı göz önüne alındığında, kadınların müdahalelerine ilişkin karar alma ve planlama sürecine, tespit ve önleme mekanizmalarına tam olarak dâhil olmamaları kaygı vericidir.

o Mevcut deneyimlere göre, kadınlar; toplum içindeki rolleri nedeniyle, bir salgının başlangıcını ve genel olarak sağlık durumunu tespit etmek de dâhil olmak üzere, yerel düzeydeki eğilimleri belirlemek için uygun bir konumdadır.

o Geçmiş salgınlardan elde edilen deneyimler, sağlık müdahalelerinin etkinliğini arttırmak, toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklemek ve sağlık alanında adaleti teşvik etmek için toplumsal cinsiyete ilişkin bir analizin hazırlık ve müdahale çalışmalarına dâhil edilmesinin önemini ortaya koymaktadır. 2014-16 yılları arasında, Batı Afrika’daki Ebola salgını sırasında, ailelerde bakım veren kişiler ve sahada sağlık çalışanları olarak baskın rolleri nedeniyle, kadınlara virüs bulaşma ihtimali daha yüksekti.

o COVID-19 salgınını kontrol etmek için okulların kapatılmasının kadınlar üzerinde ekonomik açıdan da bir etkisi vardır. Zira kadınlar, aile içinde genel olarak bakımla ilgili sorumlulukların büyük bir bölümünü üstlenir. Bu da sonuç olarak kadınların iş olanaklarını ve ekonomik fırsatlarını sınırlandırır. Genel olarak, salgın deneyimi, kadınların hane içindeki yükünün artmasına yol açar. Tam zamanlı olarak çalışmaya devam eden birçok kadının evdeki sorumluluklarını daha da ağırlaştırır. Bunun yanı sıra, seyahatle ilgili kısıtlamalar; hem ev hizmetleri sektöründe çalışan yabancı kadın işçiler için hem de seyahatle ilgili kısıtlamalardan etkilenen diğer hizmet sektörleri için maddi güçlüklere ve belirsizliğe neden olmaktadır.

Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin artması

o Salgın hastalıklar; hâlihazırdaki toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini ve savunmasızlıkları pekiştirerek istismar risklerini de arttırmaktadır. Salgın gibi kriz zamanlarında, kadınlar ve kız çocukları; örneğin, hane içinde gerilimin artması nedeniyle eş/partner şiddeti ve aile içi diğer şiddet türlerine daha fazla maruz kalabilmektedir. Bu tür durumlarda cinsel sömürü ve istismar da dâhil olmak üzere, toplumsal cinsiyete dayalı diğer şiddet türleriyle karşılaşma riskleri de artmaktadır. Örneğin, 2013-2016 Ebola salgınının Batı Afrika’daki ekonomik etkileri; kadınların ve çocukların sömürüye ve cinsel şiddete maruz kalma riskini arttırmıştır.

o Bunun yanı sıra, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet mağdurlarına hayat kurtarıcı bakım hizmetleri ve destek (örn. tecavüzün klinik yönetimi, ruh sağlığı hizmetleri ve psikososyal destek) sunan sağlık hizmeti sağlayıcıları üzerinde aşırı bir yük olduğunda ve sağlayıcılar COVID-19 vakalarını ele almakla meşgul olduklarında, bu tür hizmetler sağlık hizmetleri müdahalesi kapsamından çıkartılabilmektedir. Sistemler; sağlık çalışanlarının toplumsal cinsiyete dayalı şiddete ilişkin hassas bilgileri ele almak için gereken beceri ve kaynaklara sahip olmasını, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete ilişkin her türlü bildirimi saygı, sempati ve gizlilikle ele almasını ve hizmetlerin mağdur merkezli bir yaklaşımla sunulmasını sağlamalıdır. Bunun yanı sıra, mevcut sağlık tesislerindeki değişiklikleri yansıtmak, topluluklara ve hizmet sağlayıcılara güncel yönlendirme yolları hakkında bilgi vermek amacıyla toplumsal cinsiyete dayalı şiddete ilişkin yönlendirme yollarını güncellemek de büyük bir önem taşır.

o Tüm savunmasız nüfuslar, COVID-19 salgınını farklı şekillerde deneyimleyecektir. UNFPA tarafından 2020’de insani yardıma ve korumaya ihtiyaç duyduğu tespit edilen 4 milyon hamile kadın da dâhil olmak üzere yaklaşık 48 milyon kadın ve kız çocuğu için COVID-19 salgının ortaya çıkardığı tehditler artacaktır.

o Çatışmalar, göç bölgelerindeki kötü koşullar ve kısıtlı kaynaklar; ek destek ve finansman ihtiyacını büyük ihtimalle arttıracaktır. Uzun süredir devam eden krizlerle, çatışmalarla, doğal afetlerle, göçlerle ve sağlıkla ilgili diğer acil durumlarla mücadele eden ülkelerde ve topluluklarda, hızla yayılan COVID-19 salgınının durdurulması daha da güçtür.

o Çatışmalardan etkilenen veya kırılgan olduğu düşünülen ülkeler genelde aynı zamanda en zayıf sağlık sistemlerine sahiptir. Hastalığı tespit etmek, teyit etmek, halk sağlığı bileşenini yönetmek, hastalığın halk sağlığı üzerindeki etkisini ve klinik etkisini eşit ölçüde yönetmek için yeterli kapasitesi bulunmayan bu ülkeler COVID-19 salgını karşısında savunmasız kalmaktadır

ÖNERİLER:

o İnsanların güvenliğini, saygınlığını ve haklarını korumak amacıyla doğru mesajlar iletilmeli ve destekleyici sağlık hizmetleri sağlanmalıdır.

o Müdahaleyle ilgili politikaların ve düzenlemelerin herkesin ihtiyaçlarına cevap vermesi sağlanmalıdır. Bu, sağlıkla ilgili acil bir durumun, farklı bireyler ve topluluklar üzerindeki birincil ve ikincil etkilerini anlamak açısından temel bir adımdır. Aynı zamanda, müdahale çabaları; kadınların ve kız çocuklarının korunma ihtiyaçlarına odaklanmalıdır.

o COVID-19 salgınına yönelik müdahalenin zararlı toplumsal cinsiyet normlarını, ayrımcı uygulamaları ve eşitsizlikleri yeniden üretmediğinden veya sürdürmediğinden emin olunmalıdır.

o Sosyal, kültürel ve toplumsal cinsiyet normlarının, toplumsal cinsiyet rollerinin ve ilişkilerinin kadınların ve erkeklerin enfeksiyon karşısında savunmasızlığını, enfeksiyona maruz kalma düzeylerini ve tedavilerini etkilediği mutlaka dikkate alınmalıdır.

o COVID-19 salgını sırasında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri ve ilgili haklara özen gösterilmesi sağlanmalı, bunların salgınlardan önemli ölçüde etkilenebileceği unutulmamalıdır.

o Diğer önlemlerin yanı sıra, gebeliklerin ve doğumların güvenliği için enfeksiyonun önlenmesine yönelik rehber ilkelere katı bir şekilde uyulması sağlanmalıdır.

o Tüm belirtilenlerin, kadın ve erkek grupları arasında ne tür farklılıklar gösterebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle de yoksullar, engelliler, ülke içinde yerinden edilmiş kişiler veya mülteciler, LGBTIQ bireyler, birden fazla ve kesişen ayrımcılık türüyle karşı karşıya kalan kişiler de dâhil olmak üzere dışlanan gruplar da dikkate alınmalıdır.

o Karantina deneyiminin, kadınlar ve erkekler için farklı olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin kadınların ve erkeklerin farklı fiziksel, kültürel ve sıhhi ihtiyaçlarının ve güvenlik ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığı dikkate alınmalı. Evin, bazı kadınlar için güvenli bir yer olmayabileceğini ve kadınların evde eş/partner şiddetine maruz kalma riskinin fiilen artabileceği asla unutulmamalıdır.

o Toplumsal cinsiyete dayalı şiddete ilişkin yönlendirme yolları/ kanalları güncellenmeli ve güncellemelerin mevcut hizmetlerdeki değişiklikleri yansıtması sağlanmalıdır.

o Toplum içinde kadınların katılımına öncelik verilmelidir. Çünkü kadınlar, topluluk içindeki rolleri nedeniyle, genelde önleme faaliyetlerinin tasarlanmasını ve uygulanmasını olumlu yönde etkileyebilecek bir konumdadır. Yerel düzeyde yakınlıkları göz önüne alındığında, kadınların gözlemleri ve iç görüleri, bir salgının başladığının tespit edilmesine ve genel olarak sağlık durumunun iyileştirilmesine yardımcı olabilmektedir.

o Salgın hazırlığı ve müdahalesine ilişkin karar alma sürecine kadınlar dâhil edilmeli ve kadınların COVID-19 ile ilgili ulusal ve yerel politika alanlarında temsil edilmesi sağlanmalıdır.

o Mücadelenin ön saflarında yer alan kadınların görüşleri, müdahaleye dâhil edilmeli, sağlık çalışanları ve hastalıktan en çok etkilenen kişiler de dâhil olmak üzere kadınların, hazırlık ve müdahale politikalarını oluşturma çalışmalarında veya daha sonraki uygulamalarda yer alması sağlanmalıdır.

o Topluluk düzeyinde kadınların ve kız çocuklarının anlamlı katılımı desteklenmeli, çabaların ve müdahalelerin, en büyük risk altında olan kişileri daha da dışlamasını veya onlara karşı ayrımcılık yapmasını önlemek için kadın ağları ve organizasyonları da dâhil olmak üzere, kadın ve kız çocuklarının topluluk içinde katılımı teşvik edilmelidir.

o Devletlerin ve küresel sağlık kurumlarının salgının etkilerini analiz ederken COVID-19’un yaş, cinsiyet ve toplumsal cinsiyet üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini göz önünde bulundurması sağlanmalıdır.

o COVID-19 virüsünün görülme yaygınlığı, eğilimler ve diğer önemli bilgiler açılarından bireyleri nasıl etkileyebileceğini anlamak amacıyla yaş ve cinsiyete göre ayrıştırılmış, doğru ve eksiksiz verilerin toplanmasına öncelik verilmelidir.

Kaynaklar:

 COVID-19: salgının toplumsal cinsiyete dayalı etkileri: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140- 6736(20)30526-2/fulltext
 COVID-19 #Coronavirus veri paketi (güncellenme tarihi 11 Mart 2020): https://informationisbeautiful.net/visualizations/COVID-19-coronavirus-infographic- datapack/ COVID-19 Rehberlik Belgesi,
 Asya Pasifik Bölgesi, UNFPA Mart 2020
 WHO Günlük Durum Raporları: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation- reports/
 COVID-19 salgını sırasında ruh sağlığı ile ilgili hususlar: https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/mental-healthconsiderations.pdf?sfvrsn=6d3578af_2
 COVID-19 da dâhil olmak üzere kamu sağlığı acil durumları için 3 Aşamalı Müdahale Aktivasyon Sistemi-19: https://hr.un.org/sites/hr.un.org/files/Coronavirus_ThreePhases_FINAL_0.pdf
 COVID-19 Salgını ve Toplumsal Cinsiyet: Asya ve Pasifik Bölgesinde Savunuculukla ilgili Temel Hususlar. Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet Sorumluluk Alanı Koruma Kümesi Asya ve Pasifik: Asya ve Pasifik Bölgesinde İnsani Yardım Çalışmalarında Toplumsal Cinsiyet, 2020 https://gbvaor.net/sites/default/files/2020- 03/GiHA%20WG%20advocacy%20%20brief%20final%5B4%5D.pdf

The post “Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden COVID-19” Enfeksiyonu İle İlgili Mücadelede Dikkate Alınması Gerekenlerle İlgili BİLGİ NOTU appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Uluslararası derneklerin gebelikte COVID enfeksiyonu ile ilgili güncel önerileri “Kontrasepsiyon ve Üreme Sağlığı Derneği” tarafından hazırlanmıştır. Buradan ulaşabilirsiniz.

The post Gebelikte COVID-19 Enfeksiyonu İçin Çeşitli Derneklerin Görüşleri appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.

Günümüzde tüm toplumu, her bir bireyi, ülkelerin – sağlığını olduğu kadar “sağlık sistemleri, eğitim, ekonomi, gibi diğer tüm yaşamsal sistemlerini de” etkileyen ciddi bir Halk Sağlığı sorunu ile karşı karşıya olduğumuz bu günlerde, daha az akla gelen“ toplumsal cinsiyet bağlamında bazı hususlarda çok özet olarak ilgililerin dikkatini çekmek amacı ile bu “özet yazı” hazırlanmıştır:

Covid-19 salgınıyla yapılacak mücadelede, toplumsal cinsiyet normları ve rollerinin kadın ve kız çocuklarının salgından etkilenme biçimlerini farklılaştırdığı asla göz ardı edilmemelidir.

• Covid-19 salgınında en ön safta mücadele veren en fazla risk altında olan grup hiç kuşkusuz sağlık çalışanlarıdır. Bilindiği gibi Sağlık çalışanlarının yüzde 70’ini kadınlar oluşturmaktadır, dolayısıyla salgında enfekte olma riskleri çok yüksektir. Bu nedenle, kendilerine gerekli nitelik ve yeterli sayıda maske, tulum, eldiven vs. gibi koruyucu malzeme tedariki, belli aralıklarla kendilerine test yapılması çok önemlidir.
• Ayrıca, kadın sağlık çalışanlarının cinsel ve üreme sağlığı ihtiyaçları özellikle karşılanmalı, işyerinde ayrımcılığa uğrama riskleri ortadan kaldırılmalıdır.
• Kadınlara, özel yaşamlarında taşıdıkları çocuk, yaşlı bakımı ve ev işlerine ilişkin yük ve kaygılarının en aza indirgenmesi için özel destekler sağlanmalıdır.
• Salgında artan stres ve stresi artıran işsizlik, geçim sıkıntıları kadın ve kız çocuklarının eviçi şiddete uğrama riskini artmaktadır. Üstelik salgınlarda kadın ve kız çocuklarını eviçi şiddetten koruması gereken kurumlar işlevlerini yerine getirmekte yetersiz kalabilirler. Dolayısıyla kadına yönelik şiddeti önlemek için mevcut başvuru ve koruma sistemi salgın şartlarına uyarlanmalıdır. 6284 sayılı Yasanın tam olarak uygulanması için gereken yapılmalıdır.
• Salgın hastalıklar sürecinde işyerlerinin kapanması, ekonomik faaliyetlerin sekteye uğraması vb. nedenlerle işten çıkarılanların en başında kadınlar gelmektedir. Esasen kadınların işgücüne katılım ve istihdam oranları erkeklerin çok gerisindedir, salgınlar bu eşitsizliği artırmaktadır ve artıracaktır. İşten çıkarmalar yasaklanmalı ve işten çıkarılanların gelir kaybı işveren ve devlet tarafından karşılanmalıdır. Bu bağlamda, yaygın kadın yoksulluğunu da unutmamak gerekir. Özellikle yaşlılar ve çocuklar ülkemizde en yoksul kesimi oluşturmaktadır. Salgının her türlü ayrımcılığı özellikle de cinsiyet ve yaş ayrımcılığını körükleme riski her zaman akılda tutulmalıdır ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Hamile kadınlar, özellikle akciğer hastalıkları gibi ek hastalıkları olanlar, loğusa ve emziren kadınlar, salgınlarda riskli gruplar arasındadır. Onlar için güvenli ve işleyen bir sosyal ve sağlık sistemini ayakta tutmak özel önem taşır.
• Cinsel ve üreme sağlığı ve hakları salgın sırasında öncelikli olarak ele alınması gereken önemli bir halk sağlığı meselesidir. Salgın sırasında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinin, araç-gereçlerinin tedarik zinciri bozulup bunların arzında sorunlar yaşanabilir. Kadınların bu hizmetlere nasıl ulaşacağı ve araçların nerelerden bulunabileceği veya nereye başvuracağı hakkında bilgilendirilmesi ve bunlara erişiminin kolaylaştırılması gerekir.
• Salgın sırasında okulların kapanması ve çocukların ve tüm aile fertlerinin evde bulunması, evde hijyen, gıda güvenliği vb.yi sağlamaları beklendiği için, kadınların iş yükleri artmaktadır. Daha da önemlisi aile içinde hastalara ve salgın hastalığa yakalananlara bakan genellikle kadınladır. Bu da kadınların enfekte olma oranını yükseltmektedir. Bu nedenle kamu, kadının iş yükünü çeşitli yollarla ve mutlaka hafifletmelidir.
• Surveyans ve mücadele sistemi cinsiyet, yaş ve gebelik ayrımlı dataları içermelidir.
• Sosyal mobilizasyonda belirleyici rolü olan kadınları salgınla mücadelede kararlara katılımının sağlanması karar süreçlerinde yer almaları yukarıda sayılanlar kadar önemli bir diğer konudur. Örneğin Merezi Bilim ve il pandemi kurullarında toplumsal cinsiyet çalışmaları yapan akademisyenlerin ve/veya kadın kuruluşlarının temsil edilmesi gerekir.
• Çoğunlukla insan onuruna uygun barınma koşullarından mahrum, temiz suya, yeterli gıdaya ve hijyenik koşullara sahip olmadıkları için koronavirüse karşı korunmasız durumda olan tüm mülteci kadınların, sağlık kontrollerinin acilen yapılmasını ve kayıtlı ya da kayıtsız tüm mülteci kadınların sağlık hizmetlerinden koşulsuz, şartsız yararlandırılmasını gerekir.
• Sağlık hizmetlerinin başarısında, “sektörler ve disiplinler arası yeterli iletişim ve işbirliğinin yapılması kilit faktörlerdir. Salgın durumlarında bu iletişim ve işbirliği daha da önem kazanmaktadır. Dolayısı ile Devlet, tüm kamu kurum ve kuruluşları, Üniversiteler, sivil toplum kuruluşları(STKlar), özellikle kadın örgütleri ve yerel Yönetimler belli bir koordinasyonla yürütülecek bu işbirliğinde mutlaka yer almalı, bu işbirliklerinde “toplumsal cinsiyete duyarlı yaklaşımlar” gerçekleştirilmelidir.

Diğer bazı ülkelerde neler yapılıyor: (Türkiye’deki uygulamaları için de örnek teşkil edebilir)

• Fransa sağlık çalışanlarının çocukları için hastanelere yakın ve salgın şartlarında çalışan kreşler açıyor, yine kalabilmeleri için hastane yakınındaki otelleri sağlık çalışanları için tahsis ediyor.
• İspanyada eczaneler ile kadına karşı şiddetin önlenmesi için “mascarilla19” “maske 19” kampanyası gerçekleştiriyor. Şiddete uğrayan kadın, şiddet uygulayanla aynı evde olduğu için çoğu zaman yardım hatlarını arayamıyor, bu durumda eczaneye gidip “maske 19” isteyince eczacı doğrudan yardım hattını arıyor.
• Fransa Eşitlik Bakanlığı tarafından İspanya’daki uygulama paralelindeuygulama başlatılıyor. Şiddete uğrayan kadın eczaneye gidip ya da gitmede telefonla “maske 19” isteyince eczacı doğrudan yardım hattını arıyor.
• Fransa İçişleri Bakanlığı şiddet gören kadınların kriz döneminde kalabilmeleri için20000 gecelik otel rezervasyonuna bütçe ayırıyor (Türkiye’de de Aile Bakanlığı ve/veya belediyeler bunu yapabilir bunun için gerekli bütçeler kendilerine tahsis edilmelidir).
• Fransa İçişleri Bakanlığı süpermarketlerde kadınlar için başvuru/danışma standları açıyor. Bu standların sayısı 200’ü aşmış durumda.    
• İtalyan kadınlar, kadınları koruyacak bir resmi koruma emrinin bir an önce çıkarılmasını talep ediyor. (Bizde de İçişleri Bakanlığı 81 il valiliğine 6284 sayılı Yasanın eksiksiz uygulanması için “yeni bir genelge” gönderebilir, Adalet Bakanlığı benzer bir girişimde bulunabilir, illerde yeni kurulan pandemi kurullarında kadınların temsili sağlanabilir)
• Avusturalya hükümeti korona virüs krizi nedeniyle artan şiddeti önlemek ve mağdur kadınları desteklemek üzere 92 milyon dolarlık bir destek paketi hazırlıyor.
• İngiltere’de göçmen kadınlar için “silent touch” uygulamasının kullanılması teşvik edilmekte. Bu hatta tuşa basınca konuşmadan yardım isteniliyor. Ülkemizde KADES uygulaması, benzer bir uygulamadır ancak tam olarak çalışması henüz sağlanamamıştır.

Benzer örnekler daha da artırılabilir.

The post Toplumsal Cinsiyet Bakışı ile COVID-19 Salgınında Dikkate Alınması Gereken Bazı Özet Bilgiler appeared first on Yeni Koronavirüs Hastalığı 2019.