• DSÖ Avrupa Bölge Ofisi’nden uzmanlar Bosna-Hersek’i ziyaret etti (7-11.09.2020).
• Lübnan Roumieh Merkez Hapishanesinde COVID-19 salgını ile ilgili bir vaka çalışması yapıldı: Mahkumlar arasında bulaşma ilk olarak 11 Eylül 2020’de tespit edildi ve bugüne kadar iki cezaevi bloğunda vakalar hızla artarak yaklaşık 325’e ulaştı. Doğrulanan vakalar yeni tesiste izole edildi ve vaka olan blokta mahkumlar karantinaya alındı. Enfekte mahkumların izlenmesi, bir bulaşıcı hastalık uzmanı gözetiminde enfeksiyon önleme eğitimi için hemşirelerin ve sosyal hizmet uzmanlarının ek işe alımı, eğitimi ve gerekirse en yakın devlet hastanesinde kabulü için tesislerin iyileştirilmesi DSÖ Lübnan, Avrupa Birliği, Norveç Büyükelçiliği ve ICRC tarafından desteklendi. 
• DSÖ, 23 Eylül’de üç etkinliğe katıldı: İnfodemi Yönetimi, COVID-19 Sürecinde Hayat Kurtaran Aşılara Adil Erişim Sağlama ve COVID-19 Krizinin Uzaması: Etkiyi Azaltmak ve Gelecek Nesilleri Korumak.
• Küresel Sağlık Kümesi (GHC), bu hafta küresel, ulusal ve yerel düzeydeki ortakların COVID-19 salgınına müdahale çabalarını detaylandıran bir saha fotoğrafları öyküsü yayımladı.
• COVID-19: Yaklaşık 33 milyon vaka ve 9 ayda bir milyon ölüme sebep olurken DSÖ Sağlık Acil Durumları Programı Direktörü Dr. Mike Ryan basın toplantısında “Önümüzdeki dokuz ay içinde aşı yaptırma hakkında gerçekler, katılan herkes için büyük bir görev. Hem hastalık kontrolü, hem mevcut hayat kurtarıcı önlemler hem de ortaya çıkan yenilikler açısından hayat kurtarmak için yapılabilecek çok şey var. ACT Accelerator’da, özellikle de COVAX’ta ihtiyaç duyulan yatırımları şimdi yapmaya istekli miyiz? “ dedi (25.09.2020).
• Toplam 67 yüksek gelirli ekonomi, COVAX Tesisi’ne katıldı ve 34’ünün daha imzalayarak aşı tedariğine destek için uygun 92 düşük ve orta gelirli ekonomiye katılması beklenmektedir. Ancak, şimdiye kadar ölçek büyütme ve etki için gereken 35 milyar doların yalnızca onda birine ulaşıldı; DSÖ’nün amacı, 2021 sonuna kadar iki milyar doz aşıya sahip olmaktır (25.09.2020).
• “Her Kadın Her Çocuk”tan yeni bir rapor, “İlerlemeyi Koruyun: Yükselin, Yeniden Odaklanın, İyileştirin, 2020”, COVID-19 krizinin mevcut eşitsizlikleri şiddetlendirdiği ve temel sağlık müdahalelerinde bildirilen kesintilerin orantısız bir şekilde en savunmasız kadın ve çocukları etkilediği konusunda uyardı. DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros, “Pandeminin kadınların ve çocukların sağlığını ve refahını iyileştirmeye yönelik küresel çabaları geri çektiğine şüphe yok, ancak bu yalnızca kararlılığımızı güçlendirmeye hizmet etmelidir” dedi (25.09.2020).
• DSÖ, uzmanların COVID-19 ile ilgili belirli konular hakkında bilimsel açıklamalar yaptığı “Science in 5″adlı bir video serisi yayımladı. Şimdiye kadar “sürü bağışıklığı”, “SARS-CoV-2”, “efsanelere karşı bilim” ve “okulların yeniden açılması” gibi konularda beş bölüm yayımlandı. Bu kısa videoları DSÖ’nün YouTube, Instagram, Facebook, Twitter ve LinkedIn hesaplarında izleyin veya podcast’leri dinleyebilirsiniz.
• DSÖ, BM, uzman kuruluşlar ve ortaklar; ülkeleri bilime dayalı bilginin zamanında yayılmasını teşvik etmek ve ifade özgürlüğüne saygı gösterirken yanlış bilgilerin yayılmasını önlemek için eylem planları geliştirmeye ve uygulamaya çağırdı (23.09.2020).
• DSÖ, kişisel koruyucu ekipman, tıbbi ekipman, tıbbi sarf malzemeleri, tek kullanımlık cihazlar, laboratuvar ve testle ilgili cihazlar dahil olmak üzere tüm tıbbi cihazları listeleyen Küresel Acil Durum Tedarik Zinciri Sistemi (COVID-19) kataloğunu yayımladı (23.09.2020).
• PAHO, ölümleri azaltmak için ülkelere COVID-19 aşılarını erken planlama çağrısı yaptı (23.09.2020).
• DSÖ, COVID-19 salgınının ortasında Midilli’deki yangında yakılan kamptaki mültecilere ve göçmenlere yardım sağlamaktadır. Konuyla ilgili bir fotoğraf öyküsü paylaşıldı (24.09.2020).

• CDC ABD’de pandemide vakaların yaş dağılımının Mayıs-Ağustos aylarında değiştiğine dair bir rapor yayımladı. Rapora göre pandeminin erken dönemlerinde vaka sıklığı yaşlılar arasında fazlayken Haziran- Ağustos boyunca tüm doğrulanmış vakaların >%20’sini oluşturan 20-29 yaşlarındaki kişilerde en yüksek seyretmiştir (Kaynak). 
• Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS), COVID-19 aşılarına hazırlık için, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) yetki alanlarına 200 milyon dolar sağlayacağını duyurdu (Kaynak). 
• CDC, ABD’de 13 Eyalet’te COVID-19 nedeniyle hastaneye yatırılan gebe kadınların özellikleri ve doğum sonuçları ile ilgili bir rapor yayımladı. Rapora göre, 1 Mart – 22 Ağustos 2020 tarihleri arasında hastaneye yatan 598 gebe kadının% 55’i başvuru sırasında asemptomatikti. Semptomatik gebeler arasında yoğun bakıma yatışlar (% 16), mekanik ventilasyon (% 8) ve ölüm (% 1) dahil olmak üzere ciddi hastalıklar meydana geldi. COVID-19 ile ilişkili hastaneye yatış sırasında tamamlanan gebeliklerin % 2’sinde gebelik kayıpları meydana geldi ve bu kayıplar hem semptomatik hem de asemptomatik kadınlarda gerçekleşti. Rapor gebe kadınları ve sağlık hizmeti sunucularını, olumsuz gebelik sonuçları dahil olmak üzere şiddetli COVID-19 için potansiyel risklerin farkında olmaları konusunda uyarmıştır. (Kaynak)
• CDC, ABD’de 1 Mart – 19 Eylül 2020 tarihleri arasında okul çağındaki çocuklarda COVID-19 eğilimini değerlendiren bir rapor yayımladı. Rapora göre, Mart ayından bu yana, çocuklarda 277.285 COVID-19 vakası bildirildi. 12-17 yaş grubunda COVID-19 insidansı, 5-11 yaş çocuklara göre yaklaşık iki katıdır. COVID-19 ile ilgili ciddi sonuçları olan okul çağındaki çocuklar arasında altta yatan koşullar daha yaygındı. Okul çağındaki çocuklarda haftalık vaka insidansı, SARS-CoV-2 test hacmi ve testlerin pozitiflik yüzdesi, zamana ve bölgelere göre değişiklik göstermiştir.(Kaynak)

• ECDC tarafından, Avrupa’dan ve Dünya çapından en güncel COVID-19 verilerinin yer aldığı, basit, kullanıcı dostu bir platform oluşturulduğu açıklandı. (23.09.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, “COVID-19’a Karşı Farmasötik Olmayan Müdahalelerin Uygulanmasına Yönelik Kılavuz” adlı teknik rapor ve konu ile ilgili bir infografik yayımlandı. (24.09.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, “Hızlı Risk Değerlendirmesi: AB / AEA ve Birleşik Krallık’ta Artan COVID-19 Bulaşı – Onikinci Güncelleme” adlı döküman yayımlandı. (24.09.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 20 – 26 Eylül 2020, 39. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (25.09.2020). Kaynak

• FDA Komisyon Üyesi Stephen M. Hahn, Sağlık, Eğitim, Çalışma ve Emeklilik Senatosu Komitesi önünde “COVID-19: Federal Tepki Üzerine Bir Güncelleme” başlıklı bir duruşmada ifade verdi. (23.09.2020)
• FDA bugün, COVID-19 İyileşme Plazmasının acil kullanımını desteklemek için güncellenmiş kanıtları özetleyen bir belge yayımladı. (23.09.2020)
• FDA, Assure COVID-19 IgG / IgM Hızlı Test Cihazı için acil kullanım yetkisini (EUA) yeniden yayınlayarak, bu testi hasta bakım noktalarında (POC) kullanılabilen ilk yetkili seroloji (antikor) testi yaptı. (24.09.2020)
• FDA, COVID-19 Halk Sağlığı Acil Durumunda Tıbbi Cihaz Eksikliği web sayfasında Cihaz Durdurma Listesine bir yeni cihaz ekledi. Web sayfası ilk kez yayınlandığından beri, FDA ayrıca hangi cihazların eksik olduğunu nasıl belirlediğini açıklığa kavuşturmak için web sayfasını güncelledi. (24.09.2020)
• FDA, tüketiciler için farklı  kültürlere ve dillere hitap eden yeni sağlık eğitimi materyalleri geliştirdi. Bu materyaller, FDA’nın COVID-19 hakkındaki acil soruları yanıtlaması ve diyaloğu teşvik etmek için sağlık uzmanlarının hastalarıyla paylaşması için tasarlanmıştır. Materyaller, sağlık dolandırıcılığı, tıbbi ürün tedariki, terapötikler, aşı geliştirme ve teşhis-antikor testleri dahil olmak üzere FDA’nın pandemiye verdiği tepkinin farklı alanları hakkında bilgi sağlamaktadır. (24.09.2020)
• FDA, kurumun yanıt çabalarının gerçeklerine, rakamlarına ve önemli noktalarına hızlı bir bakış sağlayan güncellenmiş bir FDA COVID-19 Yanıtı Özeti yayınladı. (25.09.2020)

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta 28.09.2020 tarihinde “Günlük yaşamınızı sürerken risklerinizin farkında mısınız?” konulu içeriği paylaştı.
• UNICEF, Dünya Sağlık Örgütü ile Birleşmiş Milletler, Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün 14 Eylül 2020 tarihinde yayımladığı “COVID-19 bağlamında okulla ilgili halk sağlığı önlemlerine ilişkin hususlar” adlı  dokümanının Türkçe çevirisi web sayfamıza yüklenmiştir. Okumak için 
• HASUDER Çocuk Sağlığı Çalışma Grubu’nun hazırladığı “COVID-19 Pandemisi Sürecinde Okullarda Yüz Yüze Eğitim” başlıklı metin yayımlanmıştır. Okumak için

• 14-20 Eylül arasında, bir önceki haftaya göre %6’lık bir artış ile yaklaşık 2 milyon yeni COVID-19 vakası ve salgının başlangıcından bu yana tek bir haftada bildirilen en yüksek vaka sayısı gerçekleşti; ölümlerin sayısında %10’luk bir azalma oldu ve son yedi günde 37 700 ölüm rapor edildi.
• DSÖ, Dünya Hasta Güvenliği gününü kutladı: Hastaları güvende tutmak için sağlık çalışanlarının güvende tutulması üzerinde duruldu (17.09.2020).
• Dünya Hasta Güvenliği Günü uygulamada: Nijerya, DSÖ’nün desteğiyle sağlık çalışanı eğitimine yatırım yaptı (10.09.2020).
• Birleşmiş Milletler Kriz Yönetim Ekibi (BM CMT) toplantısı sırasında, DSÖ kortikosteroid kullanımına ilişkin sürekli güncellenen bir kılavuz yayımladığını, antijen bazlı hızlı tanı testlerinin kullanımıyla ilgili hususlara ilişkin kılavuzun ise son halini aldığını bildirdi (09.09.2020). 
• DSÖ, diğer kurumların yanı sıra UNICEF ile, kaliteli aşıların nicelik olarak üretilmesini ve herkes tarafından kullanılabilir olmasını sağlamak için yapılan çalışmaların önemini vurguladı. DSÖ, kullanılabilirliği hızlandırmak ve acil kullanımı desteklemek için gereken verilere ilişkin aşı üreticilerinden talepler almaya başladı.
• UNESCO ve UNICEF, COVID-19’un Eğitim Üzerindeki Etkisi ve Okulların Yeniden Açılması konusunda bilgi verdi. DSÖ, okulların yeniden açılmasında sıfır risk olmayacağını, politika yapıcılar ile halk sağlığı ve eğitim yetkilileri için sorunun, vaka kümelerinin toplum aktarımına dönüşmesinin nasıl önleneceği olduğunu belirtti.
• Küresel İletişim Departmanı (DGC), “Doğrulama kampanyası” ve “BM Genel Kurulu ön gündemi”yle ilgili güncellemeleri paylaştı. DSÖ, BM Genel Kurul’unun 75. oturumuna katılacağını, ortaklarla birlikte ACT-Accelerator ile ilgili üst düzey bir etkinlik düzenleyeceğini duyurdu.
• Bugüne kadar 45’in üzerinde Uluslararası EMT (acil tıp ekipleri) görevi yürütülürken, ek yardım talepleri de alındı. DSÖ, en iyi uygulamaları belgelemek ve COVID-19 yanıtına katılan EMT’lerden dersler öğrenmek için bir anket başlattı.
• DSÖ Simülasyon Egzersizleri (SimEx), taraf devletleri ulusal öğrenme ve sistemin iyileştirilmesi yoluyla COVID-19 ve diğer sağlık acil durum riskleri için acil durum hazırlık ve müdahale kapasitelerini güçlendirmeleri için desteklemiştir. COVID-19 salgınının başlangıcından bu yana birçok ülke (Kore, Uganda, Bhutan Krallığı, Namibya vb.) hazırlık ve yanıtta SimEx’ten yararlanmıştır.
• Dünya, 15-31 Eylül tarihleri ​​arasında, benzeri görülmemiş, çoğunlukla sanal 75. BM Genel Kurulu’nda bir araya gelirken DSÖ’nün paylaşacağı üç mesaj aşağıdaki gibidir (15.09.2020).
  1. COVID-19 araçlarına eşit erişim. DSÖ, dünya liderlerini güçlenirken küresel olarak geliştirme, üretim ve COVID-19 testleri, tedavileri ve aşılarına eşit erişimi hızlı bir şekilde izlemek için benzersiz bir uluslararası işbirliği olan COVID-19 Araçlarına (ACT) Erişim-Hızlandırıcıyı desteklemeye çağırıyor.
  2. Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşma yolunda ivmeyi sürdürün. Yakın tarihli bir DSÖ anketine göre, ülkelerin %90’ı temel sağlık hizmetlerinde kesintiler yaşamaktadır. Pandemi, sağlık ve kalkınmada onlarca yıllık kazanımları boşa çıkarma riskine neden olmaktadır.
  3. Bir sonraki pandemiye şimdi birlikte hazırlanmalıyız. Bir yıl önce bağımsız Küresel Hazırlık İzleme Kurulu bir pandemi tehdidine karşı uyarıda bulunarak küresel liderleri hazırlık için acil ve birleşik eylemde bulunmaya çağırmıştı. Geçen hafta kurul, alınacak 5 acil eylemi özetleyen 2020 raporunu “Hastalıklı Bir Dünya” ismiyle yayımladı.
  4. 75. BM Genel Kurulu‘nda ayrıca yanlış bilgilendirme, risk iletişimi, davranış bilimi ve infodemi konusunda 23 Eylül’de yapılacak bir yan etkinliğe ev sahipliği yapılacağı duyuruldu.

Teknik Rehberlik ve En Son Yayınlar: 

• DSÖ; okullarda dikkate alınması gereken hususları, COVID-19’un öğrencileri ve personeli üzerindeki riski en aza indirmek için gereken önlemleri inceleyen okulla ilgili halk sağlığı önlemleri hakkında yeni bir kılavuz yayımladı (14.09.2020).
• DSÖ, “COVID-19’un uzun vadeli etkileri hakkında bildiklerimiz” üzerine bir slayt seti yayımladığını duyurdu (21.09.2020). 

DSÖ bölgelerinde öne çıkan gelişmeler:

• Afrika Bölgesi haricinde, son yedi günde tüm DSÖ bölgelerinde haftalık vaka insidansında artış bildirildi. 
• Güneydoğu Asya Bölgesi, geçtiğimiz hafta 9000’den fazla ölümle yeni COVID-19 ölümlerinde artış bildirmeye devam etti ve bu sayı rapor edilen tüm ölümlerin %25’ini oluşturdu; salgının başlangıcından bu yana  bölgede COVID ölümleri 100 000’i  geçti. Ayrıca bölge, geçen hafta bildirilen yeni vakaların %35’ini oluşturmaktadır. 
• Doğu Akdeniz ve Batı Pasifik bölgelerinin her ikisi de son 3 hafta içinde rapor edilen vakalarda ve ölümlerde hafif bir artış bildirdi. 
• Afrika Bölgesi, geçtiğimiz hafta rapor edilen vakalarda ve ölümlerde sırasıyla %12 ve %16 düşüşlerle belirgin bir düşüş göstermeye devam ediyor.
• Amerika Bölgesi, küresel olarak en yüksek COVID-19 yükünü taşımaya devam etmektedir ve bölge yeni ölümlerde %22’lik bir azalma bildirmesine rağmen son 7 günde bildirilen tüm yeni vakaların %38’inden fazlasını oluşturmaktadır.

• Afrika Bölgesi (AFRO): 

• DSÖ, Güney Afrika hükümetini COVID-19 pandemi eğrisini bükmeye yardımcı olan kararlı çabalarından dolayı takdir etti ve destekledi (17.09.2020).
• DSÖ, Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi ve Afrika Birliği Sosyal İşler Komisyonu tarafından oluşturulan “COVID-19 için Geleneksel Tıp Bölgesel Uzman Komitesi”, COVID-19 bitkisel ilaç klinik deneyleri için protokolü onayladı (19.09.2020).

• Amerika Bölgesi (AMRO): 
  • (PAHO web sayfasına ulaşılamamaktadır.)

• Doğu Akdeniz Bölgesi (EMRO): 
  • Bölgede COVID-19 vakalarının yeniden artmasına ilişkin DSÖ Bölge Direktörü tarafından yapılan açıklamada COVID-19’a yönelik alınan önlemlerle ilgili hatırlatma yapıldı, mevcut durumda sadece semptomu olup kliniklere başvuran hastalara test yapılmasının yeterli olmadığı vurgulandı(15.09.2020).

• Avrupa Bölgesi (EURO)
  • DSÖ Avrupa’ya mali desteğin büyük bir kısmı (%59) üye devletler tarafından sağlanmaktadır, ardından Avrupa Birliği başta olmak üzere hükümetler arası kuruluşlar destek vermektedir(15.09.2020).
  • DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri P. Kluge’nin DSÖ Avrupa Bölge Komitesi 70. oturumundaki açıklaması yayımlandı. COVID-19’un ötesinde geleceğin temellerinin 3 ana eksende olması planlandı: Daha hedefe odaklı bir yanıt için her bir ülkeyle doğrudan temas halinde olmak, bölgede çalışan diğer kuruluşlarla ortaklıkları güçlendirmek ve bölge ofislerinin amaca uygun olacak şekilde yeniden yapılandırılması (16.09.2020).
  • DSÖ Avrupa ve Türki Devletler (Azerbaijan, Kazakistan, Kırgizistan, Türkiye ve Özbekistan) Konseyi, DSÖ Avrupa Bölgesi’nde yeni ortaklıkları güçlendiren bir mutabakat imzaladı(16.09.2020).

• Güney Doğu Asya Bölgesi (SEARO) ve Batı Pasifik Bölgesi (WPRO): 
  • COVID-19, sağlık sistemlerindeki boşlukları ve eksiklikleri ortaya çıkardı ve sağlık güvenliği ile ekonomik istikrar arasındaki karşılıklı bağımlılığın altını çizdi; böylece başka bir gerçek olan evrensel sağlık sigortasının (UHC) önemi ortaya kondu. UHC’ye ulaşmak, herkesin ihtiyaç duyduğu kaliteli sağlık hizmetlerine mali zorluk çekmeden erişilebileceği anlamına gelir. UHC yolunda iyi ilerleme kaydeden ülkeler, pandeminin sağlık üzerindeki etkilerini ve dolayısıyla ekonomik etkilerini daha iyi yönetebilmiştir. Batı Pasifik Bölgesi’nde Kore Cumhuriyeti ve Vietnam, ilerleme kaydeden ve COVID-19’un etkisini sınırlayan iki ülke örneğidir (16.09.2020). Asya ve Pasifik Bölgesinde Sağlık ve Maliye Bakanları da COVID-19 dönemi ve ötesinde evrensel sağlık sigortasının önemini vurguladı (17.09.2020).

• CDC “Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) ile İlişkili Örneklerin Taşınması ve İşlenmesine Dair Ara Laboratuvar Biyogüvenlik Yönergesi”ni güncelledi. 19 Eylül 2020’de yapılan revizyon ile Kaynaklar bölümünün altına, COVID-19’a Yanıt Veren Laboratuvarların Hazırlanması ve Desteklenmesi adlı bir bölüm eklenmiştir (Kaynak).  
• CDC, Amerika Birleşik Devletleri’nde sonbahar ve kış dönemindeki bayram  kutlamaları için bireyleri, ailelerini, arkadaşlarını ve toplulukları COVID-19’dan korumaya yardımcı olmak için uyarılarda bulundu. Eyaletlere bir bayram kutlamasına ev sahipliği yapmayı planlarken, kutlamayı ertelemek, iptal etmek veya sınırlamak için topluluktaki mevcut COVID-19 düzeylerinin değerlendirmesini önerdi.  Sonbahar ve kış dönemindeki her bir bayram (Hallowen, Şükran günü vb.) kutlamasındaki aktiviteler  için risk değerlendirmesi yayımlandı.(Kaynak)
• Sık Sorulan Sorular bölümüne “Şiddetli Akut Solunum Sendromu Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) ‘nin RT-PCR Laboratuvar Testi Pozitifliği Yüzdesinin Hesaplanması” adlı bir başlık ekledi. (Kaynak) 
• CDC, “Dinamik Okul Karar Alma Süreçleri için Göstergeleri” yayımladı.(Kaynak)

• ECDC, son COVID-19 verilerine göre, AB / AEA ve Birleşik Krallık için 14 günlük vaka bildirimlerinin 50 günden fazla bir süredir arttığını ve şu anda tüm AB ülkelerinin yarısından fazlasında vaka sayılarında bir artış yaşandığını açıkladı. (16.09.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, AB / AEA ve Birleşik Krallık’ta, COVID-19’un 30 günlük projeksiyonlarının yer aldığı “AB / AEA ve Birleşik Krallık’ta COVID-19 temel tahminleri” adlı döküman güncellenerek yayımlandı. (17.09.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, “COVID-19 test stratejileri ve hedefleri” adlı döküman yayımlandı. (18.09.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 13 – 19 Eylül 2020, 38. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (18.09.2020). Kaynak
• ECDC tarafından, “SARS-CoV-2 reenfeksiyonu: halk sağlığı yanıtı için hususlar” adlı döküman yayımlandı. (21.09.2020) Kaynak

Tablo 1. Günlük Test Sayısı, Vaka ve Ölüm Sayıları ile İlgili Veriler

Pozitiflik Oranı (%) = (Günlük Yeni Vaka Sayısı / Günlük Test Sayısı) x 100 Vaka-Fatalite Oranı (%) = (Kümülatif Ölüm Sayısı / Kümülatif Vaka Sayısı) x 100 Kaynak

Artık veri güvenilirliği nedeniyle salgın eğrisi paylaşmıyoruz.

Grafik 1. Kümülatif Vaka Sayısı ve Enfeksiyon Hızı

Grafik 2. Yeni Vaka Sayısı ve Enfeksiyon Hızı

Grafik 3. Yeni Vaka Salgın Eğrisi

• Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından
  • 15/09/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Entübe edilen yeni hasta sayısında %6,5 azalma
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış  Ortadoğu Anadolu  Bölgesinde, en fazla artış  Batı Marmara Bölgesindedir.
    • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 23,5, erkeklerde ise 31,7’dir.
  • 16/09/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • COVID-19 test sayısında (%1,7) artış
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış  Batı Marmara  Bölgesinde, en fazla artış  Ortadoğu Anadolu Bölgesindedir.
    • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 hasta sayısı kadınlarda 26,7, erkeklerde ise 31,7’dir
  • 17/09/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Yeni COVID-19 hasta sayısında %7,1 azalma
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış  Batı Karadeniz  Bölgesinde, en fazla artış  Batı Marmara Bölgesindedir.
    • 65-79 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 hasta sayısı kadınlarda 26,5, erkeklerde ise 27,1’dir.
  • 18/09/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • COVID-19 test sayısında ise %0.6 artış
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış Batı Marmara Bölgesinde, en fazla artış  Batı Karadeniz Bölgesindedir.
    • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 hasta sayısı kadınlarda 27,8, erkeklerde ise 31,7’dir.
  • 19/09/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Yeni COVID-19 hasta sayısında %13,3 azalma
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla artış  Ortadoğu Anadolu Bölgesindedir.
    • 65-79 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 hasta sayısı kadınlarda 24,4, erkeklerde ise 25,3’tür.
• Bilimsel Danışma Kurulu tarafından 14.09.2020 tarihinde COVID-19 Temaslı takibi, salgın yönetimi, evde hasta izlemi ve filyasyon rehberi güncellendi
• Yerli aşı üretiminin geliştirilmesi teknik kapasite ve insan gücünün artırılması eğitimi için tıklayınız.
• Bakan Koca, 17.09.2020 tarihinde DSÖ’ye “2021’in Sağlık Çalışanları Yılı” Olarak Seçilmesini Önerdi. Kaynak

• 81 İl Valiliğine 15.09.2020 tarihinde Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri konulu genelge gönderdi. Genelgede, Covid­-19 salgını kapsamında faaliyetleri geçici süreliğine durdurulan ve hâlihazırda kapalı olması gereken bazı gazino, pavyon, diskotek, bar, birahane, taverna veya gece kulüplerinin belediye veya il özel idaresine başvurarak faaliyet konularını değiştirdikleri ya da mevcut ruhsatlarına talî faaliyet alanı işleterek eski faaliyetlerine devam ettiklerinin anlaşıldığı belirtildi.

• Millî Eğitim Bakanlığınca, okullarda yüz yüze eğitim, seyreltilmiş uygulamalarla anasınıfı ve ilkokul 1’inci sınıflarda haftada bir gün olacak şekilde başlatıldı. Bu süreçte okullara zorunlu olmadıkça ziyaretçi kabul edilmeyecek. Okul öncesi ve ilkokul 1. sınıflar uyum programı etkinliklerinde, çocuklar sağlıklı yaşam konusunda bilgilendirilecek. Hijyen, sosyal mesafe, korku ve kaygılardan kurtulma gibi etkinliklerin yanı sıra öğrencilerin okulu ve çalışanları tanımalarına yönelik etkinlikler düzenlenecek. Kaynak

• İTO tarafından, “Yönetemiyorsunuz, Tükeniyoruz Haftası” kapsamında 15 Eylül 2020’de bir basın açıklaması gerçekleştirildiği açıklandı. (15.09.2020) Kaynak
• İTO tarafından, “Yönetemiyorsunuz, Tükeniyoruz Haftası” kapsamında 17 Eylül 2020 Perşembe günü salgında hayatını kaybeden sağlık çalışanları ve yurttaşlar anısına anma törenleri gerçekleştirdiği açıklandı. (17.09.2020) Kaynak

• ATO Yönetim Kurulu tarafından ulaşılan ve teyit edilen COVID-19 (+) tanısı alan sağlık çalışanlarının sayısının, 16 Eylül 2020 tarihi itibariyle, 882’ye yükseldiği bildirildi. (16.09.2020) Kaynak
• ATO tarafından, pandemi sürecinde TTB’yi hedef alan açıklamalar ile ilgili olarak, çok sayıda tabip odasının da imzasıyla, “TTB’nin Yanındayız!” başlıklı mesaj yayımlandı. (17.09.2020) Kaynak
• ATO tarafından, “Yönetemiyorsunuz, Tükeniyoruz Haftası” kapsamında Ankara’da 17 Eylül 2020 Perşembe günü hastaneler ve sağlık kurumlarında COVID-19 pandemisi nedeniyle yaşamını yitiren hekimler, sağlık çalışanları ve vatandaşlar anısına 1 dakikalık saygı duruşunda bulunulduğu açıklandı. (18.09.2020) Kaynak
• ATO İşçi Sağlığı ve İşyeri Hekimliği Komisyonu tarafından  22 Eylül 2020 tarihinde saat 20.00’da “İşyerlerinde COVID-19 İzlemi” başlıklı telekonferans yapılacağı duyuruldu. (21.09.2020) Kaynak

• İzmir Tabip Odası tarafından, 17 Eylül 2020 ve 18 Eylül 2020 tarihlerinde “Yönetemiyorsunuz Tükeniyoruz Haftası” kapsamında iki basın açıklaması gerçekleştirildiği açıklandı. (17.09.2020) Kaynak1, (19.09.2020) Kaynak2
• İzmir Tabip Odası tarafından, pandemi sürecinde yaşamlarını kaybeden vatandaşlar ve sağlık çalışanları anısına, “Yönetemiyorsunuz Tükeniyoruz Haftası” kapsamında hazırlanan video paylaşıldı. (19.09.2020) Kaynak
• İzmir Tabip Odası tarafından, 24 Eylül 2020 Perşembe günü saat 20.00’da “Pandemi Sürecinde Laboratuar Testleri” başlıklı telekonferans düzenleneceği duyuruldu. (20.09.2020) Kaynak

• Haftalık KLİMİK bülteninin son sayısı yayımlandı (22.09.2020). Kaynak
• KLİMİK tarafından, pandemi sürecinde TTB’yi hedef alan açıklamalar ile ilgili olarak “Türk Tabipleri Birliği’nin yanındayız” başlıklı açıklama yapıldı. (19.09.2020) Kaynak
• KLİMİK tarafından, 24 Eylül 2020 Perşembe günü, 21.00-22.30 saatleri arasında “COVID-19 Pandemisinde Yara Bakım Hizmetleri” konulu web konferansı yapılacağı duyuruldu. (21.09.2020) Kaynak
• KLİMİK tarafından, COVID-19 tedavisinde kullanılmakta olan antiviral ilaçlar ile ilgili bilimsel görüş metni yayımlandı. (21.09.2020) Kaynak

• EKMUD, uzmanlık alanları ve pandemi sürecinin yönetimi ile ilgili bazı sorun ve taleplerin 16 Eylül 2020 tarihinde yapılan görüşmeyle Sağlık Bakanına iletildiğini açıkladı ve dernek tarafından sunulan dosya paylaşıldı. (17.09.2020) Kaynak
• EKMUD tarafından, İzlanda’da yapılan bir çalışmanın COVID-19’un, kalıcı bağışıklık bıraktığını ortaya koyduğu açıklandı ve makale paylaşıldı. (17.09.2020) Kaynak

• TTD tarafından, COVID-19 ve COVID-19’un etkileyebileceği akciğer hastalıkları konusunda toplumu ve hastaları bilgilendirmek amacıyla 29-30 Ekim 2020 tarihlerinde ücretsiz katılım ile “Halk için Akciğer Hastalıkları ve COVID-19 Kongresi” düzenleneceği duyuruldu. (16.09.2020) Kaynak
• TTD, pandemi sürecinde TTB’yi hedef alan açıklamalar ile ilgili olarak, “Türk Toraks Derneği, Türk Tabipleri Birliği’nin Yanındadır” başlıklı bir basın bildirisi yayımladı. (17.09.2020) Kaynak

• TPD, pandemi sürecinde TTB’yi hedef alan açıklamalar ile ilgili olarak, “Türkiye Psikiyatri Derneği olarak, Türkiye’deki hekimlerin örgütlü sesi olan Türk Tabipleri Birliği’nin yanındayız!” başlıklı bir basın açıklaması yayımladı. (18.09.2020) Kaynak

• TEB, pandemi sürecinde sağlık meslek örgütlerini hedef alan açıklamalar ile ilgili olarak “Sağlık Çalışanları İyi ki Var”, “ İyi ki TTB Var” başlıklı bir basın açıklaması yayımladı. (17.09.2020) Kaynak

• TDB tarafından, TDB dergisinin 177. sayısı, “COVID-19’un Önümüze Koyduğu Gerçek” başlıklı başyazı ile birlikte paylaşıldı. (17.09.2020) Kaynak
• TDB tarafından, 17 Eylül 2020’de, COVID-19 nedeniyle hayatını kaybeden tüm yurttaşları ve sağlık çalışanlarını anma etkinliğinin gerçekleştirildiği açıklandı. (17.09.2020) Kaynak

TDB, pandemi sürecinde sağlık meslek örgütlerini hedef alan açıklamalar ile ilgili olarak “Hekimler üzerinden siyaset yapanları kınıyoruz!” başlıklı bir basın açıklaması yayımladı. (17.09.2020) Kaynak

• THD tarafından, 25 Eylül 2020 tarihinde saat 20.00’da “COVID-19 Pandemi Döneminde İnovatif Yaklaşımlar” başlıklı online etkinlik gerçekleştirileceği duyuruldu. (16.09.2020) Kaynak

• Somali, Banadir’de COVID-19 salgını sırasında 400 000’den fazla çocuk çocuk felci ve kızamık aşısı oldu (30.08.2020). 
• Papua Yeni Gine, bütüncül yaklaşımla COVID-19 tehdidini ele almaktadır, ülkenin COVID-19 sürecine verdiği yanıt örnek oluşturacak şekilde özetlenerek öne çıkarıldı (04.09.2020). Kaynak
• DSÖ ve Almanya Robert Koch Enstitüsü, Özbekistan’da bir eylem içi incelemeye (IAR) katıldı. Bu misyon ülke düzeyinde koordinasyon, planlama ve izleme, sürveyans, vaka keşfi, temaslı takibi, klinik yönetim, enfeksiyon önleme ve kontrol, laboratuvar konularını içeren alanları kapsıyordu.
• Uluslararası Narkotik Kontrol Kurulu (INCB), Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ve DSÖ, palyatif bakım için kullanılan ağrı kesiciler gibi kontrollü verilmesi gereken ilaçlarla ilgili bir çağrı yaptı. Hükümetlere, akut acil durumlarda kontrollü maddeler içeren tıbbi ürünlerin ihracatı, nakliyesi ve tedariği için Uluslararası İlaç Kontrol Sözleşmeleri kapsamında basitleştirilmiş kontrol prosedürlerinden yararlanmaları hatırlatıldı (14.08.2020). 
• COVID-19 salgını sırasında Uluslararası Sağlık Tüzüğünün (UST 2005) işleyişine ilişkin Gözden Geçirme Komitesi’nin ilk toplantısı bu hafta yapıldı (8-9.09.2020). DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros, komitenin belirlenen altı alanla ilgili ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere UST hükümleri dahil olmak üzere işleyişinin gözden geçirileceğini belirtti. Kaynak
• Dijital araçlar geleneksel temas izleme yöntemlerini ve yaklaşımlarını optimize etme fırsatı sunar. DSÖ aynı anda birden fazla yolu takip etmektedir; teknolojiyi ve dijital katılımı büyütmek için özel sektör, girişimciler, hükümet ile; insani yardım ortamlarında olduğu gibi sahada işbirliği yapmaktadır (09.09.2020).
• Nisan ayında, Avrupa Komisyonu ve diğer birkaç ortakla birlikte DSÖ, aşıların, tanı araçlarının ve tedavilerin geliştirilmesini ve bunlara eşit erişimi için COVID-19 Araçlarına (ACT) Erişim Hızlandırıcısını başlatmıştı. DSÖ, geçen hafta ilk ACT Hızlandırıcı Kolaylaştırma Konseyi toplantısına ev sahipliği yaptı. Konsey, ACT Accelerator’ın hedeflerine ulaşabilmesi için fonda önemli bir artışa ihtiyaç olduğunu yineledi (10.09.2020).
• UNICEF ve DSÖ tarafından yapılan anketler, COVID-19 salgınının sağlık hizmetlerinde büyük aksamalara yol açtığını, onlarca yıllık zor kazanılmış ilerlemeyi tehdit eden özellikle de beş yaşın altındaki çocuklardaki küresel ölümlerin sayısında 2019’da kaydedilen en düşük puan ile ortaya koymaktadır (09.09.2020).

Teknik Rehberlik ve En Son Yayınlar: 

• COVID-19 hastalığını doğrulanması, SARS-CoV-2 virüsünün doğru tespitine dayanır. DSÖ, hızlı immünolojik testlerin COVID-19 salgın yönetimi programlarına entegrasyonunu düşünen ülkeler için bir ara kılavuz yayımladı. Ayrıca SARS-CoV-2 tanı testleri ile ilgili rehberini klinik tanı algoritmaları hakkında daha fazla arka plan bilgisi, literatür ve en iyi uygulamalarla güncelledi (11.09.2020).

DSÖ bölgelerinde öne çıkan gelişmeler:

• Afrika Bölgesi (AFRO): 

• Afrika Bölgesi de bu hafta (7-13 Eylül) bildirilen vakalarda düşüş gösterdi ve ölümlerde düşüş bildiren tek bölge oldu.
• Afrika’da COVID-19 genom sekanslama laboratuvar ağı hizmete girdi (10.09.2020).

• Amerika Bölgesi (AMRO): 
  • Amerika Bölgesi, haftalarca sürekli olarak rapor edilen en yüksek vaka sayısını kaydetti. Raporlama haftasında vakalar azalmış olsa bile, küresel toplam vaka sayısının neredeyse yarısını oluşturmaya devam etmektedir. 
  • PAHO Direktörü, CAF (Latin Amerika Gelişim Bankası) konferansında COVID-19 salgınının etkisiyle mücadele etmek için gerekli eylemleri anlattı (11.09.2020).
  • COVID-19 salgını sırasında, yüz yüze sağlık konsültasyonlarının çoğu ertelendiğinde, yeni koronavirüsün bulaşma riskini en aza indirgeyerek hastalar ve doktorlar arasındaki iletişimi sürdürmenin bir yolu olarak teletıp bir kez daha öne çıkıyor. PAHO ve IDB (Inter-American Development Bank) tarafından geliştirilen yeni araç, sağlık kurumlarının COVID-19 zamanlarında teletıp sunmak için yeterlilik düzeyini ölçmeyi amaçlamaktadır (08.09.2020).

• Doğu Akdeniz Bölgesi (EMRO): 
  • Bölgedeki vakalar, son yedi günde %14 artışla artmaya devam ediyor ve şu anda küresel vakaların %6’sını oluşturuyor. Mevsimsel dini ve kültürel toplu toplantılar, düğün kutlamaları ve diğer sosyal etkinlikler bölgedeki farklı ülkelerde vakaların artmasına katkıda bulunmuştur. Örneğin, Tunus ve Ürdün’de bildirilen vakaların görülmesi törenler ve kutlamalarla ilişkilendirildi.
  • Dünya Sağlık Örgütü ve Kral Salman İnsani Yardım ve Yardım Merkezi’nin (KSRelief) desteğiyle Aden şehrinin 8 ilçesini kapsayacak şekilde deng humması kontrol kampanyası başlatıldı (14.09.2020).
  • Kore Cumhuriyeti’nin Afganistan’daki Büyükelçiliği, ülkenin COVID-19 nedeniyle morbidite ve mortaliteyi azaltma çabalarını desteklemeyi amaçlayan yeni bir projeyi desteklemek için Dünya Sağlık Örgütü ile bir hibe anlaşması imzaladı (14.09.2020).

• Avrupa Bölgesi (EURO)
  • Avrupa bölgesi, küresel vaka toplamının %16’sına tekabül eden üçüncü en yüksek yeni vaka sayısını bildirdi ve milyon nüfus başına 5172 vaka ile en yüksek ikinci kümülatif vaka sayısına sahiptir.
  • 10 Eylül’de dünya çapında kutlanan Dünya İntiharı Önleme Günü, her yıl 140 000 kişinin intihar nedeniyle hayatını kaybettiği DSÖ Avrupa Bölgesi’nde özel bir öneme sahiptir. Rusya Federasyonu, bir iyi işleyen kendine zarar verme sürveyans sisteminin intiharı önleme çabalarına sağlayabileceği değeri gören ilk ülkelerden biri oldu (10.09.2020).

• Güney Doğu Asya Bölgesi (SEARO): 
  • Güneydoğu Asya Bölgesi’nde Hindistan, Endonezya ve Bangladeş; nüfusuna göre en yüksek kümülatif vaka sayısını Maldivler oluştursa da (milyon nüfus başına 16 746) en yüksek vaka sayılarını bildirmeye devam ediyor. Bölge, son yedi günde tüm yeni ölümlerin %22’sini kaydetti, ancak bölge nüfusuna göre düşük genel kümülatif ölümler korunuyor (milyon nüfus başına 46).

• Batı Pasifik Bölgesi (WPRO): 
  • Genel olarak, Batı Pasifik Bölgesi milyon nüfus başına en düşük kümülatif vakalara (278) ve ölümlere (6) sahiptir. Filipinler, Japonya ve Kore Cumhuriyeti bölgedeki en fazla sayıda yeni vakaya sahiptir; ancak Singapur 9804 vaka ile milyon nüfus başına en yüksek kümülatif vaka sayısına sahiptir.
  • COVID-19 salgını sırasında artan çağrıların ortasında Dünya İntiharı Önleme Günü ışığında zihinsel sağlık yardım hatları desteklendi (10.09.2020). 

• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 6 – 12 Eylül 2020, 37. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (11.09.2020). Kaynak

• ”FDA Gıda ve Kozmetik Bilgi Merkezi Sorularınızı Yanıtlıyor” başlıklı bir tüketici güncellemesinde, beslenme ve gıda, diyet takviyeleri ve kozmetiklerin güvenliği ve etiketlenmesi ile ilgili bilgiler veriyor. COVID-19 salgını başladığından beri, FCIC personeli gıda ve besin takviyesi güvenliği hakkında çok sayıda soru aldı. 2020’nin ilk yarısında ekip, çevrimiçi formu ve telefon hattı aracılığıyla 15.000’den fazla soru aldı. (09.09.2020)
• FDA, tüketicileri koruma çabasının bir parçası olarak, asılsız COVID-19 iddialarında bulunan ve onaylanmamış ürünleri satan  Pharmacy Plus Dba Vital Care Compounder, Inc.’e Federal Ticaret Komisyonu ile birlikte uyarı mektubu yayınladı. 
  • Şirket, ürünlerin insanlarda COVID-19’u hafifletebileceği, önleyebileceği, tedavi edebileceği, teşhis edebileceği veya iyileştirebileceği gibi yanıltıcı iddialar içeren “COVID PACK” ve “COVID ‘POZİTİF’ PACK” ürünlerini satmaktadır. FDA, Pharmacy Plus, Inc. dba Vital Care Compounder’ın bu onaylanmamış ve yetkisiz ürünlerin satışını derhal durdurmasını talep etti. 
  • Şu anda COVID-19’u önlemek veya tedavi etmek için FDA onaylı bir ürün bulunmamaktadır. (10.09.2020)
• FDA, ”Aşıların Bilimsel ve Düzenleyici Gözetimi Halk Sağlığı için Hayati Önemlidir” başlıklı yeni açıklamasında, COVID-19 aşılarının yetkilendirilmesi veya onaylanmasıyla ilgili bilim ve veriler tarafından yönlendirilen kararlar almaya kararlı olduklarını açıkladı. (11.09.2020)
• FDA, ilaç ve biyolojik ürün üreticilerinin (hayvan ilaç üreticileri dahil), COVID-19 acil halk sağlığı durumunda, normal faaliyetlerine devam ederken, belli ürünlere ve faaliyetlere öncelik vermelerine yardımcı olacak ve halk sağlığı acil durumları sırasında üretimi ve ilaç arzına yönelik konularda bilgi kaynağı niteliğinde ”COVID-19 Acil Halk Sağlığı Durumu Sırasında Normal İlaç ve Biyolojik Ürün Üretim İşlemlerine Devam Etme” ve ”Tıbbi Olarak Gerekli İlaç Ürünlerinin Bulunabilirliğini Sağlamak İçin Yüksek Devamsızlığın Etkilerinin Planlanması” başlıklı iki klavuz yayımladı. (11.09.2020)

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta 13.09.2020 tarihinde “Beş yaş altı çocuk ölümlerindeki azalma eğilimi COVID-19 nedeniyle risk altında” konulu içeriği paylaştı.

Düşük ve Orta Gelirli 73 Ülkede COVID-19’a Etkili Bir Yanıt İçin Öngörülen Sağlık Bakımı Kaynak İhtiyacı: Bir Modelleme Çalışması

DSÖ’nün, COVID-19 pandemisini Uluslararası Önem Arz Eden Halk Sağlığı Acil Durumu olarak ilan ettiğinden bu yana, 24 Ağustos 2020 itibariyle 20 milyondan fazla vaka bildirilmiştir. Bu çalışma, bulaş seviyelerinin mevcut durumda kaldığı veya % 50 arttığı veya azaldığı durumda stratejik hazırlık ve müdahale planlarının (SPRP) ek sağlık bakım maliyetlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. COVID-19 vakalarının sayısı, 26 Haziran 2020’den başlayarak, hem 4 hem de 12 haftalık zaman dilimleri için üç senaryonun her biri için 73 düşük ve orta gelirli ülke için tahmin edildi. SPRP’nin uygulanmasında tahakkuk edecek sermaye girdilerini, malları ve insan kaynaklarıyla ilişkili ek sağlık bakımı maliyetlerini tahmin etmek için girdiye dayalı bir yaklaşım kullanıldı. Mevcut durum senaryosunda COVID-19 müdahalesi için tahmin edilen toplam maliyet 4 hafta boyunca 52-45 milyar ABD Doları, kişi başına 8-60 ABD Doları oldu. Azalan veya artan bulaş senaryoları için toplam maliyetler sırasıyla 33 ∙ 08 milyar dolar ve 61 ∙ 92 milyar dolardır. Maliyetler, 12 haftalık zaman diliminde mevcut durum ve artan bulaş senaryolarında üç katına çıkabilmektedir. Azalan bulaş senaryosunda 12 haftalık zaman dilimindeki maliyetler, mevcut durum senaryosunda 4 haftalık zaman dilimi maliyetine eşittir. Genel maliyetin yüzdesine göre, vaka yönetimi (% 54), temel hizmetlerin sürdürülmesi (% 21), hızlı yanıt ve vaka incelemesi (% 14) ve enfeksiyon önleme ve kontrol (% 9) ana maliyet etkenleriydi. Sağlık sektöründe COVID-19 müdahalesinin büyük maliyetleri, özellikle de bulaş arttıkça ​​yükselecektir. Virüsün daha fazla yayılmasını sınırlamak için erken ve kapsamlı önlemler almak, kaynakları koruyacak ve yanıtı sürdürecektir.

Tan-Torres Edejer T, et al. Projected health-care resource needs for an effective response to COVID-19 in 73 low-income and middle-income countries: a modelling study. Lancet Glob Health September 9, 2020. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(20)30383-1

• DSÖ’ye kümülatif olarak bugüne kadar yaklaşık 27 milyon COVID-19 vakası ve 900 000 ölüm bildirilmiştir. 6 Eylül’de sona eren hafta 1.8 milyon yeni vaka ve 37 000 yeni ölüm bildirildi, buna göre bir önceki haftaya (24-30 Ağustos) göre yeni vaka sayısında %5 artış, yeni ölüm sayısında %2 azalma görüldü (07.09.2020). 
• PAHO Stratejik Fonu, COVID-19 sırasında kritik ilaçların ve sarf malzemelerinin tedariğinin kesintiye uğramasını en aza indiriyor (31.08.2020). Kaynak
• DSÖ küresel anketinde, ülkelerin %90’ı COVID-19 salgınından bu yana temel sağlık hizmetlerinde aksamalar bildirdi. Buna yanıt olarak DSÖ; öncelikleri belirlemek için triyaj, çevrimiçi hasta konsültasyonlarına geçiş, reçeteleme uygulamalarını değiştirme ve duruma göre tedarik zinciri ve halk sağlığı önlemlerini uyarlama, hastaların mali zorluklarını dengelemek için kullanıcı ücretlerinin kaldırılması gibi stratejiler önermektedir. DSÖ, deneyimlerin ve en iyi uygulamaların paylaşılması için web tabanlı bir platform olan ‘COVID19: Sağlık Hizmetleri Öğrenim Merkezi’ni geliştirmektedir (31.08.2020). Kaynak
• Daha etkili ve şeffaf bir ülke müdahalesi için 16 Mart 2020’de canlı bir dijital platform geliştirilmişti. Platforma 110 planın yüklendiği ve 106 ülkenin, halk sağlığı müdahaleleri ve temel sağlık hizmetleri ve sistemlerini sürdürme konularında “eylem kontrol listesini” kullanarak faaliyetlerini izlemekte olduğu bildirildi (03.09.2020). Kaynak
• Güvenli ve etkili COVID-19 aşısı bulma yarışı devam ederken Afrika kıtasındaki 54 ülkenin tamamı Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI), Gavi Aşı İttifakı (Gavi) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından yönetilen küresel bir girişim olan COVAX ile ilgilendiklerini ifade etti. Avrupa Komisyonu, COVAX Tesisine katıldı ve 400 milyon avroluk katkıda bulundu (03.09.2020).
• Sağlık İçin Davranışsal İçgörüler ve Bilimler Teknik Danışma Grubu‘nun ilk toplantısında Dr. Tedros, ‘COVID-19 salgını dünyaya halk sağlığı kurumlarının ve uzmanlarının, insanların ve toplumların nasıl davrandıklarını ve nasıl kararlar aldıklarını daha iyi anlamaları gerektiğini öğretti.’ dedi (03.09.2020). Kaynak
• Dr. Tedros, ‘Etkili bir COVID-19 aşısına sahip olduğumuzda bunu da etkili bir şekilde kullanmalıyız. Tekrarlayacağım: aşı milliyetçiliği salgını kısaltmayacak, uzatacak.’ dedi (04.09.2020).

Teknik Rehberlik ve En Son Yayınlar: 

• Dr. Maria Van Kerkhove ve Dr. Janet Diaz ile ‘COVID-19 klinik bakımı üzerine Soru-Cevap’ videosu yayımlandı (02.09.2020).
• DSÖ, COVID-19 hastalarında kortikosteroid kullanımına ilişkin kılavuz yayımladı. Mevcut kanıtlara dayanarak iki öneri yapılmıştır: şiddetli ve kritik COVID-19 hastalarında 7 ila 10 günlük sistemik kortikosteroid tedavisi için güçlü bir öneri, ciddi olmayan COVID-19 hastalarında kortikosteroid tedavisinin kullanılmaması için koşullu bir öneri (02.09.2020). Kaynak
• DSÖ, şüpheli veya doğrulanmış COVID-19’dan ölen kişilerin bedenlerinin enfeksiyon önleme ve kontrol önerilerine uygun şekilde yönetilmesi için otopsiler sırasında kişisel koruyucu ekipman (KKD) gereksinimlerinin açıklığa kavuşturulması, otopsi sırasında güncellenmiş havalandırma gereksinimleri gibi konularda bilgi sağlayarak rehberliğini güncelledi (04.09.2020). Kaynak
• COVID-19 halk sağlığı sürveyansı için DSÖ vaka tanımları güncellendi (07.09.2020). Kaynak

DSÖ bölgelerinde öne çıkan gelişmeler:

• Afrika Bölgesi (AFRO): 
  • DSÖ Afrika Bölgesi’ndeki COVID-19 vakalarının ve ölümlerin sayısı, bu raporlama döneminde sırasıyla %21 ve %13 düşüşle düşüş eğilimi göstermeye devam etti. 
  • Güney Afrika, yeni vaka sayıları bu hafta azalsa bile tüm yeni vakaların %37’sini oluşturarak bölgedeki en yüksek vaka sayısını bildirmeye devam etti. Çok sayıda vaka bildiren diğer ülkeler arasında Etiyopya, Cezayir, Namibya ve Kenya bulunmaktadır. Nijerya’daki vakalar bu hafta bir önceki haftaya göre %35 azalırken, bildirilen ölüm sayısı %200 arttı.

• Amerika Bölgesi (AMRO): 
  • Amerika’daki tüm COVID-19 vakalarının yaklaşık dörtte üçü Amerika Birleşik Devletleri ve Brezilya’da bulunmaktadır. Arjantin, Kolombiya ve Peru, bölgedeki yeni vakalarda bir sonraki en büyük yüzdeyi oluşturmaktadır. Bahamalar’da, vakalarda (%18) ve ölümlerde (%15) artış görülmeye devam ettiğinden halk sağlığı ve sosyal önlemler Ağustos ortasından itibaren uzatıldı.

• Doğu Akdeniz Bölgesi (EMRO): 
  • Bölgedeki en yüksek sayıda yeni vaka Irak, İran, Fas, Suudi Arabistan ve Kuveyt’te raporlandı. Irak, yeni COVID-19 vakası bildirimlerinde zirveyi korudu. Afganistan’da yeni vaka sayısı geçen haftaya göre bu hafta %77 artarken yeni ölümler %33 azaldı. Bahreyn’de vakalar, ülkenin Haziran ayı sonunda sınırlarını yeniden açmasından bu yana vakaların artış gösterdiği Tunus’ta olduğu gibi, son 7 günde yaklaşık %44 arttı.
  • DSÖ Bölge Direktörü tarafından Doğu Akdeniz Bölgesi’ndeki COVID-19 vakalarının sayısındaki artışa ilişkin açıklama yapıldı. Bölge Ofisi okullara güvenli bir şekilde dönüş konusunda; hastalandığında evde kalmak, mesafe kurallarına uymak vb. önerilen eylemleri içeren kılavuzlar geliştirmiştir (03.09.2020). Kaynak

• Avrupa Bölgesi (EURO)
  • Avrupa Bölgesinde Fransa, yaklaşık 44 000 vaka ile son 7 gün içinde en yüksek sayıda yeni vaka bildirimini yaptı. Fransa’yı yakın takip eden İspanya ise 40 000’in biraz üzerinde yeni vaka bildirdi. Rusya ve Ukrayna da çok sayıda vaka bildirmeye devam etti. Ukrayna’da son 7 günde %19 artışla vakalar artmaya devam etti; hükümet, halk sağlığı önlemlerini ve sosyal önlemleri ekim ayı sonuna kadar uzattı.
  • İtalya’da vakalar artış göstermeye devam ederken bu hafta olan %9’luk artış, geçen haftadaki yaklaşık %85’lik artıştan önemli ölçüde daha düşüktü.

• Güney Doğu Asya Bölgesi (SEARO): 
  • Hindistan, son 7 gün içinde yaklaşık 600 000 yeni vaka bildirimine ulaştı; çok yüksek sayıda yeni vaka bildirmeye devam ediyor. Günlük ortalama 81 582 vaka ile geçen haftanın en yüksek günlük yeni vaka sayısına sahipti. Myanmar’da ise vakalar son 7 gün içinde yaklaşık %87 olmak üzere belirgin derecede arttı.

• Batı Pasifik Bölgesi (WPRO): 
  • Bu bölgede en fazla yeni vaka bildiren üç ülke Filipinler, Japonya ve Kore Cumhuriyeti’dir. Ancak Filipinler geçtiğimiz hafta bir önceki haftaya göre yeni vakalarda düşüş gördü. Fransız Polinezyası, son 7 günde vakalarda %29’un biraz üzerinde bir artış gördü; geçen ay daha sıkı sınırlama kuralları getirilirken okulların 7 Eylül’de yeniden açılmasıyla birlikte hem hükümet hem de Fransız Yüksek Komisyonu, katı halk sağlığı önlemlerini ve sosyal önlemleri devre dışı bıraktı.
  • DSÖ WPRO, taraf devletler ve DSÖ Ülke Ofisleri için karar vermek amacıyla çok kaynaklı gözetim (MSS) üzerine bir web semineri düzenledi. Amaç, COVID-19 karar verme sürecini çok kaynaklı sürveyansla desteklemek için epidemik analizin nasıl bir araç olarak kullanılabileceğine dair ortak bir anlayış oluşturmaktı (01.09.2020). Kaynak

• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 30 Ağustos – 5 Eylül 2020, 36. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (04.09.2020). Kaynak

• FDA, trakeal entübasyonu kolaylaştırdığı ve cerrahi veya mekanik ventilasyon sırasında iskelet kası gevşemesini sağladığı belirtilen cisatracurium besylate USP 20 mg / 10mL için yeni bir ilaç uygulamasını onayladı (02.09.2020).
• FDA tüketicileri koruma çabasının bir parçası olarak, sahte COVID-19 iddiaları bulunan onaylanmamış bir ürünü sattığı için Federal Ticaret Komisyonu ile 1 Party At A Time’a bir uyarı mektubu gönderdi. Şirket, ürünün insanlarda COVID-19’u hafifletebileceği, önleyebileceği, tedavi edebileceği, teşhis edebileceği veya iyileştirebileceğine dair yanlış veya yanıltıcı iddialarla niasin içeren bir ürün olan BetterFly satıyor (02.09.2020).
• FDA, COVID-19 ile hastanede yatan hastaları tedavi etmek için plazma kullanımı için yakın zamanda yayınlanan Acil Kullanım İzni (EUA) ile ilgili bilgi sağlamak için “Investigational COVID-19 Convalescent Plasma“ kılavuzunu güncelledi (02.09.2020).
• FDA’nın COVID-19 ile ilgili tüketici güncellemeleri artık en az beş dilde mevcut (03.09.2020).
• FDA, ajansın yanıt çabalarının gerçeklerine, rakamlarına ve önemli noktalarına hızlı bir bakış sağlayan güncellenmiş bir COVID-19 Özeti yayımladı (04.09.2020).

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta 06.09.2020 tarihinde “Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar” konulu içeriği paylaştı.

Gebelikte COVID-19 hastalığının klinik belirtileri, risk faktörleri ve maternal ve perinatal sonuçları: canlı (living) sistematik inceleme ve meta-analiz

Kesin/olası COVID-19 hastası olan gebe kadınlarda klinik belirtilerin, risk faktörlerinin ve maternal ve perinatal sonuçların belirlenmesi amacıyla yapılmış olan bu sistematik derleme ve metaanaliz çalışmasında 1 Aralık 2019’dan 26 Haziran 2020’ye kadar Medline, Embase, Cochrane veritabanı, WHO COVID-19 veritabanı, Çin Ulusal Bilgi Altyapısı (CNKI) ve Wanfang veritabanlarının kayıtları, sosyal medya ve referans listeleri incelenmiş; konuyla ilgili kohort çalışmaları (77 çalışma) dahil edilmiştir. Genel olarak, herhangi bir nedenle hastaneye başvuran hamile kadınların %10’una (% 95 GA %7-%14; 28 çalışma, 11.432 kadın) kesin/olası COVID-19 tanısı konmuştur. Gebelikte COVID-19’un en yaygın klinik belirtilerinin ateş (%40) ve öksürük (%39) olduğu; gebe olmayan üreme çağındaki kadınlarla karşılaştırıldığında, COVID-19 hastası olan gebe kadınların ateş ve miyalji semptomlarını gösterme olasılıklarının daha düşük; yoğun bakım ünitesine yatış ve invaziv mekanik ventilasyon ihtiyaç duyma olasılıklarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kesin COVID-19 hastası olan 73 gebe kadının herhangi bir nedenden öldüğü (%0,1; 26 çalışma, 11.580 kadın); ileri anne yaşı, yüksek beden kitle indeksi, kronik hipertansiyon ve önceden var olan diyabetin gebelikte şiddetli COVID-19 ile ilişkilendirildiği; önceden var olan maternal komorbiditenin yoğun bakım ünitesine yatış ve invaziv ventilasyon için bir risk faktörü olduğu; erken doğum oranlarının, COVID-19’lu gebelerde hastalığı olmayan gebelere göre daha yüksek olduğu belirtilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonuçları, COVID-19’lu annelerden doğan tüm yenidoğanların dörtte birinin yenidoğan ünitesine kabul edildiğini ve hastaneye yatış risklerinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Çalışmada tüm analizlerin düzenli olarak güncelleneceği belirtilmiştir.

Allotey J, et al. Clinical manifestations, risk factors, and maternal and perinatal outcomes of coronavirus disease 2019 in pregnancy: living systematic review and meta-analysis. BMJ 2020;370:m3320. http://dx.doi.org/10.1136/bmj.m3320

• 30 Ağustos’ta sona eren haftada önceki haftaya göre vaka sayısında %1 artış ve ölüm sayısında %3 azalma ile (17-23 Ağustos) 1.8 milyondan fazla yeni COVID-19 vakası ve 38 000 yeni ölüm bildirildi.
• Tayland, COVID-19’dan sonra sağlık sistemini daha iyi şekilde yapılandırmak İçin “Yeni Normal” sağlık sistemini başlattı. “Pattani modeli” olarak da adlandırılan bu “yeni normal” tıbbi hizmet modelinde, farklı hastalıkları olan hastalar doğrudan tıbbi bakım ihtiyacına ve COVID-19 enfeksiyonu riskine göre yeşil, kırmızı ve sarı olmak üzere üç ‘trafik ışığı’ grubunda sınıflandırılmaktadır (11.08.2020). Kaynak
• Endonezya, COVID-19 yanıtı için Eylem İçi İnceleme (IAR) gerçekleştirmektedir. IAR, COVID-19 salgınına daha iyi yanıt vermek için öğrenme ve iyileştirme yolunda boşlukları ve fırsatları belirlemede değerli bir mekanizmadır (25.08.2020). Kaynak
• DSÖ EPI-WIN Bilgi Teknolojileri Yönetim Ekibi, infodemik konularda ilgili yüksek kaliteli bilimsel bilginin yayılması için çeşitli bilimsel dergiler ile işbirliği başlattı (18.08.2020). Kaynak

Teknik Rehberlik ve En Son Yayınlar: 

• Konaklama sektöründe COVID-19 yönetimi için operasyonel hususlar (25.08.2020).
• Sorular-Cevaplar: Otellerde ve COVID-19’da çalışmak (26.08.2020).
• Sorular-Cevaplar: Otellerde ve konaklama işletmelerinde ve COVID-19’da kalmak (26.08.2020).
• COVID-19 Temel Sarf Malzemeleri Tahmin Aracı (26.08.2020).
• COVID-19 Temel Sarf Malzemeleri Tahmin Aracı için kullanılan yapı, metodoloji ve varsayımlara genel bakış (25.08.2020).
• COVID-19 Temel Sarf Malzemeleri Tahmin Aracı, Sık Sorulan Sorular (SSS) (25.08.2020).
• Kargo ve balıkçı gemilerinde COVID-19’a yanıtta halk sağlığı önlemlerinin teşvik edilmesi (25.08.2020).
• DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros, Afrika’daki vahşi poliovirüsün ve Togo’daki uyku hastalığının ortadan kaldırılması önemli başarılarının altını çizdi. Dr. Tedros, “Küresel olarak COVID-19 salgını sona erdirmek için, çocuk felci ve uyku hastalığına son vermeye yardımcı olan aynı dayanışma ve ortaklık ruhuna ihtiyacımız var” dedi (27.08.2020).
• COVID-19 salgınının ülkelerdeki 25 temel sağlık hizmeti üzerindeki etkisini değerlendirmek için yapılan DSÖ anketinin sonuçlarına göre neredeyse tüm ülkelerde temel sağlık hizmetlerinde ve yüksek gelirli ülkelere göre daha düşük gelirli ülkelerde aksamaların olduğu gösterildi (27.08.2020).

DSÖ bölgelerinde öne çıkan gelişmeler:

• Afrika Bölgesi (AFRO): 
  • Malavi’de laboratuvarlar, ülkenin 11 bölgesinde bulunan test cihazları ile PCR testi yapıyor. Malawi, günde 3000’den fazla numuneyi test etme potansiyeline sahip 62 platformlu, merkezi olmayan bir test laboratuvarı ağına sahiptir. Etiyopya’da laboratuvar kapasitelerinin zorlandığı bildirildi. Ayrıca, özellikle PCR testi için Moritanya’da test kapasitesi eksikliği raporlandı. Mali ise bölgesel düzeyde sınırlı laboratuvar test kapasitesine sahiptir.
  • Nijer’de Sağlık Bakanlığı’nın tüm lojistik uygulamaları seferber edildi; beş tecrit bölgesi talep edildi ve Niamey’de bir karantina ve tedavi merkezi kuruldu. 
  • Uganda’daki kişisel koruyucu ekipman (KKE) stoklarının tükenmesi riski, KKE taleplerine öncelik verilmesi ile hafifletildi ve ülke bu malzemelerin alındığını doğruladı. Oksijen konsantratörleri Etiyopya, Nijerya, Güney Sudan, Tanzanya, Gana, Zimbabve, Lesotho, Sierra Leone ve Gine Bissau’ya teslim edilmektedir.

• Amerika Bölgesi (AMRO): 
  • PAHO, COVID-19 salgınından Kaynaklanan tecrübelerin ve zorlukların paylaşımını kolaylaştırmak için Amerika’nın ulusal düzenleyici otoriteleri ile 12. güncelleme toplantısını gerçekleştirdi. 
  • PAHO, COVID-19 yanıtının başlangıcından bu rapor tarihine kadar yaklaşık 6,2 milyon primer, prob ve/veya PCR kiti sağlamıştır. PAHO hafta boyunca Dominika, Grenada, Honduras, Paraguay, Peru, Turks ve Caicos’a tanı ilgili sorun giderme oturumları ve takip çağrıları sağladı.

• Doğu Akdeniz Bölgesi (EMRO): 
  • ‘Küresel Hızlandırılmış Eylem’ ile uyumlu olarak ulusal adölesan sağlığı stratejilerini ve planlarını yönlendirmek için Afganistan, İran, Irak, işgal altındaki Filistin Toprakları ve Suriye için web seminerleri düzenlendi. COVID-19 ve göç ile ilgili beşinci bölgesel toplantı yapıldı. 
  • ‘COVID-19 ve göç’ ile ilgili beşinci bölgesel toplantı yapıldı.
  • Ruh sağlığı ve psikososyal destek platformu, ön saflarda çalışanlar için yeni bir modül eklenerek güncellendi.
  • Pakistan’ın Punjab Eyaletinde IPC (enfeksiyon önleme ve kontrolü) uygulayıcılarını eğitmek için 35 katılımcının katıldığı beş günlük bir eğitmen eğitimi düzenlendi. IPC’nin ulusal ve il düzeyinde iyileştirilmesini desteklemek için üç hafta süreyle bir IPC danışmanı görevlendirildi.
  • Sudan ve Suriye, test kapasitelerini artırma ve  testlere zamanında erişim sağlamak için ulusal laboratuvar ağlarının güçlendirilmesi konularında desteklendi.
  • COVID-19 Laboratuvar Uygulama Topluluğu’nun dokuzuncu webinarında, COVID-19 sürveyansı için İnfluenza sürveyans sisteminin kullanımına odaklanıldı.

• Avrupa Bölgesi (EURO)
  • Bölge Ofisi, alt ulusal düzeyde verilerin görselleştirilmesi için COVID-19 durum kontrol panelini güncelledi.
  • 10 farklı ülkeden katılımcılarla DSÖ/UNICEF ortaklığıyla Türkmenistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen uluslararası COVID-19 bağlamında Uluslararası Pediatri Sanal Konferansı’nda çocuk ve ergen sağlığı alanındaki uzmanlar, COVID-19 sırasında çocuklara yeterli sağlık bakımı sağlamaya yönelik küresel, bölgesel ve ülke deneyimlerini tartıştı (20.08.2020).
  • HIV (AIDS) tanısı, tedavisi ve bakımı konusunda DSÖ tavsiyelerinin verildiği, bu hizmetlerin sürdürülmesine yönelik bir web semineri düzenlemek için DSÖ Ukrayna Ülke Ofisi ile Ukrayna Halk Sağlığı Merkezi işbirliği yaptı (20.08.2020).

• Güney Doğu Asya Bölgesi (SEARO): 
  • Phuntsholing’deki bir COVID-19 salgınının ardından, DSÖ tarafından desteklenen Sağlık Bakanlığı, bir acil servis ve influenza kliniği de dahil olmak üzere kilit noktalara beş el yıkama istasyonu kurdu. Uzun vadede bu tür tesislerin davranış değişikliklerini getirmesi, bulaşıcı ve su Kaynaklı hastalıkları azaltması beklenmektedir. Sağlık Bakanlığı, Butan’daki tüm hastanelere ve temel sağlık birimlerine benzer tesisler kurmayı planlamaktadır.

• Batı Pasifik Bölgesi (WPRO): 
  • DSÖ Batı Pasifik Bölgesi’nde 195 DSÖ işbirliği merkezlerini temsil eden 240’ın üzerinde katılımcı, COVID-19 sırasında bu merkezlerin çalışmalarını tartışmak için bir araya geldi. Avustralya, Çin, Japon ve Kore ulusal işbirliği merkezlerinden temsilciler sunumlar yaptı (25.08.2020).
  • Bölge Ofisi, ‘COVID-19 sağlık hizmeti çalışanı vakalarının araştırılması: Eylem için çıkarımlar‘ adlı yeni rehberde sağlık çalışanlarının sağlık kurumları haricinde ev veya toplum içinde SARS-CoV-2 ile enfekte olma riskleri üzerinde durdu (21.08.2020).
  • WPRO, “Temel Psikososyal Beceriler: Pasifik Adası Ülkeleri için İlk Müdahale Edenler İçin Bir Kılavuz” başlıklı bir paketi uyarlamak, bu kılavuzun uygulanmasını desteklemek için çevrimiçi bir eğitim paketi geliştirmek için DSÖ İşbirliği Merkezi Sidney Teknoloji Üniversitesi ile ortak çalışmaya devam etmektedir.
  • Fiji’den konuk konuşmacı Toufiq Ali ile “IPC programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve geri bildirimi” başlıklı 18. bölgesel IPC ağı webinarı gerçekleştirildi (19.08.2020).

• Ülkelere yönelik seyahat önerileri yayımlandı (31.08.2020).
• Temaslı takibi hakkındaki öneriler yayımlandı (31.08.2020).
• Hızlı Antijen Testi Hakkında Ara Rehber yayımlandı (29.08.2020).
• COVID-19 için sağlık hizmeti dışı çalışma sahası değerlendirmelerine öncelik verilmesi hakkında öneriler yayımlandı (28.08.2020).
• Diş Merkezleri İçin Rehber yayımlandı (28.08.2020).
• COVID-19 İlişkili Hastaneye Yatışlar Surevyenas Ağı (COVID-NET) hakkında bilgiler yayımlandı (28.08.2020).
• Hafiften Ciddiye Astımlı İnsanların bilmesi gerekenler yayımlandı (27.08.2020).
• ABD Dışı Sağlık Hizmetlerinde, Şüpheli veya Kesin COVID-19’a Maruz Kalan ya da Olan Sağlık Çalışanlarının Halk Sağlığı Yönetimine İlişkin Ara Operasyonel Hususlar yayımlandı (27.08.2020).
• Antijen Testlerinin Bakım Evlerinde Kullanımına İlişkin Hususlar yayımlandı (27.08.2020).
• COVID-19 için Temas İzleme Kılavuzu yayımlandı (27.08.2020).
• COVID-19 Pandemisine Yanıt Verecek Bir Temas İzleme Programını Uyarlamak İçin Operasyonel Hususlar yayımlandı (26.08.2020).
• Temas Araştırması Hakkında Sık Sorulan Sorular yayımlandı (26.08.2020).
• Gebelikte COVID-19’ un Etkisine Yönelik Araştırmalar yayımlandı (26.08.2020).
• Kamu Hizmetleri Çalışanlarının COVID-19 Hakkında Bilmesi Gerekenler yayımlandı (26.08.2020).
• Güzellik Salonu ve Berber Çalışanlarının COVID-19 Hakkında Bilmesi Gerekenler yayımlandı (26.08.2020).

• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 23 – 29 Ağustos 2020, 35. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (28.08.2020). Kaynak

• FDA, SARS-CoV-2 testlerinin geliştirilmesini teşvik etmek için, mevcut Kaynaklara genel bir bakış sağlayan yeni bir web sayfası yayımladı. (24.08.2020)
• FDA, “El Temizleyiciniz FDA’nın Kullanmamanız Gereken Ürünler Listesinde mi?” başlıklı yeni bir tüketici güncellemesi yayınladı. FDA , bazı el dezenfektanlarının toksik bileşenler taşıdığını ortaya çıkardı. Söz konusu tüketici güncellemesi, ürününüzün listede olup olmadığını öğrenmenizi sağlıyor. El dezenfektanı satın almadan veya evinizdeki el dezenfektanını kullanmadan önce, FDA, listenin nasıl kullanılacağına ilişkin açıklama da dahil olmak üzere www.fda.gov/handsanitizerlist adresindeki kullanmaması gerekenler listesini kontrol etmenizi öneriyor. Ajans, yeni test sonuçları yayımlandıkça listeyi düzenli olarak güncelleyecek. (25.08.2020)
• FDA, albuterol sülfat inhalasyon aerosolü 90 mcg için yapılmış bir ilaç başvurusunu onayladı. (25.08.2020)
• FDA, Komiser Yardımcısı Anand Shah ve FDA İlaç Değerlendirme ve Araştırma Merkezi’nde  yardımcı direktör olan Valerie Jensen’in yer aldığı, ilaç kıtlığı ve COVID-19 salgınının nasıl olduğunu tartışan yeni bir “FDA Insight” podcastı yayınladı. (26.08.2020)
• FDA, yiyecek veya içecek olarak görünen ve yutulması halinde ciddi yaralanma veya ölüm riskine sokabilecek kaplarda paketlenen alkol bazlı el dezenfektanları konusunda tüketicileri uyarıyor. Ajans, bazı el dezenfektanlarının bira kutuları, çocuklar için yiyecek poşetleri, su şişeleri, meyve suyu şişeleri ve votka şişelerinde paketlendiğini keşfetti. Ek olarak, çikolata veya ahududu gibi gıda aromaları içeren el dezenfektanları buldu. Üreticiler, tüketiciler tarafından olası istenmeyen kullanımları azaltmak için el dezenfektanlarını yiyecek veya içecek paketlerinde paketlemekten ve pazarlamaktan kaçınmalıdır. (27.08.2020)
• FDA, Abbott Diagnostics Scarborough, Inc.’e BinaxNOW COVID-19 Ag Card antijen testi için  kullanım yetkisi (EUA) verdi. Bu, bir sağlık uzmanının analizör olmadan gerçekleştirebileceği ilk COVID-19 tanı testidir, yani test sonuçları doğrudan test kartından okunabilir. Bu hızlı COVID-19 antijen testi, virüsün üzerinde veya içinde bulunan protein parçacıklarını tespit ediyor. Test, burun boşluğundan numune toplamak için pamuklu çubuklar kullanılarak, semptom başlangıcından sonraki ilk yedi gün içinde sağlık uzmanları tarafından COVID-19 şüphesi olan kişilerde kullanılmak üzere yetkilendirilmiştir. Test, Klinik Laboratuvar İyileştirme Değişiklikleri (CLIA) Feragat Sertifikası altında çalışan doktor muayenehanesi, acil servis odası veya bazı okullar gibi bakım noktası olan ortamlar için kullanılabilir. (27.08.2020)
• FDA, yoğun bakım ortamında tedavi sırasında başlangıçta entübe edilmiş ve mekanik olarak ventile edilen hastaların sedasyonu için endike olan % 0.9 sodyum klorür enjeksiyonunda deksmedetomidin hidroklorür için onay verdi.  (28.08.2020)

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta 30.08.2020 tarihinde “Sağlık Çalışanlarının Sağlığı” konulu içeriği paylaştı.
• HASUDER olarak üyesi olduğumuz Türk Tabipleri Birliği Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu ve Uzmanlık Dernekleri tarafından hazırlanan “Salgın Ağırlaşıyor. Tükeniyoruz! Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Toplumun Sağlığının Garantisidir” adlı bildiriye imza attık (Bildiriyi okumak için)

Birleşik Krallık’ta COVID-19 pandemisinin tanıdaki gecikmeler nedeniyle kanser ölümleri üzerindeki etkisi: ulusal, toplum tabanlı bir modelleme çalışması

COVID-19 salgınına yanıt olarak Mart 2020’de Birleşik Krallık’ta ulusal bir kilitlenme başlatıldığından beri, kanser taramaları askıya alınmış, kanser tanı girişimleri yalnızca acil semptomatik vakalara yapılmaya başlanmıştır. Bu duruma bağlı olarak tanıda meydana gelen gecikmelerin dört tümör tipinde kanser sağkalım sonuçları üzerindeki etkisini tahmin etmek amacıyla yürütülen bu çalışmada 15-84 yaş arası hastalar için İngiliz Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) kanser kayıtları ve hastane verileri kullanılmıştır. 1 Ocak 2010 ile 31 Aralık 2010 arasında meme, kolorektal ve özofagus kanseri tanısı alan hastaların 31 Aralık 2014’e kadar takip verileri ile 1 Ocak 2012 ile 31 Aralık 2012 tarihleri ​​arasında akciğer kanseri tanısı alan hastaların 31 Aralık 2015’e kadar takip verileri değerlendirilmiştir. 16 Mart 2020’de fiziksel mesafe önlemlerinin başlaması sonucu meydana gelen tanı gecikmelerinin etkisini tahmin etmek için bir model oluşturulmuştur (routes-to diagnosis framework). Ayrıca kansere atfedilebilecek ek ölümler (additional deaths) ve pandemi öncesi verilere kıyasla erken ölümlere bağlı kaybedilmiş yıllar (YLL-years life lost) hesaplanmıştır. Toplam 583 meme kanseri, 24.975 kolorektal kanser, 6744 özofagus kanseri ve 29.305 akciğer kanseri için veri toplanmıştır. Üç farklı senaryoda, pandemi öncesi rakamlarla karşılaştırıldığında, tanıdan sonraki 5 yıla kadar ölümlerin sayısında beklenen artışın meme kanseri için %7,9-9,6; kolorektal kanser için % 15,3-16,6; akciğer kanseri için %4,8-%5,3; ve özofagus kanseri için %5,8-6,0 olacağı; bu dört tümör tipi için, bu verilerin 5 yıl içinde 3291-3621 ek ölüme karşılık geleceği, toplam ek YLL’lerin 59.204–63.229 yıl olacağı tahmin edilmiştir. COVID-19 pandemisinin kanserli hastalar üzerindeki beklenen etkisini azaltmak için rutin taramalara ilişkin acil politika müdahaleleri geliştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Maringe C, et al. The impact of the COVID-19 pandemic on cancer deaths due to delays in diagnosis in England, UK: a national, population-based, modelling study. The Lancet Oncology 2020. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(20)30388-0

Tablo 1. Günlük Test Sayısı, Vaka ve Ölüm Sayıları ile İlgili Veriler

Pozitiflik Oranı (%) = (Günlük Yeni Vaka Sayısı / Günlük Test Sayısı) x 100 Vaka-Fatalite Oranı (%) = (Kümülatif Ölüm Sayısı / Kümülatif Vaka Sayısı) x 100 Kaynak

Grafik 1. Kümülatif Vaka Sayısı ve Enfeksiyon Hızı

Grafik 2. Yeni Vaka Sayısı ve Enfeksiyon Hızı

Grafik 3. Yeni Vaka Salgın Eğrisi

• Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından
  • 10/08/2020 – 16/08/2020 COVID-19 Haftalık Durum Raporu yayımlandı. 10-16 Ağustos tarihleri arasında:
    • Test sayısı 461.436’dır.
    • Hastaneye yatırılan yeni hasta sayısı 3.407’dir.
    • Sağlık Bakanlığınca onaylanan ölümlere ilişkin ölüm hızı  %2,39’dur.
    • 100.000 kişiye düşen toplam vaka sayısı 301,0 ve son 7 gün içinde 100.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı 10,2’dir.
  • 17/08/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Test sayısında %13,7 artış ve hastaneden taburcu edilen yeni hasta sayısında %14,7 artma
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış   Batı Marmara Bölgesinde, en fazla artış    Batı Karadeniz Bölgesindedir.
    • 65-79 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 20,4, erkeklerde ise 21,7’dir. 
  • 18/08/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Test sayısında %9,7 artış ve hastaneden taburcu edilen yeni hasta sayısında %1,1 artma
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış   Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, en fazla artış    Batı Marmara Bölgesindedir.
    • 65-79 yaş grubunda 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 22,6, erkeklerde ise 23,1’dir.
  • 19/08/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Test sayısında %6,6 artış ve hastaneden taburcu edilen yeni hasta sayısında %3,1 artma
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış   Doğu Karadeniz Bölgesinde, en fazla artış    Ege Bölgesindedir.
    • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 20,3, erkeklerde ise 24,7’dir.
  • 20/08/2020 COVID-19 Günlük Durum Raporu yayımlandı. Bir önceki güne göre:
    • Test sayısında %5,1 artış vardır.
    • Bölgelerdeki vaka değişim yüzdesinde en fazla azalış   Batı Marmara Bölgesinde, en fazla artış Ortadoğu Anadolu Bölgesindedir.
    • 80 yaş ve üzeri grupta 1.000.000 kişiye düşen yeni COVID-19 vaka sayısı kadınlarda 22,4, erkeklerde ise 24,7’dir.

• Tüm il ve ilçelerde, valiler, kaymakamlar, belediye başkanları, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve personeli, köy/mahalle muhtarları, meslek odaları, genel kolluk birimleri (polis, jandarma, sahil güvenlik) ve özel kolluk görevlilerinin (zabıta, özel güvenlik vb.) katılımıyla oluşturulan ekipler tarafından SAĞLIK İÇİN HEPİMİZ İÇİN mottosu ile 19 Ağustos Çarşamba günü yaşamın tüm alanlarını kapsayacak şekilde genel denetimler gerçekleştirileceği duyurulmuştur.

• Öğrencilere hijyene yönelik Öğrenci Bilgilendirme Rehberi yayımlandı.
• Veliler için korunmaya yönelik Veli Bilgilendirme Rehberi yayımlandı.
• Eğitim ortamlarında hijyene yönelik uyulması gereken kurallarla ilgili Yönetici ve Öğretmen Bilgilendirme Rehberi yayımlandı.
• Bakan Selçuk, okullara Okulum Temiz Belgesi verileceğini duyurdu.

• Koronavirüs ile mücadele kapsamında, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Liman Başkanlıkları tarafından 15-16 Ağustos 2020 tarihlerinde, seyir emniyeti ile deniz can, mal ve çevre güvenliğini temini amacıyla günübirlik tur teknelerine program dışı denetimler yapıldı. Kaynak
• Bakan Karaismailoğlu, COVID-19 salgını nedeniyle durdurulan sıcak hava balon turlarının, 22 Ağustos itibariyle koronavirüs tedbirleri ile tekrar başlatılacağını duyurdu. Kaynak

• TTB Merkez Konseyi’nin düzenlediği “Pandemide Okul Sağlığı” konulu basın toplantısı, 18 Ağustos 2020 tarihinde online olarak gerçekleştirildi. Basın toplantısı TTB’nin youtube ve twitter hesaplarından da canlı olarak yayınlandı (18.08.2020).
• TTB, COVID-19 pandemi ile mücadele sürecinde özlük hakları ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi talebiyle illerde basın açıklamaları gerçekleştirdi (21.08.2020).

• İTO tarafından, TTB’nin çağrısıyla, devam eden pandemi sürecinde hekimler ve sağlık çalışanlarının artan işyükü, yıpranmışlığı, yaşanan hak kayıpları konusunda bir basın toplantısı yapıldığı açıklandı. (21.08.2020) Kaynak

• ATO tarafından, TTB’nin çağrısıyla, devam eden COVID-19 pandemisi sürecinde, sağlık emekçilerinin özlük hakları, çalışma koşulları ve ücretleri ile ilgili TTB Merkez Konseyi ile ortak bir basın açıklaması gerçekleştirildiği bildirildi. (21.08.2020) Kaynak

• İzmir Tabip Odası tarafından, devam eden pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının özlük hakları, çalışma koşulları ve ücretleri konusunda, TTB’nin çağrısı ile basın açıklaması gerçekleştirildiği açıklanarak, açıklamanın videosu paylaşıldı. (24.08.2020) Kaynak

• TTD tarafından hazırlanan “COVID-19 ve Bilim” konulu, Lancet’te yayımlanan bilimsel yazının Türkçe ve İngilizce metinleri dernek tarafından paylaşıldı. (16.08.2020) Kaynak
• TTD, dernek tarafından hazırlanan, Lancet’te yayımlanan bilimsel yazı hakkında bir basın bildirisi yayımladı. (16.08.2020) Kaynak
• TTD Doğu Anadolu Şubesi ve ve Kuzeydoğu Anadolu Şubesi tarafından, 24 Ağustos 2020 saat 20:00’da “COVID-19 Güncel Durum” konu başlıklı online toplantı gerçekleştirileceği duyuruldu. (22.08.2020) Kaynak

• Haftalık KLİMİK bülteninin son sayısı yayımlandı (18.08.2020). Kaynak
• KLİMİK tarafından, “İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Alanının COVID-19 Salgınındaki Mevcut Durumunu Saptama Ve Görüş Alma Anketi” dernek üyelerinin katılımı ricası ile paylaşıldı. (20.08.2020) Kaynak
• KLİMİK tarafından, 25 Ağustos 2020 Salı günü, 21.00-22.30 saatleri arasında “COVID-19 Tedavisinde Son Durum” konulu web konferansı yapılacağı duyuruldu. (21.08.2020) Kaynak

• AHEF, Aile Hekimlerince Sağlık Bakanlığı tarafından yerine getirilmesi istenen talepler için bir bildiri yayımladı. (20.08.2020) Kaynak
• AHEF tarafından, derneğin SGK’ya ASM’lerde COVID-19 rapor başvurularını önleme amacıyla yapılan başvuru metni paylaşıldı. (21.08.2020) Kaynak
• AHEF tarafından, yurtlara kabul için aile hekimliklerine rapor başvurularının COVID-19 pandemisi nedeni ile uygun olmadığının belirtildiği, Sağlık Bakanlığı’na iletilen başvuru metni paylaşıldı. (22.08.2020) Kaynak

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta 23.08.2020 tarihinde “Sağlık İçin” konulu içeriği paylaştı.  
• Prof.Dr. Gül Ergör Halk TV’nin konuğu oldu. İzlemek için

Ön safta görevli sağlık hizmeti çalışanları ve genel toplum arasında COVID-19 riski: ileriye dönük bir kohort çalışması

Ön saflardaki sağlık çalışanları için ve COVID-19 riski için veri sınırlıdır. Genel toplumla karşılaştırarak ön saflarda yer alan sağlık çalışanları arasındaki COVID-19 riskini ve kişisel koruyucu ekipmanın (KKD) risk üzerindeki etkisini değerlendirmeye çalıştık. 24 Mart (Birleşik Krallık) ve 29 Marttan (ABD), 23 Nisan 2020’ye kadar COVID Semptom Çalışması akıllı telefon uygulamasından (aplikasyon) elde edilen kendilerinin doldurduğu verileri kullanarak, Birleşik Krallık ve ABD’de ön safta görevli sağlık çalışanları da dahil olmak üzere genel toplumda prospektif, gözlemsel bir kohort çalışması yaptık. Katılımcılar, uygulamada gönüllü kullanıcılardı ve ilk kullanım ile demografik faktörler (yaş, cinsiyet, ırk veya etnik köken, boy ve kilo ve meslek dahil) ve tıbbi geçmiş hakkında bilgi sağlandı; daha sonra COVID-19 semptomları bildirildi. COVID-19 testi pozitif olan birincil çıktıların çok değişkenli düzenlenmiş risk oranlarını (HR) tahmin etmek için Cox orantısal risk modellemesini kullandık. COVID semptom Çalışması uygulaması ClinicalTrials.gov, NCT04331509’a kayıtlıdır. Toplumdaki 2.035.395 birey ve 99.795 ön safta görevli sağlık çalışanı arasında, 34.435.272 kişi-gün boyunca, COVID 19 testi pozitif 5545 vaka raporu kaydettik. Genel toplumla karşılaştırıldığında, ön saflarda yer alan sağlık bakımı çalışanlarının, pozitif COVID-19 test bildiriminde artmış riske sahipti (düzeltilmiş HR 11.61,% 95 CI 10.93-12.33). Ön saflarda yer alan sağlık hizmetleri çalışanları ile genel toplum arasındaki test sıklığı arasındaki farklılıkları ve olası seçim yanlılığını hesaba katmak için, COVID-19 testi alma olabilirliğini düzenlemek için ters olasılık-ağırlıklı bir model kullanıldı (ayarlanmış HR 3.40, % 95 CI 3.37–3.43). İkincil ve post-hoc analizler KKD’nin, klinik ortamın yeterliliğini ve etnik geçmişin de önemli faktörler olduğunu önerdi. İngiltere ve ABD’de, ön saflarda görevli sağlık hizmeti çalışanları arasında pozitif COVID-19 testi raporlama riski artmıştır. Sağlık hizmetleri sistemleri, yeterli KKD erişilebilirliğini sağlamalı ve sağlık hizmeti çalışanlarını, özellikle Siyahi, Asyalı ve azınlık etnik kökenlerinden gelenleri COVID-19’dan korumak için ek stratejiler geliştirmelidir. Bu gözlemsel bulguların ek takibi gereklidir.

Nguyen LH, et al. Risk of COVID-19 among front-line health-care workers and the general community: a prospective cohort study. Lancet Public Health 2020.  https://doi.org/10.1016/S2468-2667(20)30164-X

Presemptomatik yayılma, COVID-19 yayılımına büyük katkıda bulunur mu?

Bu makale He ve ark.nın sekonder vakaların %44’ünün hastalığın presemptomatik evrelerinde enfekte olduğunu raporladıkları çalışmayı ele almakta. He ve ark.nın çalışmasında SARS-CoV-2 viral yükünün, semptomun başladığı gün (0. gün) en yüksek olduğu ve daha sonra azaldığı gösterilmiş. Yapılan analizler neticesinde virüs titrelerinin semptom başlangıcında veya öncesinde zirve yapacağı öne sürülmüş. Bununla birlikte, bireysel viral yük izlemlerinin görsel olarak incelenmesinin, bu yorumu çürüttüğü belirtilmiş. Bu makalede He ve ark.nın çalışmasında, verilerin boylamsal doğasını hesaba katmak için bir karma etki modelinin kullanılıp kullanılmadığının yöntemlerde açık olmadığı ve bu model kullanılmadıysa sonuçların yanlış yorumlanmasına neden olabileceği ifade ediliyor.  Ayrıca araştırmada modelleme çalışmalarının epidemiyolojik verilerin yorumlanmasında değer sağlayabileceği, ancak COVID-19 modellerinin içlerinde yerleşik olarak bulunan varsayımlara oldukça bağımlı olduğu ve asemptomatik vakalar hakkındaki bilgilerin azlığından dolayı yanlış yorumlamalara oldukça açık olduğu belirtilmiş. Bu makalede He ve ark.nın çalışmasındaki veriler, literatürdeki pek çok modelleme ve doğrudan gözlem çalışmasından elde edilen verilerle yorumlanarak değerlendirilmiş. 

Slifka, M.K., Gao, L. Is presymptomatic spread a major contributor to COVID-19 transmission?. Nat Med (2020). https://doi.org/10.1038/s41591-020-1046-6

• DSÖ, günlük durum raporunda yayımlanan en son verilerin tümünü görüntülemek için COVID-19 küresel gösterge panosu(COVID19.who.int)na bir işlev eklendiği ve tüm nicel verilerin küresel COVID-19 kontrol panelinde günlük olarak güncellenmeye devam edeceği; 17 Ağustos Pazartesi gününden itibaren günlük durum raporlarının gelişen epidemiyolojik durumun analizine ve yorumlanmasına odaklanarak  “COVID-19 Haftalık Epidemiyolojik Güncellemeler“ başlığı altında verileceği; operasyonel güncellemelerin ise “COVID-19 için Haftalık Operasyonel Güncellemeler“ aracılığıyla paylaşılmaya devam edileceği duyuruldu (10.08.2020).
• Salgının neresinde olduğumuzu ve son 6 ayda elde edilen önemli başarıları değerlendiren COVID-19 Hazırlık ve Müdahale İlerleme Raporu tartışıldı. 9 Ağustos’ta sona eren hafta için COVID-19’un küresel epidemiyolojik bir özeti sunuldu. İncelenen bir haftalık süre içinde 1,8 milyondan fazla yeni COVID-19 vakası, bir önceki haftaya göre %2’lik hafif bir düşüşle bildirilirken ölümlerin sayısının %2 arttığı ve bu süre zarfında 41.000’den fazla yeni ölüm bildirildiği raporlandı. Yeni vaka sayısındaki en büyük bölgesel değişiklik ise ölümler artmaya devam etmesine rağmen DSÖ Afrika Bölgesi’ndeki belirgin düşüş (%23) ile gerçekleşti. (10.08.2020). Daha fazla bilgi için: Kaynak 
• Dr. Tedros, duyurulan istatistiklerin arkasında çok fazla acının ve ıstırabın olduğunu vurguladı. Pandemiyi etkili bir şekilde ele almanın iki temel unsurunun liderlerin harekete geçmek için adım atması ve vatandaşların yeni önlemleri alması olduğunu vurguladı. ‘Mesajım çok net: virüsü bastırın, bastırın, bastırın’ dedi (10.08.2020). Kaynak
• Dr. Tedros, 150’den fazla kişinin ölümüne, 6000’den fazla kişinin yaralanmasına ve 300 000’den fazla kişinin evsiz kalmasına neden olan büyük patlamanın ardından Beyrut halkına dayanışma mesajı gönderdi. DSÖ, 1,7 milyon ABD doları değerinde cerrahi ve başlıca travma malzemeleri, kişisel koruyucu ekipman göndermenin yanı sıra COVID-19’un etkisini hafifletmek, psikososyal ihtiyaçları ele almak ve hasarlı sağlık tesislerinin hızlı restorasyonunu kolaylaştırmak için 76 milyon ABD Doları tutarında bir başvuruda bulunduğunu raporladı (11.08.2020). Kaynak
• DSÖ ve UNESCO, COVID-19 salgınına yanıt verirken dayanıklılıklarını, toplu eylemlerini ve yaratıcılıklarını gösteren dünya çapındaki gençlerin Uluslararası Gençlik Günü‘nü kutladı (12.08.2020).
• PAHO Direktörü Dr. Carissa F. Etienne, Amerika’da 390 000’den fazla insanı öldüren COVID-19 salgınının; tüberküloz, HIV, hepatit ve diğerleri de dahil olmak üzere bulaşıcı hastalıkları ortadan kaldırmaya ve kontrol altına almaya yönelik bölgesel planları tehdit ettiğini hatırlattı (11.08.2020).
• DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, açılış toplantısı 26 Ağustos’ta gerçekleşmesi planlanan bir Pan-Avrupa Sağlık ve Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu toplantısı ile farklı ülkelerin sağlık sistemlerinin pandemiye nasıl tepki verdiği konusunda dersler çıkarılması, sağlık ve sosyal bakım sistemlerinin dayanıklılığını artırmak için yatırımlar ve reformlar konusunda tavsiyelerde bulunulmasının amaçlandığını duyurdu (11.08.2020).
• DSÖ, COVID-19 Tedarik Portalı’ndan talep edilebilir olan Acil Durum Küresel Tedarik Zinciri Sistemi (COVID-19) kataloğunu yayımladı (10.08.2020).
• COVID-19 Tedarik Zinciri Sistemi ile ilgili durum güncellemeleri paylaşıldı (12.08.2020). Kaynak
• Temel el yıkama imkanına erişim, okulların COVID-19 salgınının ortasında güvenli bir şekilde çalışabilmeleri için temel koşullardan biridir. DSÖ/UNICEF Ortak İzleme Programından (JMP) elde edilen en son verilere göre dünya genelindeki okulların %43’ünün (yaklaşık 5 okuldan 2’sinin) 2019’da sabun ve suyla temel el yıkamaya erişiminin olmadığı ortaya kondu (13.08.2020).
• COVID-19 salgını sağlık sistemleri üzerine olağanüstü bir yük bindirmesine rağmen DSÖ Avrupa Bölgesi’nde kızamık ve kızamıkçık eliminasyonu konusunda sürekli bir taahhüt olduğu vurgulandı (13.08.2020).
• Pek çok ülkede COVID-19 pandemisine verilen yanıt ile toplulukları Ebola virüsü hastalığına karşı koruma çalışmaları gibi diğer hastalık yaklaşımlarından alınan derslerin birleştirildiği; örneğin Nijerya’nın Nijer Deltası’ndaki sağlık çalışanlarının kızamık, sarı humma ve COVID-19 gibi bulaşıcı hastalıkların tespitini ve raporlanmasını iyileştirmek için sürveyans stratejilerini birleştirdikleri bildirildi (13.08.2020).
• COVID-19 açısından şüpheli veya doğrulanmış hastalar için evde bakım ve bunların temaslarının yönetimine ilişkin rehber güncellendi. Rehber, COVID-19 hastalarına evde bakım verilip verilmeyeceğine karar verirken dikkate alınması gereken konular, temaslıların yönetiminde alınması gereken halk sağlığı önlemleri hakkında rehberlik sağlamaktadır ve bu bakımı sağlayan sağlık çalışanları ve bakıcılar için tavsiyeler sunmaktadır (13.08.2020).
• Uluslararası Narkotik Kontrol Kurulu (INCB), Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC); hükümetleri, ülkelerdeki kontrollü ilaçların üretimi ve tedariği ile COVID-19 ve diğer tıbbi durumlar için uluslararası kontrollü ilaçlara ihtiyaç duyan hastaların ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamaya çağıran bir bildiri yayımladı (14.08.2020). Kaynak
• Amerika’daki birkaç ülke COVID-19 salgını sırasında aşılama programlarını artırmak için yenilikçi stratejiler uygularken DSÖ Amerika Bölge Ofisi tarafından yürütülen bir dizi incelemede, maruziyet riski ile ilgili endişelerin ve yasaklar sırasında yaşanan hizmetlere erişim zorluklarının aşılama kapsamının azalmasına neden olduğu gösterildi (14.08.2020).
• Afrika kıtasında ilk COVID-19 vakalarının tespit edilmesinden bu yana altı ay geçti. Yarım milyondan fazla vaka ve 11 000 ölümle birlikte, Güney Afrika’nın üstlendiği krizin yükü giderek artmaktadır (13.08.2020).

• Altta yatan Tıbbi Durumlarla İlgili COVID-19 İlişkili Hastaneye Yatışı arttıran durumlar yayımlandı (11.08.2020).
• Islah ve Tutuk Evlerinde SARS-CoV-2 Testi için Ara Hususlar yayımlandı (11.08.2020).
• CDC, COVID-19 Seyahat Sağlığı Bildirim Düzeylerini nasıl belirlediğini yayımladı (12.08.2020).
• COVID-19 Mücadelesi Sırasında Evcil Hayvanları Tedavi Eden Veteriner Klinikleri için Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Ara Rehberi yayımlandı (12.08.2020).
• Mevsimsel Alerjisi Olan Kişiler hakkında öneriler yayımlandı (12.08.2020).
• Sosyal Servis Sağlayıcıları ve Müşterilerinin bilmesi gerekenler yayımlandı (12.08.2020).
• Hayvanları SARS-CoV-2 Testi Açısından Değerlendirmenin nasıl yapılması gerektiği ve öneriler yayımlandı (12.08.2020).
• Temaslı Takibi Kaynakları yayımlandı (13.08.2020).
• Jimnastik ve Fitness Merkezi Çalışanları öneriler yayımlandı (13.08.2020).
• COVID-19 Elektronik Raporlama Uygulaması hakkında bilgiler yayımlandı (13.08.2020).
• Eve Servisler hakkında bilgiler ve öneriler yayımlandı (13.08.2020).
• Mülteci Tehcir Hizmeti Sağlayıcıları için Kaynaklar yayımlandı (13.08.2020).
• CDC, Güncellenen İzolasyon Kılavuzunun, COVID-19’a Karşı Bağışıklığı Kastetmediğini yayımlandı (14.08.2020).
• Astımlı İnsanlara yönelik bilgiler yayımlandı (14.08.2020).
• Pediatrik Sağlık Profesyonellerine yönelik bir dizi bilgiler yayımlandı (14.08.2020).
• Laboratuvarlar için sık sorulan soruları yayımladı (15.08.2020).
• Laboratuvar Güvenlik Uygulamaları Rehberi yayımlandı (15.08.2020).

• ECDC tarafından, “Hızlı Risk Değerlendirmesi: AB/AEB ve İngiltere’de COVID-19 – 10. Güncelleme: Vakaların Yeniden Artışı” paylaşıldı (10.08.2020). Kaynak
• ECDC tarafından, “Okul ortamlarında COVID-19 testi için hedefler” adlı döküman yayımlandı. (10.08.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, “AB / AEA ve Birleşik Krallık’ta İş Ortamlarında COVID-19 Kümelenmeleri ve Salgınları” adlı döküman yayımlandı. (11.08.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 9 – 15 Ağustos 2020, 32. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (14.08.2020). Kaynak

• FDA, tüketicileri koruma çabasının bir parçası olarak sahte COVID-19 iddialarında bulunan bir firmaya onaylanmamış ürünleri sattığı için bir uyarı mektubu gönderdi. H-Lab Life şirketi, ürünlerin insanlarda COVID-19’u hafifletebileceğine, önleyebileceğine, tedavi edebileceğine, teşhis edebileceğine veya iyileştirebileceğine dair yanıltıcı iddialarla “Çok Amaçlı Sprey” ürünleri satmaktadır. Şu anda COVID-19’u önlemek veya tedavi etmek için FDA onaylı bir ürün bulunmamaktadır. FDA, H-Lab Life’ın bu onaylanmamış ürünlerin satışını derhal durdurmasını istedi. (10.08.2020) Kaynak
• FDA, geçici kılavuzlara dayanarak üretilen el dezenfektanlarının güvenli olmayan metanol seviyeleri içermemesini sağlamak için ek önlemler aldı. FDA, etanol veya IPA (izopropil alkol) başka bir Kaynaktan elde ediliyorsa, şirketlerin her bir aktif bileşenini (etanol veya IPA) metanol açısından test etmesini sağlamak için kılavuzlarını güncelledi. FDA ayrıca denatürant formülü geliştirmiştir. El dezenfektanlarındaki denatüre alkol, çocukları istemeden yutmaktan korumak için çok önemlidir. (10.08.2020) Kaynak
• FDA, GWU SARS-CoV-2 RT-PCR Testi için George Washington Üniversitesi Halk Sağlığı Laboratuvarına Acil Kullanım İzni vermiştir. Bu moleküler test, COVID-19’dan şüphelenilen bireylerde, üst solunum yolu örneklerinde (örn. Nazal, orta türbinat, nazofaringeal ve orofaringeal sürüntüler) SARS-CoV-2’den nükleik asidin kalitatif tespiti için sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından kullanılmak içindir. Bu testin uygulanması George Washington Üniversitesi Halk Sağlığı Laboratuvarı ile sınırlıdır. (10.08.2020)
• FDA, COVID-19 Salgını Sırasında Tıbbi Cihazların Kullanımı Hakkında SSS(Sık Sorulan Sorular) içeren yeni bir web sayfası oluşturdu. Web sayfası, solunum cihazlarının, yüz maskelerinin ve kişisel koruyucu ekipmanların (KKD) ithalatı, tıbbi cihazların bağışlanması, diğer tıbbi cihazların ithal edilmesi, ithalat durumunun izlenmesi ve ithalat soruları için irtibatların tanımlanması hakkında içerik içermektedir. (11.08.2020) 
• FDA, COVID-19 Salgını Sırasında Tıbbi Cihazların Kaydı ve Listelenmesine İlişkin SSS‘leri içeren yeni bir web sayfası oluşturdu. Bu web sayfası, yetkilendirilmiş tıbbi cihazların üretimi (örneğin, imalat, montaj, işleme) ve dağıtımında yer alan iş yerlerinin (tesisler de denir) sahipleri ve operatörleri dahil olmak üzere tıbbi cihaz kuruluşları için bilgi sağlamaktadır. (11.08.2020)
• Florida’daki bir ABD Bölge Mahkemesi, endüstriyel bir ağartıcı, COVID-19 ve diğer ciddi hastalıklar için bir çare olarak gösterilen Miracle Mineral Solution gibi onaylanmamış veya yanlış markalı ürünleri satmasını veya dağıtmasını yasakladı. (11.08.2020) Kaynak
• Amerikan halkını korumaya yönelik devam eden çabalarının bir parçası olarak FDA, etanol (etil alkol olarak da bilinir) içerecek şekilde etiketlenmiş ancak metanol kontaminasyonu için pozitif test edilen Bersih el dezenfektanları için Soluciones Cosmeticas, SA de CV‘ye bir uyarı mektubu gönderdi. Metanol, el dezenfektanı ürünleri için kabul edilebilir bir bileşen değildir ve deri yoluyla emildiğinde toksik olabileceği gibi yutulduğunda hayati tehlike oluşturabilir. FDA, tüketicileri, potansiyel metanol kontaminasyonu veya alt potent seviyelerde etanol veya izopropil alkol içeren el dezenfektanları listesindeki herhangi bir ürünü kullanmamalarını ve sık sık güncellenen bu listeyi sık sık kontrol etmeye devam etmelerini önermektedir. (11.08.2020)
• FDA, koronavirüs hastalığının yayılmasını yavaşlatmaya ve kendimizi, ailelerimizi ve topluluklarımızı korumaya yardımcı olacak bazı basit adımları nasıl atabileceğimize dair ipuçları içeren bir Tüketici Güncellemesi yayımladı. Bu adımlar şunları içerir: Elleri sık sık su ve sabunla yıkamak; başkalarının yanındayken ağız ve burnu cerrahi olmayan bir maske ile örtmek; kalabalıklardan kaçınma; ve sosyal mesafeyi uygulamak (örneğin, diğerlerinden en az 1,5 metre uzakta kalmak). (12.08.2020)
• FDA kısa süre önce Amerika Birleşik Devletleri’nde bir cerrahi önlüğü (K200977) ve üç polimer hasta muayene eldivenini (K201530, K201531, K193666) pazarlamak için izin aldı. Bu eldivenlerin ve önlüklerin, COVID-19 salgını sırasında kullanımı da dahil olmak üzere, potansiyel olarak bulaşıcı materyallere ve diğer kontaminantlara karşı bir bariyer sağlamak üzere tıbbi amaçlar için giyilmesi amaçlanmıştır. FDA önlük ve eldivenleri bir Acil Kullanım İzni verilmesi yerine geleneksel piyasa öncesi izin (510 (k)) yoluyla gözden geçirdi ve onayladı. (12.08.2020)
• FDA kısa süre önce moleküler testler için iki Acil Kullanım İzni yayımlandı. Testlerin acil kullanımı, yüksek karmaşıklık testleri gerçekleştirmek için gereksinimleri karşılayan 1988 tarihli Klinik Laboratuvar İyileştirme Değişiklikleri kapsamında onaylanan laboratuvarlarla (LumiraDx UK Ltd for its LumiraDx SARS-CoV-2 RNA STAR, Biomeme Inc for its Biomeme SARS-CoV-2 Real-Time RT-PCR Test) sınırlıdır. (12.08.2020)  Kaynak
• FDA, tüketicileri koruma çabasının bir parçası olarak, onaylanmamış ve yanlış markalı COVID-19 ile ilgili ürünleri sattığı için, Federal Ticaret Komisyonu ile birlikte, bir şirkete bir uyarı mektubu gönderdi. Oxford Medical Instruments USA, Inc. şirketi, ürünlerin insanlarda COVID-19’u hafifletebileceğine, önleyebileceğine, tedavi edebileceğine, teşhis edebileceğine veya iyileştirebileceğine dair yanıltıcı iddialarla “OMI Salt Therapy Pipes” gibi inhaler tuz ürünleri satmaktadır. Şu anda COVID-19’u önlemek veya tedavi etmek için FDA onaylı bir ürün bulunmamaktadır. FDA, Oxford Medical Instruments USA, Inc.’den bu onaylanmamış ve yetkisiz ürünlerin satışını derhal durdurmasını talep etti. (12.08.2020)
• FDA, satıcılara testlerinin karıştırılması ve yanlış markalanması nedeniyle yapılan hatalara yönelik uyarı mektupları gönderdi. (AkivaMed Inc., CoreMedica Laboratories, Inc., Fair Price Labs, Inc. ve Holistic Health International, LLC). (13.08.2020) Kaynak
• FDA, Federal Gıda, İlaç ve Kozmetik Yasası’nın (FD&C Yasası) 506J numaralı bölümünün uygulanmasının bir parçası olarak bir cihaz eksikliği listesi sağlamaktadır. Cihaz eksikliği listesi, FDA’nın şu anda yetersiz olduğunu belirlediği cihaz kategorilerini yansıtıyor ve COVID-19 salgını sürdükçe güncellenecek. Ek olarak, FDA, üretimi kalıcı olarak durdurulan tıbbi cihazların bir listesini de sağlamaktadır. Bölüm 506J uyarınca, belirli cihazların üreticileri, üretimde bir kesinti olduğunu FDA’ya bildirmelidir. Bu listelerin yayınlanması, kamuoyuna ve paydaşlara kalıcı olarak durdurulan cihaz eksikliği ve imalat konusunda şeffaflık sağlayacaktır. (14.08.2020)
• FDA, yanıt çabalarının gerçeklerine, rakamlarına ve önemli noktalarına hızlı bir bakış sağlayan güncellenmiş bir FDA COVID-19 Yanıtları Özeti yayımlandı. (14.08.2020)
• FDA, sürekli renal replasman tedavisi (CRRT) ile tedavi edilen ve bölgesel sitrat antikoagülasyonunun uygun olduğu yetişkin hastalar için Baxter Healthcare Corporation’ın REGIOCIT’inin acil kullanımı için bir Acil Kullanım İzni (EUA) yayımladı. Bu ürünün EUA kapsamında kullanımı, kritik bakım ortamlarıyla sınırlıdır. CRRT, akut böbrek hasarı olan kritik hastalarda böbrek desteği sağlayan bir “diyaliz” tedavisidir. Baxter Healthcare Corporation’ın REGIOCIT’i yalnızca şirketin bu ürünü almaya hak kazandığı sağlık tesislerinde kullanılabilir. (14.08.2020)

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta 16.08.2020 tarihinde “ Önlemlere hatırlatmalar” konulu içeriği paylaştı.  
• Prof.Dr. Tacettin İnandı Birgün Gazetesine verdiği röportajda ‘Mayıs ayının gerisindeyiz’ dedi. Okumak için

COVID-19’a halk sağlığı yanıtında dijital teknolojiler

Toplum sürveyansı, vaka tanımlama, temaslı takibi, mobil veri ve halkla iletişim temelinde müdahalelerin değerlendirilmesi dahil olmak üzere dünya çapında COVID-19’a halk sağlığı yanıtını desteklemek için dijital teknolojiler kullanılmaktadır. Bu hızlı yanıtlar, milyarlarca cep telefonunu, büyük çevrimiçi veri setlerini, bağlı cihazları, nispeten düşük maliyetli bilgi işlem Kaynaklarını ve makine öğrenimi ve doğal dil gelişimindeki ilerlemeleri kullanır. Bu derleme, dünya çapında COVID-19’a karşı halk sağlığı yanıtı için dijital yeniliklerin çerçevesini ve onların sınırlılıklarını ve yasal, etik ve mahremiyet engellerinin yanı sıra organizasyonel ve işgücü engelleri de dahil olmak üzere bunların uygulanmasındaki engelleri sunmayı amaçlamaktadır. Halk sağlığının geleceği muhtemelen giderek daha fazla dijital hale gelecek ve pandemi yönetimini ve COVID-19 gibi diğer bulaşıcı hastalıklar için gelecek hazırlığını güçlendirmek için dijital teknolojilerin düzenlenmesi, değerlendirilmesi ve kullanımına yönelik uluslararası stratejilerle işbirliği ihtiyacını gözden geçiriyoruz. 

Buddl J, et al. Digital technologies in the public-health response to COVID-19. Nature Medicine 2020;26,1183-1192. https://doi.org/10.1038/s41591-020-1011-4

• DSÖ, bir COVID-19 Hazırlık ve Yanıt İlerleme Raporu yayımladı. Raporda Stratejik Müdahale ve Hazırlık Planı’nda belirtilen üç hedef (uluslararası koordinasyon ve desteğin artırılması; ülke içi hazırlık ve müdahalenin ölçeklendirilmesi; araştırmaları ve inovasyonu hızlandırmak) kapsamında 1 Şubat – 30 Haziran 2020 arasında kaydedilen ilerleme vurgulanmaktadır (03.08.2020).
• COVID-19 ile mücadelede Ruanda’da robotlar kullanılmaya başlandı. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Ruanda Hızlandırıcı Laboratuvarı ile Bilgi İletişim Teknolojileri ve İnovasyon Bakanlığı ortaklığıyla sağlanan 5 insan boyutlu robot, Mayıs 2020’de Kanyinya COVID-19 Tedavi Merkezi’nde lanse edilmişti. Ruanda’daki Kigali Uluslararası Havaalanı, 1 Ağustos’tan itibaren ticari uluslararası uçuşlara yeniden açılacağından robotlardan birinin yolcuların vücut sıcaklığı taramasını kolaylaştırmak için kullanılması planlandı (21.07.2020).
• Küresel Salgın Uyarısı ve Yanıt Ağı (GOARN) ile Küresel Sağlık Kümesi (GHC) ile ilgili güncellemeler ve bu alanlarda yapılan çalışmalarla ilgili 2 Ağustos’a kadar olan sürecin küresel epidemiyolojik bakış ile bir özeti sunuldu (03.08.2020). Kaynak
• 4 Ağustos 2020 DSÖ durum raporunda küresel olarak 18 milyondan fazla vaka olduğu bildirildi. DSÖ, her gün 250 000 civarında olan yeni vakalara da işaret ederek kayıtsız olma zamanı olmadığını vurguladı. DSÖ ülkeleri, hiçbir vakanın gözden kaçmaması ve uygun tedavinin sağlanması için testleri ve temaslı takibini artırmaya çağırdı; halkı ise tetikte olmaya ve COVID-19’dan kaçınmak için önlemler almaya teşvik etmeye devam ettiğini bildirdi (04.08.2020).
• Dr. Tedros, olağan basın konuşmasında “Bu salgını tersine çevirmek için asla çok geç olmadığını tüm dünyada gördü. Birlikte harekete geçersek hayat kurtarabiliriz, hep birlikte hareket edersek geçim kaynaklarını kurtarabiliriz.” dedi (03.08.2020). 
• DSÖ, COVID-19 mortalitesini tahmin etme konusunda bilimsel bir özet yayımladı. Özette COVID-19’un vakada fatalite oranını (CFR) yorumlamadaki sınırlamalar ve zorluklar, mortalite belirlenirken ortaya çıkabilecek potansiyel biaslar tartışıldı (04.08.2020).
• COVID-19 infodemisi ile mücadelede DSÖ Afrika Bölge Ofisi ve paydaşları tarafından yapılan çalışmalar özetlendi (04.08.2020). Kaynak
• PAHO Direktörü Dr. Carissa Etienne, sağlık çalışanlarının COVID-19 hastalarına bakmaları için yeniden yönlendirilmesi; insanların enfeksiyon korkusu nedeniyle rutin bakım aramakta tereddüt etmesi; küresel ilaç ve ekipman tedarik zincirlerinin zor durumda olması gibi nedenlerden dolayı düzenli sağlık hizmetlerinde aksamalar olduğu konusunda uyarıda bulundu (04.08.2020). Kaynak
• Emzirme Farkındalık Haftası kutlandı. Bebeklerin ve küçük çocukların emzirilmeye başlanmasına ve bunun sürdürülmesine ilişkin DSÖ önerilerinin COVID-19 şüphesi olan veya doğrulanmış COVID-19 hastalığı olan anneler için de geçerli olduğu hatırlatıldı. Dr. Tedros, ‘Yenidoğanlar ve çocuklar için emzirmenin faydaları, COVID-19 enfeksiyonu için potansiyel risklerden önemli ölçüde daha ağır basmaktadır.’ dedi (03.08.2020).
• DSÖ durum raporunda Ocak-Temmuz 2020 arasında DSÖ COVID-19 küresel sürveyans veritabanı ile sağlanan Doğrulanmış COVID-19 vakalarının yaş ve cinsiyet dağılımının bir özeti yayımlandı (05.08.2020).
• PAHO, klorin ürünlerinin COVID-19 tedavisi olarak kullanılmasına karşı bir uyarı yayımladı. DSÖ, insanların klorin dioksit veya ilgili maddeleri (sodyum hipoklorit, ağartıcı vb.) içeren ürünleri tüketmekten kaçınmalarını ve bu tür ürünlerin tedavi amaçlı tüm pazarlamalarının yetkililere bildirilmesini önerdi (05.08.2020).
• DSÖ Güney-Doğu Asya Bölge Ofisi, bölgedeki ülkeleri COVID-19 müdahalesinin ayrılmaz bir parçası olarak pandeminin kesintiye uğrattığı temel sağlık hizmetlerini sürdürmeye ve hizmetlerin yeniden başlamasını hızlandırmaya çağırdı (06.08.2020).
• 3 Ağustos 2020’de DSÖ, SARS-CoV-2 bulaş yolları üzerine Global Multidisipliner Platform Tartışmasına ev sahipliği yaptı. Toplumda ve sağlık bakımı verilen ortamlarda olası “fırsatçı” hava yolu bulaşı da tartışıldı ve bunun meydana gelebileceği koşulları daha iyi anlamak ve önlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu bildirildi (06.08.2020). 
• Patojen kanıtı için atık suların test edilmesiyle çevresel sürveyans, halk sağlığında uzun bir kullanım geçmişine sahiptir. DSÖ, devam eden COVID-19 salgını bağlamında bu sürveyansın nasıl kullanıldığına dair bilimsel özet yayımladı (05.08.2020). 
• DSÖ, COVID-19 Aşıları Küresel Erişim Tesisi hakkında iki yeni belge yayımladı. Biri, aşıların küresel üretimini ana hatlarıyla ortaya koyarken diğeri hızlandırılmış aşı geliştirilmesini ve üretimini sağlamaya odaklandı (06.08.2020).
• Uluslararası Sağlık Tüzüğü (IHR) Acil Durum Komitesi COVID-19 için 4. toplantısının özeti sunuldu. COVID-19 pandemisinin beklenen uzun süresine ve sürdürülebilir toplumsal, ulusal, bölgesel ve küresel müdahale çabalarının önemine dikkat çekildi (07.08.2020).
• DSÖ, COVID-19 halk sağlığı sürveyansına ilişkin kılavuz yayımladı (07.08.2020).
• 4 Ağustos’ta kentte meydana gelen patlamada yaralanan hastaların tedavisine destek vermek için DSÖ’den sağlanan 20 ton travma malzemesi ve cerrahi malzeme taşıyan uçak Lübnan’ın Beyrut kentine indi. Lübnan BM Mukim Koordinatörü Dr. Najat Rochdi, “Bu işte beraberiz ve bu zor zamanda Lübnan’ı desteklemeye kararlıyız” dedi (05.08.2020).
• Kuzey Makedonya’nın Üsküp kentinde Salgın Hastalıklar ve Halk Sağlığı Acil Durumu Operasyon Merkezi açıldı (07.08.2020). Kaynak

• Dekontaminasyon ve Yeniden Kullanım, n95’ lerin yeniden kullanımı için öneriler yayımlandı (04.08.2020).
• Piyasalar: Düşük kaynaklı ülkelerde COVID-19 azaltma önlemleri için operasyonel hususlar yayımlandı (04.08.2020).
• Diş Merkezleri için Geçici Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Rehberi yayımlandı (04.08.2020).
• Sağlık Merkezleri Dışında Temaslı Takibinin nasıl yapılacağına dair öneriler yayımlandı (04.08.2020).
• Otobüs Sürücülerinin Bilmesi Gerekenler yayımlandı (05.08.2020).
• Çevre Sağlığı Uygulayıcıları için rehberler yayımlandı (06.08.2020).
• Gar Çalışanları ve Makinistler için bilgiler yayımlandı (06.08.2020).
• Ulaşım Departmanları için Karayolları Seyahati Araçları yayımlandı (06.08.2020).
• Genel Temaslı Takibi ve Vaka Araştırması Eğitim Modülleri yayımlandı (06.08.2020).
• COVID-19 Seyahat Sağlığı Düzeyleri Belirleme yöntemleri yayımlandı (06.08.2020).
• Toplu Taşıma Çalışanlarının ve Duraklar ve Dinlenme Tesislerinde Çalışanlarının dikkate etmesi gerekenler yayımlandı (07.08.2020).
• Salgına İlişkin Matematiksel Modeller yayımlandı  (07.08.2020).
• Okullarda temizlik, dezenfeksiyon ve el hijyeni önerileri yayımlandı (08.08.2020).

• ECDC tarafından, “Çocuklarda COVID-19 ve COVID-19 Bulaşında Okul Ortamlarının Rolü” adlı döküman yayımlandı. (06.08.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 2 – 8 Ağustos 2020, 32. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (07.08.2020). Kaynak

• FDA, Siemens’e ADVIA Centaur SARS-CoV-2 IgG (COV2G) ve Atellica IM SARS-CoV-2 IgG (COV2G) testleri için acil kullanım yetkileri (EUA) verdi. (03.08.2020)
• FDA, COVID-19’da belirli ilaçların kullanım süresi hakkında bilgi sağlamak için COVID-19’da  İlaç Kıtlığına Müdahale web sayfasını güncelledi. (04.08.2020)
• FDA, Federal Ticaret Komisyonu ile birlikte, MMSTabs.com‘a, COVID-19’u azaltmak, önlemek, tedavi etmek, teşhis etmek veya iyileştirmek için onaylanmamış ve yetkisiz ürünler sattığı için bir uyarı mektubu yayımladı. Uyarı mektubu MMSTabs.com’a bu onaylanmamış ve yetkisiz ürünlerin satışını durdurmak için derhal önlem almasını tavsiye ediyor. (04.08.2020)
• FDA, tek kullanımlık cerrahi maskelerin yetersiz tedariki ve kullanılabilirliği ile ilgili endişelere yanıt olarak cerrahi maskeleri de kapsayan  Kişisel Koruyucu Ekipmanların Acil Durum Kullanım İzinlerini yayımladı. (05.08.2020) 
• FDA, ventilatör ve ilişkili cihazlar için acil kullanım izinlerini yayımladı. (06.08.2020) burada 
• FDA, Autobio Diagnostics Co., Ltd.’s, Anti-SARS-CoV-2 Rapid Test, SARS-CoV-2 antikor testi için acil kullanım yetkisini iptal etti. (06.08.2020) burada
• FDA, COVID-19 ile ilgili sahte ürünler sattığı için bir şirkete Federal Ticaret Komisyonu ile birlikte bir uyarı mektubu yayımladı. Kanadalı Chaga şirketi, ürünlerin COVID-19’u azaltabileceği, önleyebileceği, tedavi edebileceği, teşhis edebileceği veya iyileştirebileceği yönündeki yanıltıcı iddialarla “124 Chaga Kapsülleri”, “Chaga Çayı” ve “Kanada Chaga Tentürü” dahil olmak üzere Chaga ürünlerini satmaktadır. FDA, Canadian Chaga’nın bu onaylanmamış ve yetkisiz ürünlerin satışını derhal durdurmasını istedi. (06.08.2020)
• FDA, Koronavirus Tedavi Hızlandırma Programı (CTAP) web sayfasını yeni ölçümler ve SSS’ler (Sık Sorulan Sorular) ile güncelledi. 31 Temmuz itibarıyla 570’den fazla ilaç geliştirme programı planlama aşamasındadır ve 270’den fazla deneme FDA tarafından gözden geçirilmiştir. (07.08.2020)

• Haftanın konuları bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta “Halk Sağlığında İhtiyatlılık İlkesi” konulu içeriği paylaştı. Okumak için

Fransa’da SARS-CoV-2 salgınının stokastik etmen tabanlı modeli

Pek çok Avrupa ülkesi, ülke çapında koruma önlemleri ve karantinalar uygulayarak COVID-19 salgınına yanıt vermektedir. Her ne kadar salgın yoluyla toplum bağışıklığının artacağı varsayılıyor olsa da, bu tür önlemler gevşetildiğinde salgın yeniden tekrarlayabilir ve muhtemelen iki veya daha fazla tekrarlanan karantina ihtiyacına yol açabilir. Bu çalışmada, Fransa’daki COVID-19 salgınının karantina sonrası farklı önlemlerin potansiyel etkisini değerlendirmek için stokastik etmen tabanlı mikro simülasyon (ABM) modelinin sonuçlarını sunuyoruz. Fiziksel mesafe, maske takma, ağır COVID-19 enfeksiyonuna karşı en savunmasız bireyleri korumak gibi önlemlerin kümülatif hastalık insidansı, mortalitesi ve yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatak doluluk oranı üzerindeki potansiyel etkisini inceledik. Karantina, viral yayılmayı kontrol etmede etkili olsa da, bir kez kaldırıldığında, süresine bakılmaksızın, tekrarlanan bir salgını engelleme olasılığı düşüktür. Hem fiziksel mesafe hem de maske takma, salgını yavaşlatmada ve ölüm oranlarını azaltmada etkili olsa da, bu önlemlerin tek başına yoğun bakım ünitelerini doluluktan ve ikinci bir karantinadan önlemede yetersiz olacağını gösteriyoruz. Bununla birlikte, hassas kişilerin korunması ile birleştirildiğinde, bu önlemler daha düşük ölüm oranı ve yeterli YBÜ kapasitesinin sürdürülmesi dahil olmak üzere daha iyi sonuçlarla ilişkilendirilecektir. Bu önlemlere çoğu insan tarafından uyulmadığı veya yeterince uzun bir süre sürdürülmediği takdirde, yine de faydalar azalacaktır. Modelimiz, tüm modelleme çalışmalarında yapıldığı gibi mevcut bilgi ve varsayımlara dayanmaktadır. Karantinadan önceki durumdan farklı davranabildiği için, model viral iletimi sağlayan tüm bileşenleri yakalamıyor olabilir.

Hoertel N, et al. A stochastic agent-based model of the SARS-CoV-2 epidemic in France. Nature Medicine 2020;1-5. https://doi.org/10.1038/s41591-020-1001-6

Birleşik Krallık’ta okulların yeniden açılması için en uygun stratejiyi, test ve takip müdahalelerinin etkisini ve ikinci bir COVID-19 salgın dalgasının oluşma riskini belirleme: bir modelleme çalışması

Birleşik Krallık’ta okulların yeniden açılmasına karar vermek için politikalarda yapılan değişikliklerin etkisini değerlendirmek amacıyla yürütülen bu modelleme çalışmasında, ABD’de geliştirilmiş ve Birleşik Krallık salgınına göre kalibre edilmiş bireysel tabanlı stokastik bir model olan Covasim kullanılmıştır. Bu modelde bireyler virüse duyarlı, virüse maruz kalmış, enfekte olmuş, iyileşmiş ya da ölmüş olarak gruplanır; enfekte ve bulaştırıcı bireyler ise asemptomatik veya farklı semptomatik gruplar olarak kategorize edilir. Ayrıca model, bireylerin hanehalkı, okul, işyeri ve toplum ortamlarındaki bulaş ağlarını tanımlar ve demografik ve epidemiyolojik verileri kullanır. Bu çalışmada, okulların yeniden açılması ile ilgili iki strateji (tam zamanlı sistem veya öğrencilerin yarısının farklı haftalarda okula devam ettiği yarı zamanlı sistem) ile temaslı takibi ve test kapasitesinin farklı olduğu üç senaryonun kombinasyonunu temsil eden altı farklı senaryo simüle edilmiştir. Her bir senaryo için, günlük ve kümülatif enfeksiyon ve ölüm sayıları ile etkili üreme sayısı (R) tahmin edilmiştir. Temaslıların %68’inin izlenebileceği varsayıldığında, okulların Eylül ayında tam zamanlı olarak açılması durumunda semptomatik enfeksiyonu olan bireylerin %75’ine, yarı zamanlı sistemi açılması durumunda ise %65’ine test yapılması gerekeceği; temaslıların sadece %40’ının izlenebildiği durumda ise bu rakamların sırasıyla %87 ve %75’e çıkacağı gösterilmiştir. Bu test ve temaslı takibi düzeyleri gerçekleştirilmeden okulların Eylül ayında tam zamanlı açılmasının 2021 Şubat ayında, yarı zamanlı sisteme geçilmesinin ise 2021 Aralık ayında pik yapacak olan ikinci bir dalgayı tetikleyebileceği; her iki durumda da, R’nin 1’in üzerine çıkacağı ve bu durumun ilk dalganın 2,0-2,3 katı büyüklüğünde ikinci bir dalga ile sonuçlanacağı belirtilmiştir. 

Panovska-Griffiths J, et al. Determining the optimal strategy for reopening schools, the impact of test and trace interventions, and the risk of occurrence of a second COVID-19 epidemic wave in the UK: a modelling study. The Lancet Child & Adolescent Health 2020.

https://doi.org/10.1016/S2352-4642(20)30250-9

• DSÖ Genel Direktörü Dr Tedros, bulaşın bastırılması ve hayat kurtarmak için gereken temel önlemleri yineledi: vakaları bulmak, izole etmek, test etmek, tedavi etmek; temaslıları izleyip karantinaya almak. “Bu önlemlerin alındığı durumlarda vakalar azalır, alınmadığı durumlarda vakalar artar ” (27.07.2020). Kaynak
• 28 Temmuz’da, DSÖ’nün COVID-19’u Uluslararası Halk Sağlığı Acili (PHEIC) olarak deklare edişinin 6. ayı tamamlandı.
• Şubat 2020’de yapılan ilk forumdan sonra, 1-2 Temmuz 2020’de DSÖ ev sahipliğinde düzenlenen İkinci Küresel Araştırma ve Yenilik Forumu gerçekleşmişti.  Yaklaşık 100 ülkeden 1200 katılımcının olduğu forumda belirli alanlarda biriken bilimsel bilgiler gözden geçirildi ve öncelikli araştırma soruları ele alındı (27.07.2020). Kaynak Sunumlar için tıklayınız.
• COVID-19 bağlamında ihmal edilen tropikal hastalıklar için kitle tedavisi, aktif vaka bulma ve popülasyon temelli incelemelerin uygulanmasına ilişkin hususlar hakkında yayımlanan geçici rehberde ihmal edilen tropikal hastalıklar ile ilgili aktivitenin devam edip etmeyeceğine karar vermek için bir risk-fayda değerlendirmesi ve planlanan aktivitenin nasıl uygulanması gerektiğine karar vermek için tedbirlerin gözden geçirilmesi olmak üzere iki aşamalı bir yaklaşım önerildi (27.07.2020).
• Etiyopya, COVID-19 zorluklarına rağmen hedefi 15 milyon çocuk olan kızamık aşısı kampanyası ile %96 kapsama (14.4 milyon) ulaştı; bu da COVID-19 salgını devam etse de ülkelerin hayat kurtaran toplu aşıları yapmaya devam edebileceğini gösterdi (27.07.2020). Kaynak
• DSÖ Amerika ve Karayipler Kalkınma Bankası Bölge Ofisi (CDB), stres ve kriz dönemlerinde toplumlara zihinsel iyiliği ve olumlu başa çıkma stratejilerini geliştirmede yardımcı olmak için Kasım 2020’ye kadar devam edecek olan “Birlikte Daha Güçlü” kampanyasını başlattı (27.07.2020).
• 28 Temmuz 2020 durum raporunda infodemi yönetimi ve risk iletişimi toplum katılımı uygulamaları (RCCE) ile ilgili paylaşılan güncellemede daha önce bu alanda yapılan faaliyetler ve araçlar gözden geçirildi.
• DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, Türkmenistan’ı COVID-19 için kritik önlemler için harekete geçmeye çağırdı. Türkmenistan bugüne kadar DSÖ’ye teyit edilmiş herhangi bir COVID-19 vakası bildirmedi, ancak ülke son zamanlarda toplumda solunum yolu enfeksiyonlarının bulaşmasını önlemek için önlemleri faaliyete geçirdi (28.07.2020).
• COVID-19, Hepatit B’yi ortadan kaldırmaya yönelik ilerlemeyi tehdit etmektedir. Dünya Hepatit Günü’nde DSÖ, viral hepatitin anneden çocuğa bulaşmasını durdurmak için birlik içinde ve hızlı izlenen eylem çağrısında bulundu (28.07.2020). Kaynak
• DSÖ ve UNICEF tarafından yapılan ortak bir analize göre Somali’de rutin aşılama oranları Mart-Mayıs 2020 arasında düştü ve COVID-19 nedeniyle düşük kaldı. DSÖ, sağlık hizmeti sağlayıcılarına kişisel koruyucu ekipman sağlamak ve toplum sağlığı çalışanlarını çocuklar için rutin bağışıklığın önemi hakkındaki mesajları yaymak üzere eğitmek için Somali Hükümeti ve paydaşları ile birlikte çalıştığını bildirdi (29.07.2020).
• 30 Temmuz 2020 durum raporunda ‘DSÖ COVID-19 Yardım Masası: COVID-19’a yönelik bakım merkezlerini kurmak için küresel yardım’ faaliyetleri ile ilgili güncelleme ve bilgilendirme paylaşıldı. Kaynak
• DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros, daha önce yayımlanan DSÖ politika özetine dikkat çekerek uzun süreli bakım sunan tesislerdeki yüksek COVID-19 vaka oranlarını vurguladı. Tedros ayrıca, COVID-19’un sadece yaşlıları etkileyen bir hastalık olmadığını; gençlerin kendilerini ve diğerlerini korumak için herkes gibi aynı önlemleri alması gerektiğini, değişimin liderleri ve itici güçleri olmaları gerektiğini söyledi (30.07.2020). Kaynak
• Bu salgın sırasında, dünyanın en güçlü sağlık sistemleri bile bunalmıştır ve COVID-19 ile ilişkili olmayan koşullara gerekli sağlık hizmetini ve bakımını yeterince sağlayamamıştır. DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri P. Kluge, COVID-19 Pandemisi ve HIV’nin SDG 3.3 Üzerindeki Etkisine İlişkin Sanal Sempozyum’a işaret ederek COVID-19 ile beraber temel sağlık hizmetlerini sürdürmek için kapasitelerin arttırılması konusunda uyanık olunması gerektiğini vurguladı (28.07.2020).
• DSÖ, COVID-19 salgını da dahil olmak üzere tüm bulaşıcı hastalık salgınları sırasında hastalığı önlemek ve insan sağlığını korumak için gerekli olan güvenli su, sanitasyon, atık yönetimi ve hijyenik koşulların sağlanması hakkında geçici rehberi güncelledi. Rehberde dışkı ve arıtılmamış kanalizasyon, el hijyeni, WASH (su, sanitasyon, hijyen) işçilerinin korunması ve özellikle yetersiz hizmet alan bölgelerde WASH hizmetlerinin sürdürülmesi ve güçlendirilmesi ile ilgili riskler hakkında ek ayrıntılar sunuldu (29.07.2020).
• Uluslararası yolculuklarda halk sağlığıyla ilgili konulardaki yeni rehberde ülkelere risk değerlendirmeleri yapmaları tavsiye edildi (30.07.2020).
• COVID-19 ile ilgili Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) Acil Durum Komitesi’nin dördüncü toplantısı 31 Temmuz 2020’de toplandı. Genel Direktör, COVID-19’un bir uluslararası halk sağlığı acil durumu (PHEIC) oluşturmaya devam ettiğini açıkladı. Acil Durum Komitesi’nin önerileri, uzun vadede ihtiyaç duyulan müdahale çabalarını vurguladı (01.08.2020).
• DSÖ, COVID-19 terapötikleri için Hedef Ürün Profilleri (TPP) için bir taslak yayımladı. Üç TPP seti, hafif ila kritik COVID-19 hastalarının tedavisinde tercih edilen ve minimal olarak kabul edilebilir  terapötik ajan profillerini açıklamaktadır (29.07.2020). Kaynak
• Dünya Emzirme Haftası için, DSÖ ve UNICEF, kadınların emzirme danışmanlığına erişimini korumak ve teşvik etmek için hükümetlere çağrıda bulundu. COVID-19 pandemisinin ortasında bu temel hizmetlere erişimin bozulmamasını sağlamak için yenilikçi çözümler bulmanın önemli olduğu belirtildi (31.07.2020).
• DSÖ, COVID-19 Hazırlık ve Müdahale İlerleme Raporu yayımladı. Rapor, 1 Şubat – 30 Haziran 2020 tarihleri arasında uluslararası koordinasyon ve desteği artırmak, ülkedeki hazırlıkları ve yanıtları ölçeklendirmek, araştırma ve yeniliği hızlandırmak olmak üzere Stratejik Müdahale ve Hazırlık Planı’nda belirtilen üç hedef çerçevesinde kaydedilen ilerlemeyi vurgulamaktadır. Rapor ayrıca karşılaşılan bazı temel zorlukları tartışmakta ve yanıtın bir sonraki aşaması için DSÖ’nün kaynak gereksinimleri hakkında bir güncelleme sağlamaktadır (01.08.2020).
• Latin Amerika ve Karayipler Ekonomi Komisyonu ve DSÖ Kuzey ve Güney Amerika Bölge Ofisi’nin yeni bir raporu, bölgedeki ekonomilerin yalnızca COVID-19 eğrisi düzleştirilmişse canlanacağını ortaya koydu. Raporda COVID-19 salgınını kontrol etmek için sağlık, ekonomi, sosyal ve üretken politikalar arasında yakınlığın ve koordinasyonun gerekli olduğu vurgulandı (30.07.2020).

• Elektronik Vaka Raporlama; Elektronik Vaka Raporlama (eCR), halk sağlığı ajansları tarafından incelenmesi ve cevap verebilmesi için elektronik sağlık kaydından (EHR) vaka raporlarının otomatik olarak oluşturulması ve iletilmesidir. Gerçek zamanlı veri akışı ile halk sağlığı eyleminin iyileştirilmesi önerilmektedir (27.07.2020).
• Tesisinizi Temizleme ve Dezenfekte Etme; Günlük Adımlar, Bir Hasta Varlığında Yapılması Gerekenler ve İşverenler İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler yayımlandı (27.07.2020).
• Bir kişinin COVID-19’dan kaynaklı Şiddetli Hastalık Riskini  Artıran Altta Yatan Tıbbi Durumlar listesini güncellemek için kullanılan kanıtlar yayımlandı (27.07.2020).
• Düşük Kaynaklı Ülkelerde Anne, Yenidoğan ve Çocuk Sağlığı için Temel Hizmetlerin Sürdürülmesi ve Sağlanması için Operasyonel Hususlar yayımlandı (27.07.2020)
• COVID-19 ve HIV hakkında bilinmesi gerekenler yayımlandı (28.07.2020).
• Sık Sorulan Sorular yayımlandı (29.07.2020).
• Poliklinik Hizmetlerinde COVID-19 ile ilgili korunma, teşhis, sağlık tehditlerine cevap ile ilgili bilgiler paylaşıldı (29.07.2020).
• Bazı Medikal Koşullar Altındaki İnsanlar Ve COVID-19 hakkında bilgiler yayımlandı (30.07.2020).
• Dışarı Çıkmaya Karar Verme Durumu ile ilgili ipuçları yayımlandı (30.07.2020).
• Hastaların Sağlık Tesislerine Transferleri hakkında rehber yayımlandı (30.07.2020).
• Temaslı Araştırması Üzerine Kaynaklar yayımlandı (30.07.2020).
• Toplum İlişkili Maruziyetler; COVID-19’ a maruz kalmış kişiler hakkında rehber yayımlandı (31.07.2020).
• Plazma Bağışlama ve Hayat Kurtarmak; COVID- 19 pandemisiyle mücadelede önemli bir yardımın parçası olmak için neler yapılabileceği üzerine öneriler paylaşıldı (31.07.2020).
• Topluluk Azaltma Stratejilerini Görüntüleme ve Değerlendirme Modeli ve Önerileri yayımlandı (31.07.2020).
• Labaratuvar Verilerinin Raporlanmasına dair temel bilgiler yayımlandı (31.07.2020).
• Kolejler ve Üniversiteler; Plan, Hazırlık ve Mücadele hakkında öneriler yayımlandı (31.07.2020).
• Evsizlerin Koronavirus hakkında dikkat etmesi gereken hususlar yayımlandı (31.07.2020).
• Emekli Toplulukları ve Bağımsız Yaşam Kurumları hakkında hususlar yayımlandı (31.07.2020).
• Bir Salgın Sırasında Vaka Araştırmalarını Yönetme hakkında öneriler yayımlandı (31.07.2020).
• Antikor Testi hakkında Ara Rehber yayımlandı (31.07.2020).

• ECDC tarafından “COVID-19: Kruvaziyer Gemi İşletmeleri İçin AB Rehberi” adlı döküman yayımlandı. (27.07.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 26 Temmuz – 1 Ağustos 2020, 31. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (31.07.2020). Kaynak

• FDA, Federal Ticaret Komisyonu’na, tüketicileri koruma çabasının bir parçası olarak, bir şirkete hileli COVID-19 ile ilgili ürünler sattığı için bir uyarı mektubu yayınladı. Söz konusu şirket, Vapore LLC dba Mypurmist Mypurmist’e ürünün COVID-19’u insanlarda hafifletebileceğini, önleyebileceğini, tedavi edebileceğini, teşhis edebileceğini veya tedavi edebileceğini iddia eden yanıltıcı ürünler satıyor. Şu anda COVID-19’u önlemek veya tedavi etmek için FDA onaylı ürün bulunmamaktadır. FDA, Vapore, LLC’nin bu onaylanmamış ve yetkisiz ürünü satmayı derhal durdurmasını istedi. (31.07.2020) 
• FDA, gıda güvenliği ile ilgili sık sorulan soruları güncelledi. (30.07.2020)
• FDA, COVID-19 Seroloji Testi ile ilgili sık sorulan soruları yayımladı. (30.07.2020)
• FDA, COVID-19’da Remdesivir’in acil durum kullanım izni ile ilgili bilgileri güncelledi. (30.07.2020)
• FDA, Moleküler Diyagnostik şablonlarını güncelledi. (29.07.2020)
• FDA LabCorp COVID-19 RT-PCR Testi için acil kullanım yetkisini (EUA) iki yeni kullanım endikasyonu içerecek şekilde yeniden yayımladı. (27.07.2020)

• “Günün Konusu” bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta “‘1-7 Ağustos Dünya EMZİRME Haftası nedeniyle” konulu içeriği paylaştı.  Okumak için

Fiziksel mesafe tedbirleri ve COVID-19 insidansı: 149 ülkede doğal deney

Çalışmada dünyadaki fiziksel mesafe tedbirleri ile COVID-19 hastalığı insidansı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Meta-analiz yöntemiyle sentezlenen bulgular kullanılarak kesikli zaman serileri analizinin yapıldığı doğal bir deneydir. 149 ülke veya bölgeye ait Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nden günlük rapor edilen COVID-19 vakaları ve Oxford COVID-19 Hükümet Yanıt İzleyicisi’nden alınan fiziksel mesafe politikalarıyla ilgili veriler kullanılmıştır. 1 Ocak ve 30 Mayıs 2020 tarihleri ​​arasında beş fiziksel mesafe tedbirinden birini (okulların kapatılması, işyerlerinin kapatılması, toplu taşımanın kaldırılması, kalabalık toplantı ve halka açık aktivitelerin kısıtlanması, hareket kısıtlamaları/karantina) uygulayan ülke ya da bölgeler alınmıştır. 30 Mayıs 2020’ye kadar olan veriler veya müdahele sonrası 30 güne ait veriler kullanılarak fiziksel mesafe tedbirinden önceki ve sonraki COVID-19 insidans Oran Oranları (IRR’ler) tahmin edilmiştir. IRR’ler ülkeler arasında, rastgele etki-meta analizler kullanılarak hesaplandı. Herhangi bir fiziksel mesafe tedbirinin uygulanması, kovid-19 insidansında ortalama % 13’lük genel bir azalma ile ilişkilendirilmiştir (IRR 0.87, % 95 güven aralığı 0.85 ila 0.89; n = 149 ülke). Diğer dört fiziksel mesafe tedbiri yerinde uygulandığında, toplu taşıma araçlarının kapatılması kovid-19 insidansında ek bir azalma ile ilişkilendirilmedi (toplu taşımanın kaldırıldığı ülkelerde IRR’ler 0.85, 0.82 ila 0.88, n = 72; kaldırılmadığı ülkelerde 0.87, 0.84 ila 0.91, n = 32). 11 ülkede okul ve işyerlerin kapatılması, kalabalık toplantıların kısıtlanması tedbirleri, yerinde yapıldığında, benzer bir etkililik gösterildi (IRR’ler 0,85, 0,81 ila 0,89). Müdahalelerin sırası açısından, daha erken karantina uygulaması, diğer fiziksel mesafe tedbirlerinden sonra yapılan geç karantina uygulamasına kıyasla COVID-19 insidansında daha büyük bir azalmayla ilişkilendirildi (sırasıyla, IRR’ler 0.86, 0.84 ila 0.89, n = 105 ve 0.90, 0.87 ila 0.94, n = 41). Fiziksel mesafe tedbirleri, küresel olarak COVID-19 insidansındaki azalma ile ilişkilendirildi. Diğer dört fiziksel mesafe tedbiri yerinde uygulandığında, toplu taşıma araçlarının kaldırılmasının ilave etkisine dair kanıt bulunamadı. Karantinanın erken uygulanması, COVID-19 insidansında daha büyük bir azalma ile ilişkiliydi. Bu bulgular, ülkelerin şimdiki veya gelecekteki salgın dalgalarında fiziksel mesafe önlemlerini uygulamaya koyma veya kaldırma süreçlerinde politika kararlarını destekleyebilir.

Islam N, et all. Physical distancing interventions and incidence of coronavirus disease 2019: natural experiment in 149 countries. https://www.bmj.com/content/370/bmj.m2743

Verona, İtalya’da Yaşayan Obez Çocuklarda COVID-19 Nedenli Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının Yaşam Biçimi Davranışları Üzerine Etkileri: Longitudinal Bir Çalışma

Obez gençlerin COVID-19 pandemisi nedeniyle evde kalmak durumunda kaldıkları ve okula gidemedikleri (yapılandırılmış okul faaliyetlerini gerçekleştiremedikleri) dönemlerde yaşam biçimi davranışlarında olumsuz eğilimler gözlenebileceği hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmaya, İtalya’nın Verona kentinde yaşayan obezite hastası 41 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Diyet, fiziksel aktivite ve uyku davranışlarını içeren yaşam biçimi bilgileri, başlangıçta ve 3 hafta sonra telefonla toplanmıştır. Değişiklikler, eşleştirilmiş örneklem t-testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilere göre; sebze alımında anlamlı değişiklik olmazken meyve alımı, patates cipsi, kırmızı et ve şekerli içecek alımı sokağa çıkma kısıtlaması döneminde anlamlı ölçüde artmıştır. Spor aktivitelerinde harcanan zaman anlamlı ölçüde azalmış, uyku süresi ise anlamlı şekilde artış göstermiştir. Çalışma bulguları başlangıçtaki hipotezi desteklemekte olup hükümet yetkilileri ve politika yapıcılara kısıtlamalara/kısıtlamaların gevşetilmesine karar verirken bu olumsuz etkileri dikkate almaları önerilmiştir.

Pietrobelli A, et al. Effects of COVID‐19 lockdown on lifestyle behaviors in children with obesity living in Verona, Italy: a longitudinal study. Obesity 2020. https://doi.org/10.1002/oby.22861

• Pandemi, ekonomik ve sosyal stresi derinleştirdikçe cinsiyete dayalı şiddet riski artmakta; bu durum risk altındaki kişilerin ruh sağlığı için ciddi sonuçlar doğmaktadır. DSÖ Amerika Bölge Direktörü Dr. Carissa F. Etienne konuşmasında COVID-19 yanıtına psiko-sosyal destek ve akıl sağlığı hizmetlerinin entegre edilmesi gerektiğini vurguladı (17.07.2020).
• 29 Ocak 2020’den bu yana Doğu Akdeniz Bölgesi’nde bir milyondan fazla COVID-19 hastası iyileşti. DSÖ Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Dr. Ahmed Al-Mandhari bu olumlu gelişmeyi vurgulayarak ülkeleri toplum ile bağları kuvvetlendirmeye, COVID-19 hastalarının iyileşmesi için teşvikte bulunmaya ve güçlü hükümet liderliği yapmaya çağırdı (19.97.2020).
• Sağlık acil durumları sırasında DSÖ’nün en hayati rollerinden biri dünyanın dört bir yanından veri ve araştırma toplamak, bunları değerlendirmek ve dünyanın dört bir yanından uzmanlarla yakın bir şekilde çalışarak ülkelere yanıt verme konusunda tavsiyelerde bulunmaktır. DSÖ tarafından Ocak 2020’den beri COVID-19 üzerinde 100’den fazla belge yayımlandı. DSÖ’nün pandemideki rolünün ve yayımlanan önemli belgelerin özeti için tıklayınız (17.07.2020).
• DSÖ Amerika Bölge Ofisi, 15 Temmuz’da Amerika’daki yerli halklar arasında COVID-19 ile ilgili Epidemiyolojik Uyarı‘yı yayımlayarak üye devletleri bu topluluklar içinde enfeksiyonun daha fazla yayılmasını önlemek, vaka yönetimini yeterli bir şekilde sağlamak ve vaka yönetimini güçlendirmek için çaba göstermeye teşvik etti. “COVID-19 Salgını Sırasında Yerli Halklar, Afrika kökenliler ve Diğer Etnik Gruplar Üzerine Düşünceler”i yayımladı. 20.07.2020 DSÖ durum raporunda da ‘COVID-19 ve Amerika bölgesindeki yerli halklar’ konusuna odaklanıldı, ayrıca ‘DSÖ paydaşlarının koordinasyonu’ konusunda güncelleme paylaşıldı. Kaynak 
• DSÖ Genel Direktörü Dr Tedros, “Virüsün nerede olduğunu bilmiyorsa hiçbir ülke salgını kontrol edemez” dedi, COVID-19’dan etkilenen tüm topluluklarda temaslı izleminin önemini yineledi (20.07.2020).
• DSÖ Doğu Akdeniz Bölgesi’ndeki ülkeler, katı COVID-19 enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri altında temel çocuk felci bağışıklama kampanyalarına yeniden başlarken Pakistan, kampanyalara devam eden ilk ülke oldu. Bölgedeki diğer ülkeler yerel epidemiyolojik durum izin verdiğinde aşılama kampanyalarına devam etmeyi planlıyor (20.07.2020). Kaynak
• İlk küresel DSÖ İnfodemiyoloji Konferansı finalinde, 21 Temmuz’da, halka açık gerçekleştirilen seminer sonrası öne çıkanlar paylaşıldı (21.07.2020). Kaynak
• Amerika’daki insanların yaklaşık üçte biri, altta yatan sağlık durumları nedeniyle ciddi COVID-19 hastalığı geliştirme riski altındadır. Bu soruna yönelik DSÖ Amerika Bölge Ofisi, Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu ile ortaklık kurarak Amerika’da altta yatan sağlık koşullarının yaygınlığının daha doğru bir resmini sunan yeni bir veri modeli geliştirdi (21.07.2020). Kaynak
• DSÖ, COVID-19’a karşı önlemleri sağlamak ve optimize etmek için hastanelerin yeniden tasarlanmasına yardımcı olmaktadır; örneğin İtalya’da, doğrulanmış ve şüpheli COVID-19 vakaları için hastanelerde alternatif rotaların nasıl oluşturulacağı, bekleme odalarında boşlukların daha iyi nasıl sağlanacağı, virüsün sağlık hizmetlerinde yayılmasını en aza indirmek için havalandırmanın nasıl iyileştirileceği konularında tavsiyeler sunmaktadır (21.07.2020). Kaynak
• Afrika’da COVID-19 için geleneksel ilaçların kullanımı ile ilgili araştırma-geliştirme çalışmalarını geliştirmek amacıyla DSÖ Afrika Bölge Ofisi ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Afrika CDC); geleneksel tıp tedavilerinin güvenliği, etkinliği ve kalitesi konusunda ülkelere bağımsız bilimsel tavsiye sağlamak için bir uzman komitesi kurdu (22.07.2020).
• DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Henri Henri P. Kluge, Türkiye’de İnsani ve Sağlık Acil Durumlarına Hazırlık DSÖ Ofisi’nin açılması için bir anlaşma imzaladı (22.07.2020).  Kaynak
• DSÖ, UNDP, UNAIDS ve Georgetown Üniversitesi O’Neill Ulusal ve Küresel Sağlık Hukuku Enstitüsü, birlikte COVID-19 Hukuk Laboratuvarı adlı bir girişim başlattı. COVID-19 Hukuk Laboratuvarı, ülkelerin pandemi yönetimi için güçlü yasal çerçeveler oluşturmalarına ve uygulamalarına yardımcı olmak için dünya çapında 190’dan fazla ülkeden COVID-19 ile ilgili yasal belgeleri toplayıp paylaşmaktadır (22.07.2020).
• DSÖ SARS-CoV-2’de meydana gelen mutasyonları zamanında tanımlamak ve çabaları koordine etmek için, DSÖ COVID-19 Referans Laboratuvarı Uzman Ağı’nın bir parçası olarak SARS-CoV-2’deki değişimler üzerine bir ‘SARS-CoV-2 Genetik Dizi Evrimi Çalışma Grubu’ kurduğunu duyurdu (23.07.2020). Kaynak
• Pandemi sürecinin uzaması giderek daha olası hale geldikçe ülkeler, ulusal ve diğer COVID-19 yanıtları hakkında periyodik incelemeler yapmaya teşvik edilmektedir. DSÖ, salgına yanıtta ülkelerin öğrenme ve iyileştirme için kritik fırsatları kaçırmamasını sağlamak amacıyla bir rehber yayımladı (23.07.2020).
• 7-16 Temmuz 2020 arasında düzenlenen yıllık Yüksek Düzeyli Sürdürülebilir Kalkınma Siyasi Forumu (HLPF)‘nda, tüm ülkeler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne desteklerini ifade etti ve COVID-19’un olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olmak için müdahale önlemlerini tartıştı (23.07.2020). Kaynak
• COVID-19, özellikle uzun süreli bakım tesislerinde yaşayan yaşlıları etkiledi. DSÖ, ‘uzun süreli bakım hizmetlerinde COVID-19’un önlenmesi ve yönetilmesine ilişkin bir politika özeti’ yayımladı (24.07.2020).
• DSÖ, COVID-19’dan sağlıklı şekilde iyileşmek için reçetelerin uygulanması konusunda bir dizi pratik adım içeren DSÖ Manifestosu’nu yayımladı. Bu reçeteler, salgının etkilerinden etkilenen ekonomiyi korumak ve canlandırırken daha sağlıklı, daha adil ve daha yeşil bir dünya yaratmayı amaçlamaktadır (23.07.2020).
• DSÖ, COVID-19 kapsamında güvenli Eid al Adha (Kurban Bayramı) uygulamaları hakkında geçici rehber yayımladı. Belgede, farklı bağlamlarda uygulanabilecek sosyal toplantılar ve dini uygulamalar için halk sağlığı tavsiyeleri vurgulanmaktadır (25.07.2020).
• DSÖ, COVID-19 aday aşılarının taslağını yayımladı. 24 Temmuz itibariyle yirmi 5 aday aşının klinik değerlendirmede olduğunu bildirdi (27.07.2020).
• DSÖ Afrika Bölge Ofisi, COVID-19’un Afrika’daki sağlık çalışanlarına yönelik tehdidi konusunda uyardı. Salgının ön saflarında sağlık personellerinin karşılaştığı zorlukların bir işareti olarak Afrika’da 40 ülkede 10 000’den fazla sağlık çalışanının COVID-19 enfeksiyonu olduğu bildirildi (23.07.2020).

• Sağlık Hizmetleri Dışındaki COVID-19 Olan Kişilerin İzolasyonunun Durdurulması hakkında son güncellemeler yayımlandı. Son değişikliklerin özeti:
  • Belirli durumlar dışında, ev izolasyonunu ne zaman durduracağını belirlemek için test tabanlı bir strateji önerilmemektedir.
  • Semptom temelli kriterler aşağıdaki gibi değiştirildi:
  • Ateş düşürücü ilaçlar kullanılmadan son ateşten bu yana “en az 72 saat” ten “en az 24 saat” e geçildi.
  • “Solunum semptomlarında düzelme” den “COVID-19 ile ilişkili semptomlarda düzelme” ye değiştirildi.
  • Şiddetli hastalığı olan hastalar için, semptom başladıktan sonra 20 güne kadar izolasyon süresi uzatılabilir. Enfeksiyon kontrol uzmanlarına danışmayı düşünün.
  • Hiç semptom geliştirmeyen kişiler için, izolasyon ve diğer önlemler SARS-CoV-2 RNA için ilk pozitif RT-PCR testinin tarihinden 10 gün sonra durdurulabilir (20.07.2020).
• Sağlık profesyonelleri için eğitim materyalleri yayımlandı (20.07.2020).
• COVID-19 Seroloji Araştırmaları hakkında son gelişmeler yayımlandı (21.07.2020).
• Ticari Laboratuvar Seroprevalans Çalışma Verileri yayımlandı (21.07.2020).
• Ticari Laboratuvar Araştırmaları için İnteraktif Seroloji Paneli yayımlandı (21.07.2020).
• Büyük Ölçekli Coğrafi Seroprevalans Araştırmaları sonuçları yayımlandı (21.07.2020).
• Düşük Kaynaklı Yerlerde COVID-19 Sırasında TeleSağlık Kullanımları hakkında öneriler yayımlandı (21.07.2020).
• Kırsal topluluklar hakkında öneriler yayımlandı (21.07.2020).
• COVID-19 Mücadelesi Sırasında Evcil Hayvanları Tedavi Eden Veteriner Klinikleri için Ara Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Rehberi yayımlandı (21.07.2020).
• Ek Önlemler Alması Gereken Kişiler yayımlandı (21.07.2020).
• Çocuklarda yayılımı önlemek amacıyla alınması gereken önlemler hakkında öneriler yayımlandı (21.07.2020).
• Huzurevleri için Test Yönergeleri yayımlandı (21.07.2020).
• COVID-19 Temaslı Takibi hakkında kaynaklar paylaşıldı (22.07.2020)
• Bir COVID-19 vakasının nasıl araştırılması gerektiğine dair bilgiler yayımlandı (22.07.2020).
• Sağlık Müdürlükleri için Temaslı Araştırması İletişim Araç Seti yayımlandı (22.07.2020).
• SARS-CoV-2 Test Stratejisi: Sağlık tesisleri harici işyerlerinde dikkat edilmesi gerekenler yayımlandı (22.07.2020).
• COVID-19 olan yetişkinlerde izolasyon süresi ve önlemler hakkında literatür yayımlandı (22.07.2020).
• Islah ve Tutuk Evlerinde COVID-19 Yönetimi ile İlgili Ara Rehber yayımlandı (22.07.2020).
• Bir kişinin COVID-19’dan kaynaklı ağır hastalık riskini artıran tıbbi durumlar listesini güncellemek için kullanılan kanıtlar yayımlandı (22.07.2020).
• CDC, Amerika’da okulların açılmasının neden önemli olduğuna dair derleme yayımladı (23.07.2020).
• K-12 Öğrencilerini COVID-19 Belirtileri için Tarama: Kısıtlılıklar ve Öneriler yayımlandı (23.07.2020).
• Okula Geri Dönüş Planı: Ebeveynleri, Velileri ve Bakıcıları Yönlendirmek İçin Kontrol Listeleri yayımlandı (23.07.2020).
• Emekli Toplulukları ve Bağımsız Yaşam Tesisleri ile İlgili Hususlar yayımlandı (23.07.2020).
• COVID-19 ile İlgili Klinik Sorular ve Cevaplar yayımlandı (23.07.2020).
• Koronavirus Üzerinde Çalışan Laboratuvarlar için Kaynaklar yayımlandı (23.07.2020).
• Laboratuvarlar için COVID-19 Hakkında Sık Sorulan Sorular yayımlandı (23.07.2020).
• Havuz Prosedürlerinin Kullanımı İçin Tanısal, Tarama Amaçlı ya da Surveyansa Yönelik SARS-CoV-2  Testleri Hakkında Ara Rehber yayımlandı (23.07.2020).
• Açık Kalmayı Sürdüren Çocuk Bakım Programları için Rehber yayımlandı (23.07.2020).
• CDC, Irk ve Etnik Azınlık Gruplar ve Sağlıkta Eşitlik Üzerine riskleri ve önerileri yayımladı (24.07.2020).
• Okul Yöneticileri için Sık Sorulan Sorular yayımlandı (24.07.2020).
• Vaka İncelemesi ve Temaslı İzlemede Personel Rollerinin Ölçeklendirilmesi hakkında öneriler yayımlandı (24.07.2020).

• ECDC tarafından, “COVID-19 Demiryolu Protokolü: Avrupa’da demiryolu hizmetlerinin güvenli bir şekilde yeniden başlatılması için öneriler” adlı döküman yayımlandı. (21.07.2020) Kaynak
• ECDC tarafından, süregelen halk sağlığı tehditleri hakkında haftalık bir bülten olan  “Bulaşıcı Hastalık Tehditleri Raporu, 19 – 25 Temmuz 2020, 30. Hafta” yayımlandı. Raporda COVID-19’un yanı sıra diğer bulaşıcı hastalıklar ile ilgili güncellemeler yer aldı (24.07.2020). Kaynak

• FDA, COVID-19’da sırasında klinik örneklerin taşınması için kullanılan taşıma ortamını daha kullanışlı hale getirecek bir rehber yayımladı (20.07.2020).
• FDA, COVID-19 sırasında ulaşım ortamının geliştirilmesi ve kullanımı ile ilgili sık sorulan soruların cevaplarını da yayımladı (20.07.2020).
• FDA, SARS-CoV-2 Testine İlişkin Sık Sorulan Sorularını (SSS) güncelledi (21.07.2020).
• FDA, COVID-19 salgını sırasında kanser hastalarının ihtiyaçlarını ve özelliklerine dikkat çekmek amacıyla kanser ve sağlıklı yaşam ile ilgilenen uzmanlara yardımcı olacak yeni bir website sayfası oluşturdu (22.07.2020).
• FDA Test Tedarik İkamesi Stratejileri slayt gösterisini güncelledi. Bu sunum, moleküler testin bazı bileşenlerinde bir tedarik sorunu olduğunda laboratuvarların test yapmaya devam etmek için kullanabileceği onaylı tedarik alternatiflerini içermektedir (23.07.2020).
• FDA, COVID-19’a yanıtları konu alan bir özet yayımladı (24.07.2020).

• “Günün Konusu” bölümünde Prof. Dr. Dilek Aslan bu hafta “‘Eski normale’ DÖNÜŞ YOK ! ‘Yeni normale’ mutlaka UYUM SAĞLANMALI !” konulu içeriği paylaştı. Okumak için
• Prof. Dr. Gül Ergör Halk TV’nin konuğu oldu. İzlemek için

Gecikmelerin COVID-19 için temaslı takibi stratejilerinin etkililiği üzerindeki etkisi: bir modelleme çalışması

Çalışmada, başarılı bir temaslı takibi stratejisi için anahtar faktörleri belirlemek amaçlanmış. Bu amaçla, enfeksiyon zamanı ile semptom başlangıcı ve semptom başlangıcı, tanı testinin yapılması ve izolasyon arasındaki gecikmeleri (testing delay-test gecikmesi) hesaba katan bir matematiksel model kullanılarak temaslı takibi stratejisinin etkisi değerlendirilmiş. Farklı senaryolarda bir temaslı takip stratejisinin (effective Reproduction numbers of a Contact Tracing Strategy, RCTS) etkili üreme sayıları hesaplanmış. Elde edilen bulgulara göre; en iyimser senaryo için (test ve takip gecikmelerinin 0 gün ve takip kapsayıcılığının %100 olduğu durum), bulaşın yaklaşık %40’ının belirtilerin başlamasından önce gerçekleştiği varsayılırsa, fiziksel mesafe uygulamaları sonucu elde edilen etkili üreme sayısının (1,2) temaslı takibi eklenmesiyle 0,8’e (%95 GA 0,7-0,9) indirilebileceği; 1 günden uzun bir test gecikmesi durumunda, RCTS’yi 1’in altında tutmak için takip gecikmesinin en fazla 1 gün veya takip kapsayıcılığının en az %80 olması gerektiği; 3 gün veya daha uzun bir test gecikmesi durumunda ise en etkili stratejilerin dahi RCTS değerlerinin 1’in altında olmasını sağlayamayacağı belirtilmiş. Mobil uygulama tabanlı teknolojiler kullanılarak yapılan temaslı takibinin, uygulama kapsayıcılığının yalnızca %20 olması durumunda dahi geleneksel takip stratejisinden daha etkili olduğu ve üreme sayısını %2,5’a karşı %17,6 düzeyinde azalttığı saptanmış. İndeks vaka başına düşen önlebilir bulaş oranının, test ve takip gecikmelerine bağlı olduğu ve 0 günlük takip gecikmesi durumunda, 0 günlük test gecikmesi ile %79,9’a ve 3 günlük test gecikmesi ile %41,8’e ve 7 günlük test gecikmesi ile %4,9’a kadar değişebileceği gösterilmiş. Sonuç olarak; test ve takip kapsayıcılığını optimize etmenin ve mobil uygulama tabanlı teknolojiler ile takip gecikmelerini en aza indirmenin temaslı takibinin etkililiğini artırdığı ifade edilmiş.

Kretzschmar ME, et al.  Impact of delays on effectiveness of contact tracing strategies for COVID-19: a modelling study. The Lancet Public Health 2020. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(20)30157-2

Afrika’da COVID-19 Salgını Sırasında Rutin Çocukluk Çağı Aşılaması: Artan Sars-CoV-2 Enfeksiyonu Riskine Karşı Sağlık Yararlarının Fayda-Risk Analizi

Devam eden COVID-19 salgınını azaltmak için uygulanan ciddi sağlık sistemi kısıtlamaları ve mekanlardaki fiziksel mesafe önlemleri nedeniyle, ulusal bağışıklama programları ertelenme riski altındadır. Bu çalışmada Afrika’da devam eden rutin çocukluk çağı aşılamasının getireceği sağlık yararları ile aşı hizmet yerlerini ziyaret sonucu ciddi akut solunum sendromu koronavirüs 2 (SARS-CoV-2) enfeksiyonu bulaşma riskini karşılaştırmayı amaçladık. COVID-19 salgınları sırasında bağışıklama oranlarındaki azalmaların neden olabileceği çocuk ölümlerini yaklaşık olarak tahmin edebilmek için yüksek etkili ve düşük etkili birer senaryo düşündük. Yüksek etkili senaryoda, 6 aylık COVID-19 risk döneminde difteri, boğmaca, tetanoz, hepatit B, Haemophilus influenzae tip b, Streptococcus pneumoniae, rotavirüs, kızamık, menenjit A, kızamıkçık ve sarı humma hastalıklarında, telafi kampanyaları olmadan sadece rutin çocukluk çağı aşılamalarının 5 yaş öncesi ölümleri önlemedeki etkisini tahmin edebilme amacıyla daha önce bildirilmiş ülkeye özgü çocuk ölümleri etki tahminlerini kullandık. Düşük etkili senaryoda, COVID-19 risk döneminde sürdürülen rutin çocukluk çağı aşılamasının sadece kızamık salgınları kaynaklı çocuk ölümlerini önleme üzerindeki sağlık yararlarını tahmin ettik. Temas azaltıcı müdahalelerin COVID 19 risk döneminde salgın eğrisini düzleştirdiğini, bu sürenin sonunda toplumun %60’ının enfekte olacağını, çocukların, aşı yapanlar tarafından veya aşıya götürülme sırasında enfekte olabileceğini ve çocuğun enfeksiyonu üzerine tüm hanehalkının enfekte olabileceğini varsaydık. Aşı kliniği ziyaretlerine atfedilebilen ölümlerin sayısını hesaplamak için ülkeye özgü hanehalkı yaş yapıları tahminleri ve yaşa bağlı enfeksiyon ölüm oranları uygulandı. Olasılıksal bir duyarlılık analizinden %95 güven aralığı (UI) ile, rutin çocukluk çağı aşılamaları için fayda-risk oranları sunduk. Yüksek etkili senaryoda, Afrika’da rutin aşı kliniği ziyaretleri ile olan ve SARS-CoV-2 enfeksiyonuna atfedilebilen her bir fazla COVID-19 ölümüne karşılık, sürdürülen rutin çocukluk çağı aşılaması sonucu çocuklarda 84 (%95 UI 14-267) ölümün engellenebileceği öngörüldü. Fayda-risk oranı; aşılanan çocuklar için 85 000 (4900-546000), kardeşleri (<20 yaş) için 75 000 (4400-483000), ebeveynleri veya yetişkin bakıcıları (20-60 yaş) için 769 (148–2700) ve yaşlı yetişkinler için (>60 yaş) 96 (14-307). Sadece kızamık salgınları kaynaklı çocuk ölümlerini önleme ile elde edilen sağlık yararlarını tahminleyen düşük etkili senaryoda, aşılanmış çocukların hanehalkları fayda-risk oranı 3’tür (0-10); sadece aşılanmış çocuklar için risk göz önüne alınırsa, fayda-risk oranı 3000’dir (182-21000). Afrika’da rutin çocukluk çağı aşılarının sürdürülmesiyle önlenen ölümler, aşı kliniği ziyaretleriyle ilişkili artmış COVID-19 ölüm riskinden daha ağır basmaktadır (özellikle aşılanmış çocuklar için). COVID-19 salgını sırasında lojistik kısıtlamalar, personel yetersizliği ve kaynak eksikliği gibi diğer faktörlere rağmen, Afrika’da rutin çocukluk çağı aşılaması mümkün olduğu kadar sürdürülmelidir.

Abbas K, et al. Routine childhood immunisation during the COVID-19 pandemic in Africa: a benefit–risk analysis of health benefits versus excess risk of SARS-CoV-2 infection. The Lancet 2020. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(20)30308-9. 

SARS-CoV-2 Sivri Ucunda Çoklu Epitoplara Yönelik Güçlü Nötralizan Antikorlar

SARS-CoV-2 salgını, insan yaşamı ve küresel ekonomi üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurmaktadır. Virüsü nötralize edici monoklonal antikorların keşfi ve gelişimi, bu yeni koronavirüs enfeksiyonunu tedavi etmek veya önlemek için bir yaklaşım olabilir. Bu çalışmada, ağır hastalıklarla hastaneye yatırılan 5 enfekte hastadan, 61 SARS-CoV-2 nötralizan monoklonal antikorun izole edildiğini bildiriyoruz. Bunlar arasında 9’u çok güçlü olan ve virüsün %50’sini inhibe eden konsantrasyonları 0,7 ila 9 ng / mL olan 19 antikor gerçek SARS-CoV-2’yi in vitro güçlü bir şekilde nötralize etmektedir. Epitop haritalaması, bu 19 antikor koleksiyonun, yönlendirildikleri reseptör bağlanma alanı (RBD) ve N-terminal alanı (NTD) arasında yaklaşık eşit olarak bölündüğünü göstermektedir. Bu durum viral sivri uçtaki bu bölgelerin her ikisinin de immünojenik olduğunu göstermektedir. Ek olarak, diğer iki güçlü nötralizan antikorlar, sivri ucun tepesindeki alanlarla örtüşen kuarterner epitopları tanımıştır. RBD’yi hedefleyen bir antikorun, NTD’yi hedefleyen ikinci antikorun ve iki ayrı RBD’yi birleştiren üçüncü antikorun kriyo-elektron mikroskopisi, sivri uçtaki kapanmış “RBD altı” tüm konformasyonun tanınmasını sağladı. Bu monoklonal antikorların birkaçı SARS-CoV-2’ye karşı potansiyel terapötik ve / veya profilaktik ajanlar olarak klinik gelişim için umut vadeden adaylardır.Liu L, et al. Potent neutralizing antibodies directed to multiple epitopes on SARS-CoV-2 spike. Nature 2020. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2571-7.